Sông Hồng trong tầm nhìn 100 năm: Biểu tượng phát triển mới của Hà Nội

Chiều 28/3, tại Kỳ họp thứ nhất Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII, đã biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Theo các chuyên gia, quy hoạch Thủ đô lần này đánh dấu sự thay đổi mang tính nền tảng về tư duy phát triển. Nếu trước đây, các đồ án quy hoạch chủ yếu mang tính ngắn hạn, theo từng giai đoạn 10-20 năm, thì nay lần đầu tiên Hà Nội đặt ra tầm nhìn 100 năm, hướng tới sự ổn định lâu dài và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, mô hình phát triển “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm” được xác định là bước ngoặt, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị, giảm áp lực cho khu vực lõi và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của quy hoạch lần này là cách tiếp cận mới đối với sông Hồng. Từ tư duy “ngăn lũ” truyền thống, quy hoạch chuyển sang thích ứng với tự nhiên, coi sông Hồng là trục trung tâm, là “mặt tiền” của Thủ đô.

Trong tiến trình lịch sử, sông Hồng luôn giữ vai trò đặc biệt đối với sự hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội. Dòng sông không chỉ bồi đắp phù sa, mà còn nuôi dưỡng đời sống cư dân, đồng thời tích tụ lớp lớp giá trị văn hóa, lịch sử qua hệ thống làng mạc, di tích ven sông. Chính chiều sâu lịch sử-văn hóa cùng giá trị sinh thái và không gian mở hiếm có đã tạo nên lợi thế đặc thù, khiến sông Hồng trở thành trục phát triển tự nhiên, gần gũi với người dân và là nền tảng để kiến tạo diện mạo đô thị hiện đại, bền vững cho Thủ đô trong tương lai.

Theo chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, lần đầu tiên trong các định hướng lớn, sông Hồng không chỉ được nhìn nhận là yếu tố cảnh quan mà còn được xác định là trục không gian trung tâm và xa hơn là biểu tượng phát triển của Thủ đô.

Thực tế, trong suốt quá trình phát triển, Hà Nội chủ yếu mở rộng về phía nam sông Hồng, trong khi không gian phía đông chỉ thực sự được chú ý từ những năm đầu thế kỷ XXI. Điều này cho thấy, tiềm năng của sông Hồng đã được nhận diện từ lâu, nhưng chưa được khai thác một cách tương xứng.

Lần quy hoạch này, sông Hồng được đặt vào vị trí trung tâm trong cấu trúc đô thị, với định hướng phát triển không gian mở, tăng cường hệ thống cây xanh, công viên, bãi bồi, vừa bảo tồn hệ sinh thái, vừa tạo dựng không gian công cộng phục vụ người dân.

Hà Nội xác định trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng trở thành biểu tượng phát triển mới

26/03/2026 12:06

Ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, chia sẻ: “Không gian ven sông sẽ được tái cấu trúc theo hướng mở, tăng cường các khu vực cây xanh, công viên, bãi bồi, vừa bảo tồn hệ sinh thái vừa tạo không gian công cộng cho người dân. Các dự án phát triển sẽ được kiểm soát chặt chẽ, tránh tình trạng bê tông hóa hay hình thành những dải bất động sản đơn điệu”.

Theo ông Hùng, nếu được khai thác hiệu quả, trục sông Hồng sẽ trở thành động lực phát triển mới, góp phần tái cấu trúc đô thị, mở rộng không gian phát triển, đồng thời tạo dựng hình ảnh một Thủ đô xanh, hiện đại, có bản sắc và sức cạnh tranh quốc tế.

Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng sông Hồng mang đặc điểm rất riêng với quy luật “nay lở, mai bồi”, biến đổi theo chu kỳ tự nhiên. Theo chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, việc nhận diện đúng đặc tính này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ để bảo đảm an toàn dòng chảy mà còn là cơ sở để định hướng phát triển không gian ven sông theo hướng thích ứng, bền vững và hài hòa với tự nhiên.

Không chỉ mang ý nghĩa không gian, sông Hồng còn được nhìn nhận như một trục kết nối lịch sử, văn hóa và tương lai phát triển của Hà Nội. Dọc hai bên sông, là nơi hội tụ nhiều giá trị đặc sắc, từ di sản văn hóa, các làng nghề truyền thống đến hệ thống di tích lịch sử và không gian sinh hoạt cộng đồng. Đây không chỉ là nguồn lực phát triển kinh tế-du lịch mà còn là “dòng chảy ký ức” gắn với bản sắc đô thị.

Việc xác định sông Hồng là biểu tượng phát triển mới cũng đặt ra yêu cầu phải kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa gìn giữ bản sắc và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh, trục tư duy xuyên suốt là “văn hiến, bản sắc, sáng tạo”, coi đây là nền tảng để xây dựng Thủ đô hiện đại nhưng không đánh mất cốt lõi là các giá trị truyền thống.

Với tầm nhìn 100 năm, việc đặt sông Hồng vào vị trí trung tâm không chỉ là lựa chọn về mặt không gian, mà còn là quyết định mang tính chiến lược. Sông Hồng không chỉ là dòng chảy nội đô mà còn là một hệ thống liên vùng, liên quốc gia, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, gắn với vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế rộng lớn.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa định hướng này, theo chuyên gia Nguyễn Đức Hùng, cần có cơ chế, chính sách đồng bộ, huy động nguồn lực xã hội và đặc biệt là sự tham gia của người dân. Bởi, như các chuyên gia nhấn mạnh, quy hoạch chỉ thực sự thành công khi đặt con người vào vị trí trung tâm và nhận được sự đồng thuận rộng rãi của xã hội. Bởi vì sông Hồng không chỉ là một dòng sông, mà gắn liền với lịch sử, văn hóa và cả tâm thức của người Việt.