Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố xảy ra 228 vụ cháy, làm 14 người chết, 27 người bị thương, thiệt hại tài sản khoảng 207 tỷ đồng. Trước thực tế này, Thành phố đang siết chặt quản lý từ cơ sở, đẩy mạnh phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng hộ”, đồng thời củng cố các mô hình chữa cháy tại chỗ nhằm giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.
Những con số báo động
Rạng sáng 7/9, vụ cháy xảy ra tại Khách sạn Thùy Dương trên đường Tân Kỳ Tân Quý, phường Tân Sơn Nhì, tiếp tục cho thấy tính chất phức tạp và nguy hiểm của các sự cố cháy trong công trình có người lưu trú. Nhận được tin báo, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, Công an Thành phố Hồ Chí Minh điều động 7 xe chữa cháy cùng 48 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường thực hiện công tác cứu nạn, cứu hộ. Vụ cháy làm 2 người tử vong. Lực lượng chức năng đã đưa 26 người ra ngoài an toàn; 7 người bị thương được đưa đi kiểm tra sức khỏe.
Trước đó, tháng 8/2026, một vụ cháy tại căn nhà 1 trệt 1 lầu trên đường Nguyễn Văn Đậu, phường Bình Lợi Trung, cũng khiến 2 người tử vong, trong đó một người tử vong tại hiện trường và một người tử vong tại bệnh viện. Ngọn lửa bùng lên vào thời điểm rạng sáng cùng với nhiều vật cản bên trong nên công tác dập lửa, cứu nạn, cứu hộ ban đầu gặp nhiều khó khăn. Những vụ cháy trên là những trường hợp cụ thể trong bức tranh chung đáng lo ngại về tình hình cháy, nổ tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố xảy ra 228 vụ cháy, làm 14 người chết, 27 người bị thương, thiệt hại tài sản khoảng 207 tỷ đồng. Đáng chú ý, các vụ cháy tại cơ sở thuộc phân cấp quản lý của Ủy ban nhân dân cấp xã chiếm tới 142 vụ, tương đương 62,3% tổng số vụ cháy. Nhóm này làm 12 người chết, chiếm 85,7% số người tử vong và 22 người bị thương, chiếm 81,4%.
Trong đó, nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh xảy ra 100 vụ, chiếm 43,9% tổng số vụ cháy. Các vụ cháy thuộc nhóm này làm 7 người chết và 14 người bị thương, lần lượt chiếm 50% số người tử vong và 51,9% số người bị thương do cháy trên địa bàn.
Các con số cho thấy cháy trong khu dân cư không chỉ là vấn đề an toàn tài sản mà trực tiếp đe dọa tính mạng con người. Khi xảy ra cháy tại những căn nhà vừa ở vừa kinh doanh, chứa hàng hóa hoặc bố trí máy móc, xe cộ, nguy cơ phát sinh khói độc, lửa lan nhanh và cản trở đường thoát nạn càng lớn.
Phòng ngừa từ cơ sở, chữa cháy trong “thời điểm vàng”
Theo đánh giá của Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, Công an Thành phố Hồ Chí Minh (PC07), phần lớn các vụ cháy thương tâm xảy ra tại những căn nhà chỉ có một lối thoát nạn duy nhất qua cửa chính tầng trệt. Đây thường cũng là nơi để xe máy, đặt máy móc hoặc chứa hàng hóa. Khi cháy xảy ra tại khu vực này, khói, nhiệt và lửa có thể nhanh chóng bịt kín lối ra, khiến người ở dễ bị mắc kẹt bên trong bị mắc kẹt.
Nguy cơ càng nghiêm trọng khi nhiều hộ dân tự ý lắp khung sắt, chấn song, lam chắn tại ban công, cửa sổ. Những vị trí vốn có thể trở thành lối thoát hiểm thứ hai lại bị biến thành “chuồng cọp” khi xảy ra sự cố.
Cùng với đó, việc thiếu thiết bị cảnh báo cháy sớm cũng làm giảm đáng kể khả năng xử lý ban đầu. Nhiều hộ gia đình, cơ sở kinh doanh chưa chú trọng trang bị đầu báo khói, đầu báo nhiệt, bình chữa cháy, mặt nạ phòng độc, thang dây, búa, rìu hoặc các dụng cụ hỗ trợ thoát nạn.
Việc cải tạo nhà ở không tuân thủ quy chuẩn, tự ý nâng tầng, cơi nới, sử dụng hệ thống điện cũ kỹ, quá tải hoặc bố trí vật liệu dễ cháy trong không gian hẹp cũng khiến nguy cơ cháy, nổ luôn thường trực.
Nhằm chấn chỉnh thực trạng này, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa có văn bản yêu cầu Công an thành phố và 168 xã, phường, đặc khu tăng cường công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, nhất là đối với nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh.
Thành phố yêu cầu các lực lượng chức năng phải “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng hộ”, nhận diện và xử lý ngay những nguy cơ cháy, nổ ngay từ cơ sở. Đây phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm, được phân công rõ trách nhiệm, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “khoán trắng” cho địa phương.
Ở cơ sở, các địa phương thực hiện rà soát, phân loại nhà ở theo mức độ nguy cơ; tập trung vào những căn nhà có biển quảng cáo che kín mặt tiền, lồng, lưới, khung sắt cản trở thoát nạn; nhà có tầng hầm, bán hầm; khu vực sạc phương tiện sử dụng pin lithium-ion; nơi tập trung nhiều hàng hóa dễ cháy hoặc có nguy cơ mất an toàn về điện.
Trong chiến lược phòng ngừa cháy, nổ, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục củng cố “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy”, “Điểm chữa cháy công cộng” và các mô hình tự quản theo phương châm “bốn tại chỗ”.
Công an Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên trên cả nước triển khai mô hình Tổ Liên Gia an toàn phòng cháy, chữa cháy và Điểm Chữa cháy công cộng đối với khu dân cư, hộ gia đình, nhà để ở kết hợp sản xuất, kinh doanh với những kết quả đạt được tích cực.
Mô hình xác định phòng ngừa là chính, hướng tới mục tiêu “từng nhà an toàn – từng khu phố an toàn, từng xã, phường an toàn”. Một trong những yếu tố quan trọng nhất là tận dụng “thời điểm vàng” để xử lý tại chỗ không quá 5 phút kể từ các sự cố xảy ra.
Sự hình thành của các tổ liên gia không chỉ tạo thêm một “cánh tay nối dài” của lực lượng phòng cháy, chữa cháy chuyên nghiệp mà còn góp phần thay đổi nhận thức của người dân. Khi các hộ gia đình biết cách phát hiện nguy cơ, báo động, gọi lực lượng chức năng và sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, khả năng khống chế đám cháy sẽ được nâng lên.
Từ hiệu quả của mô hình này, Ủy ban nhân dân Thành phố cũng yêu cầu yêu cầu 100% các đối tượng là nhà để ở kết hợp sản xuất, kinh doanh hàng hóa, chất dễ cháy, nổ liền kề; Nhà trọ, khu tập thể cũ; Hẻm dài từ 50m trở lên xe chữa cháy không thể tiếp cận phải tham gia “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy” và có “Điểm chữa cháy công cộng” để nâng cao công tác phòng cháy, chữa cháy.
