Những ngày sách không thể quên trên đất nước Cuba

Hàng triệu đầu sách được trưng bày, hàng trăm đại biểu quốc tế có mặt, theo đó nhiều hợp đồng về xuất bản, bản quyền và nhiều văn bản hợp tác giữa các hội nhà văn, hội xuất bản được ký kết.

Nói thế để thấy Hội chợ lần thứ 34 năm 2026 phải hoãn lại vì lý do Cuba thiếu nhiên liệu xăng, kèm theo thiếu điện, nước; đa số phương tiện vận tải công cộng phải ngừng hoạt động; công sở chỉ làm việc nửa ngày, sinh viên đại học phải tạm nghỉ ở nhà học online… do ảnh hưởng từ lệnh cấm vận năng lượng, đã khiến những người làm sách và yêu sách thất vọng thế nào.

Khi đặt chân tới Cuba, đoàn Cục Xuất bản, In và phát hành Việt Nam và Hội Nhà văn Việt Nam mới nhận được thông báo chính thức hoãn Hội chợ từ đơn vị chủ trì tổ chức là Viện sách Cuba. Hàng trăm cuốn sách đoàn mang theo qua nửa vòng trái đất cùng những dự định, thỏa thuận hợp tác đã thành hình không lẽ dang dở? Trong số này, có những cuốn sách đặc biệt bằng tiếng Tây Ban Nha do các nhà xuất bản Việt Nam in giúp theo đề nghị của Đại sứ quán Cuba tại Hà Nội như: bộ ba truyện tranh về cuộc đời Cố Chủ tịch Fidel Castro (mỗi cuốn 500 bản, do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành); Hai dân tộc một lịch sử (350 bản, do Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc ấn hành), tổng cộng 1.850 cuốn.

Ngay lập tức Trưởng đoàn Đinh Tiến Dũng, Phó Cục trưởng Xuất bản, In và Phát hành đã họp đoàn gấp và đi đến thống nhất, bằng mọi cách quyết tâm mang sách đến với các bạn Cuba. Sau khi nghe đoàn công tác trình bày, Đại sứ Việt Nam tại Cuba Lê Quang Long đã hoàn toàn ủng hộ. Ông nói: "Những ngày này chỉ thấy người nước ngoài rời Cuba, riêng có đoàn Việt Nam của các đồng chí vẫn đến với bạn là vô cùng đáng quý. Điều đó thể hiện mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước anh em Việt Nam-Cuba luôn thủy chung, sẻ chia, gắn bó sâu sắc trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Và phải nói thật, trong lúc này, bạn cũng rất cần những tình cảm và những món quà tinh thần của các đồng chí!" Đại sứ gợi ý đoàn có thể sử dụng mặt tiền sứ quán để triển lãm, trưng bày sách cho trang trọng và đẹp mắt.

Chỉ còn hơn một ngày nữa, nên phải chạy đua với thời gian. Với sự hỗ trợ của sinh viên Việt Nam tại La Habana cùng các cán bộ Đại sứ quán, sách và vật tư gian hàng mang từ nhà sang được vận chuyển tới và dàn dựng. Các thành viên trong đoàn tự leo trèo thi công không gian trưng bày, tỉ mỉ thực hiện từng mối buộc backdrop, standee mang logo Hội chợ sách và biểu tượng hữu nghị-hợp tác Việt Nam Cuba.

Những vị khách đầu tiên của Gian hàng sách Việt Nam chính là các cán bộ Đại sứ quán Việt Nam và các bạn sinh viên. Cầm trên tay số sách phong phú mang từ Việt Nam sang, từ sách chính luận về cuộc đời vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các vị lãnh đạo cách mạng tiền bối, đến sách văn học, sách thiếu nhi, từ điển Việt Nam-Tây Ban Nha…, ai cũng như gặp lại những món ăn tinh thần quý giá. Số sách thiếu nhi được "xí phần" cho các cháu con em cán bộ sứ quán sau khi thời gian trưng bày kết thúc. Bên cạnh đó, những cuốn "Sách Tết" đang nổi lên như một xu hướng xuất bản những năm gần đây, cũng được đặc biệt quan tâm.

