Tăng lương chưa đạt lộ trình bảo đảm mức sống tối thiểu

Tiền lương mới đạt hơn 60% mức sống tối thiểu

Trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng ngày 19-11, trả lời câu hỏi của đại biểu Phạm Tất Thắng (Vĩnh Long) về chính sách tiền lương cũng như việc nâng lương chưa đáp ứng yêu cầu cho đời sống của người lao động, Bộ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội Phạm Thị Hải Chuyền đồng tình với ý kiến tiền lương so với yêu cầu mức sống tối thiểu mới đạt hơn 60%. Trong lần nâng lương thực hiện từ đầu năm 2015 tới, mặc dù ngân sách Nhà nước dành 11 nghìn tỷ đồng nhưng cũng chưa thỏa đáng, đáp ứng yêu cầu giải quyết vấn đề tiền lương. Trong phương án có lộ trình tiến đến năm 2015, 2016, tiền lương phải bảo đảm mức sống tối thiểu. Nhưng do điều kiện kinh tế và khả năng ngân sách, trước mắt phải giãn lộ trình, và chưa đạt tới lộ trình tiền lương phải bảo đảm mức sống tối thiểu.

Năm nay, Hội đồng Tiền lương quốc gia cũng đã nêu vấn đề tăng lương, nhưng ngân sách Nhà nước không có nguồn. Quyết định tăng lương tối thiểu của doanh nghiệp thực hiện từ ngày 1-1-2015, trong khi mức lương cơ sở của cán bộ, công chức, viên chức là 1,150 triệu đồng/tháng. Dù rất khó khăn, nhưng qua thảo luận về ngân sách, Quốc hội đã quyết định dành khoản 11 nghìn tỷ đồng để giải quyết một phần tiền lương cho đối tượng có hệ số lương thấp, người có công, người nghỉ hưu. Đây là quyết định nhân văn, nhưng thực chất mới chỉ là một giải pháp. chứ chưa giải quyết căn cơ vấn đề tiền lương.

Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội cho biết, là thành viên trong Hội đồng Tiền lương quốc gia, hằng năm, căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội, Bộ tham gia kiến nghị Chính phủ đề xuất với Quốc hội xem xét điều chỉnh nâng lương cho người lao động và hoạt động này đã triển khai được hai năm.

Bộ được phân công chuẩn bị hai đề án về tiền lương: tiền lương theo quy định với BHXH và tiền lương với người có công. Hai đề án này đã được chuẩn bị xong, gửi tới Bộ Nội vụ.

Về vấn đề tiền lương trong doanh nghiệp nhà nước hiện đang được thực hiện theo Bộ luật Lao động. Bộ đã ban hành các thông tư hướng dẫn về thực hiện tiền lương, tham mưu xây dựng thang bảng lương khu vực, hướng dẫn triển khai thực hiện tiền lương trong doanh nghiệp. Trong tháng 12 này, Bộ sẽ hướng dẫn các doanh nghiệp xây dựng thang bảng lương. Có kiến nghị hiện nay khoảng 60-70% thu nhập của người lao động là từ lương. Tuy nhiên, thang bảng lương mới sẽ xác định người lao động phải đóng các khoản bảo hiểm từ tổng thu nhập. Hiện nay, vẫn chưa thể xác định các phần thu nhập khác để đưa vào thang bảng lương để người lao động đóng bảo hiểm xã hội. Thời gian tới, Bộ sẽ tập trung chỉ đạo để hướng dẫn các doanh nghiệp xây dựng thang bảng lương mới theo quy định của luật.

Đào tạo chưa gắn kết với thị trường lao động

Về câu hỏi của đại biểu với vấn đề 174 nghìn sinh viên ra trường không có việc làm đúng nghề, Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho biết, tình hình kinh tế - xã hội đang gặp rất nhiều khó khăn khi hàng nghìn doanh nghiệp giải thể. Do đó, số sinh viên trên đã qua đào tạo cũng hạn chế về cơ hội việc làm. Nguyên nhân thứ hai là do hạn chế trong đào tạo. Việc đào tạo chưa gắn kết chặt chẽ với thị trường lao động, đào tạo kỹ năng nghề, đặc biệt là nghề trình độ cao còn bất cập.

Trên thực tế, có khoảng 60% các lao động được đào tạo đã về nông thôn làm việc tại gia đình chứ không phải không có việc làm. Đồng thời, các sinh viên cũng rất năng động, chủ động tìm kiếm việc làm tuy không đúng chuyên môn và đó cũng là việc bình thường. Việc sinh viên ra trường phải giấu bằng khi đi xin việc khi chưa tìm được việc làm hợp lý cũng nên khuyến khích. Tuy nhiên, trách nhiệm của Nhà nước là sớm tạo cơ hội cho người lao động được làm đúng nghề được đào tạo. Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục - Đào tạo sớm có chỉ đạo đối với các trung tâm xúc tiến việc làm để tạo cơ hội cho người lao động làm đúng nghề.

Trả lời đại biểu Trương Minh Hoàng, Cà Mau về tình trạng phân biệt tuyển dụng lao động ở các địa phương, vị đại diện ngành lao động - xã hội hoàn toàn phản đối và cho rằng, nếu nhận được phản ánh về đơn vị nào đó phân biệt người lao động địa phương, Bộ sẽ yêu cầu ngừng ngay việc này. Trước đây, dư luận có đề cập về việc không tuyển dụng lao động ở Nghệ An, Thanh Hoá hay ở các tỉnh khác. Đây là việc làm trái với quy định của Bộ luật Lao động.

Đề xuất thêm quyền thanh tra cho cơ quan bảo hiểm xã hội

Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, số nợ bảo hiểm xã hội tới nay là khoảng bảy nghìn tỷ đồng.

TÌnh hình nợ động bảo hiểm xã hội cao do nhiều nguyênnhân. Nhưng có nguyên nhân là trách nhiệm của chủ sử dụng lao động không nghiêm túc. Một nguyên nhân nữa là do mức xử phạt nợ bảo hiểm xã hội nhẹ, khiến doanh nghiệp thà nợ bảo hiểm xã hội còn hơn vay ngân hàng.

Trách nhiệm của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội là thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý. Toàn ngành có hơn 400 thanh tra. Mỗi địa phương chỉ có 5-7 người, lại phải phụ trách nhiều lĩnh vực như bảo trợ xã hội, người có công, bảo hiểm… Với tổng số cán bộ như vậy, phải thanh tra, kiểm tra nhiều lĩnh vực nên chỉ thực hiện được một số cuộc kiểm tra. So với số cuộc cần kiểm tra là ít. Trong dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi trình Quốc hội tại kỳ họp thứ tám, Quốc hội khoá XIII, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đồng ý với đề xuất giao cơ quan Bảo hiểm xã hội thanh tra về bảo hiểm xã hội.

Xuất khẩu lao động vẫn còn nhiều bất cập

Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn NgọcPhương ở Quảng Bình, Bộ trưởng cho rằng lĩnh vực xuất khẩu lao động vẫn còn nhiều bất cập. Đến thời điểm này, số lao động ở lại Hàn Quốc cư trú bất hợp pháp vẫn là hơn 30%, trong khi yêu cầu của phía bạn phải giảm tỷ lệ này xuống dưới 30% thì sẽ tiếp nhận lại lao động Việt Nam sang làm việc. Để thực hiện này, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã có nhiều biện pháp. Cụ thể như, các cơ quan chức năng đã xuống 13 tỉnh làm việc trực tiếp với lao động và gia đình tại địa phương, trình Thủ tướng ký quy định người lao động sang làm việc tại Hàn Quốc phải ký quỹ 100 triệu đồng. Tới nay, đã thực hiện xử phạt hơn 300 đối tượng vi phạm quy định này, vận động tại các doanh nghiệp tại Hàn Quốc không tiếp nhận lao động cư trú bất hợp pháp.

Đại diện Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cũng thấy đáng tiếc khi nói về tình trạng lừa đảo người lao động do bị lợi dụng nhu cầu muốn đi xuất khẩu lao động ở các địa phương. Một tổ chức cá nhân đã lợi dụng lừa đảo, thu tiền, chiếm đoạt trái phép của người lao động.

Để hạn chế tình trạng này, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã ký kết thông tư liên tịch với Bộ Công an, từ đó đã xem xét xử lý một số vụ điển hình.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, người lao động có nhu cầu đi xuất khẩu lao động cần tìm hiểu rõ thông tin xem doanh nghiệp đó có được phép đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài hay không. Thông tin về những doanh nghiệp được phép tổ chức đưa đi lao động nước ngoài được đăng công khai trên website của Cục Quản lý lao động ngoài nước (www.dolab.gov.vn). Rất tiếc, một số người lao động ở vùng sâu, vùng xa chưa nắm hết thông tin nên bị lợi dụng lừa đảo.

Ngoài ra, người lao động cũng cần nắm rõ, thị trường đi làm việc có phù hợp không, vì nếu không phù hợp, họ vẫn phải về nước, gây tốn kém chi phí.

Bộ trưởng cũng mong muốn các chính quyền địa phương vào cuộc tích cực, vì tất cả các vụ việc xảy ra ở cấp địa phương . Nếu địa phương chỉ đạo các cơ quan chức năng vào cuộc sẽ kịp thời xử lý và hạn chế tiêu cực.