Đúng 10 giờ sáng ngày 13/2 (tức ngày 26 tháng Chạp, Ất Tị) đoàn Viện sách Cuba gồm: đồng chí Juan Rodríguez Cabrera - Chủ tịch Viện Sách Cuba, nữ đồng chí Iyiamí Palomares Mederos - Giám đốc Phòng Thương mại Sách Cuba, kiêm Tổng Giám đốc Hội chợ sách Quốc tế La Habana và các thành viên có mặt tại Đại sứ quán Việt Nam. Về phía Việt Nam có Đại sứ Lê Quang Long, Phó đại sứ và các cán bộ sứ quán.

Sau khi lắng nghe giới thiệu của đoàn Việt Nam, đồng chí Juan Rodríguez Cabrera đã bày tỏ sự khâm phục và xúc động sâu sắc trước quyết tâm và tình cảm của đoàn với nhân dân Cuba nói chung và những người làm xuất bản sách nói riêng… Đồng chí đánh giá cao các nhà xuất bản Việt Nam đã in sách giúp Cuba trong hoàn cảnh Cuba thiếu giấy và trang thiết bị in ấn. Đồng chí cho biết, hiện có tới hàng trăm cuốn sách có giá trị của các nhà văn và học giả Cuba chưa thể in ra, vì vậy, đây là sự giúp đỡ vô cùng thiết thực cho ngành xuất bản Cuba.

Đồng chí Juan Rodríguez Cabrera khen kỹ thuật in của Việt Nam hiện đại, cầm trên tay khá lâu những cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh như: Theo dấu chân người (song ngữ), Thư gửi nước Mỹ của Bác… "Hội chợ sách năm nay không diễn ra như kế hoạch là điều đáng tiếc, nhưng đây lại là dịp thể hiện tình cảm đặc biệt giữa những đồng nghiệp Cuba và Việt Nam mà cá nhân tôi không biết dùng từ ngữ nào để diễn tả nổi", đồng chí chia sẻ.

Sau khi tham quan khu vực trưng bày sách, đại diện ngành xuất bản Việt Nam và Cuba đã tiến hành thảo luận. Đại diện Cục Xuất bản, In và Phát hành Việt Nam Đinh Tiến Dũng đã giới thiệu khái quát về tình hình ngành xuất bản trong nước, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, phát triển thị trường sách, đồng thời đề xuất nhiều hướng hợp tác cụ thể, thiết thực với bạn Cuba.

Hai bên thống nhất tăng cường hợp tác trong lĩnh vực xuất bản, in ấn và phát hành sách, đặc biệt là các ấn phẩm có giá trị về văn hóa, lịch sử và giáo dục - những lĩnh vực giàu tiềm năng và ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các bên cần sửa đổi, bổ sung các nội dung cho phù hợp với tình hình hiện tại, đẩy mạnh việc in ấn, dịch thuật tác phẩm của hai bên, sớm đưa sách đến với độc giả nhiều hơn nữa.

Phát biểu kết thúc buổi thảo luận, Đại sứ Lê Quang Long một lần nữa nhấn mạnh mối quan hệ đồng chí, anh em đặc biệt giữa Việt Nam và Cuba trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Đại sứ đánh giá cao sự hợp tác giữa hai bên trong lĩnh vực văn hóa, xuất bản và sự phối hợp giữa Hội nhà văn Cuba và Việt Nam trong lĩnh vực in giúp sách cho các nhà văn Cuba, tổ chức các diễn đàn sáng tác và học thuật, trao đổi đoàn đi thực tế sáng tác dành cho các nhà văn trẻ. Đại sứ khẳng định: "Đại sứ quán Việt Nam sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ tích cực cho các hoạt động kết nối giữa cơ quan xuất bản Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam và các đối tác Cuba trong thời gian tới".

Trong thời gian ở Cuba, đoàn Việt Nam đã tiếp xúc, làm việc với Hiệp hội các nhà văn trẻ Cuba, các đơn vị xuất bản của Cuba: Nhà xuất bản Tháng Tư, Nhà xuất bản Ô-liu xanh, Nhà xuất bản Rút…; tiến hành trao quà gồm sách, tặng phẩm và tiền mặt của đoàn và một số đơn vị xuất bản trong nước cho Viện sách Cuba, Hội liên hiệp nhà văn và nghệ sĩ Cuba, Hiệp hội các nhà văn trẻ Cuba và một số nhà xuất bản.