Làm lại cuộc đời
Sau 14 năm thụ án, anh Huỳnh Anh Kiệt (sinh năm 1965, ngụ quận 10) trở lại hòa nhập với xã hội. Bỡ ngỡ sau nhiều năm tách khỏi cộng đồng, ban đầu, anh Kiệt ở riết trong nhà, tránh ánh mắt soi mói, nghi ngại của lối xóm. Tái hòa nhập cộng đồng, về với gia đình mà cứ ở riết trong nhà, tránh né mọi người thì khác gì tự giam mình lần nữa", anh Kiệt suy nghĩ. Từ những trăn trở đó, anh đã tích cực tham gia công tác phòng, chống tội phạm ở địa phương, bắt cướp giúp bà con, với nỗ lực lấy hành động để rũ bỏ quá khứ, khao khát được cộng đồng chấp nhận. Và với những nỗ lực không ngừng, vượt qua lỗi lầm, anh Kiệt vừa vinh dự được Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh khen thưởng vì có thành tích trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh trật tự.
Anh Lê Thừa Dương Hùng, chủ cơ sở điêu khắc Tịnh Tín ở huyện Hóc Môn, từng ba lần vào tù ra khám. Về lại cộng đồng, hành trang anh Hùng mang theo là "tiền án nhiều hơn... tiền mặt". Anh trằn trọc, nếu cứ vất vưởng không làm lụng, trước sau gì cũng tái phạm, rồi anh xin học nghề điêu khắc. Sau nhiều năm miệt mài học nghề và tích cóp số vốn ít ỏi từ lương học việc, anh Hùng mở cơ sở điêu khắc Tịnh Tín. Nỗ lực bằng "200% sức lực" để chứng tỏ qua công việc, làm bằng cả cái tâm cho nên sản phẩm điêu khắc của cơ sở anh có thẩm mỹ cao, được khách hàng ưa chuộng. Đến nay, không những bản thân đã hoàn lương, anh Hùng còn mở rộng cơ sở, truyền nghề, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho 200 người từng lầm lỗi như mình.
ông Liên Khui Thìn (ngụ quận Bình Thạnh), người từng nhận án tử hình, nhờ được đặc xá nên có cơ hội trở lại cộng đồng. Từng là người trong cuộc, ông hiểu, với người có tiền án, tiền sự, khi quay về với xã hội, họ khó kiếm được việc làm do bản thân còn nhiều hạn chế và sự e ngại của cộng đồng. Vì thế, ông đã cùng những người tâm huyết thành lập Quỹ Hoàn lương (nay là Quỹ Hòa nhập và phát triển cộng đồng), thường xuyên tư vấn pháp lý, tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho gia đình và người đang, đã chấp hành án phạt tù...
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Hội đồng quản lý Quỹ Hòa nhập và phát triển cộng đồng cho biết, từ khi hoạt động (năm 2010) đến nay, Quỹ đã tư vấn cho 400 lượt người chấp hành xong án phạt tù về các vấn đề pháp lý, sinh kế. Quỹ đã trao xe "bánh mì cộng đồng", xe "thực phẩm cộng đồng", xe "cà-phê cộng đồng"... cho những người từng lầm lỗi trên địa bàn 18 quận, huyện của thành phố.
Hỗ trợ chiều sâu
Đại tá Đinh Thanh Nhàn, Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thời gian qua, Công an thành phố cùng các đoàn thể đã quản lý, giáo dục, giúp đỡ gần 2.700 người; hướng dẫn cấp đổi chứng minh nhân dân cho hơn 530 người; hướng dẫn các thủ tục đăng ký hộ khẩu, xóa án tích cho gần 900 người; hỗ trợ kinh phí, dạy nghề, giới thiệu việc làm cho hơn 3.100 người... Trong gần 25.000 người chấp hành xong hình phạt tù, có 14.800 người đã có việc làm.
Thực hiện Nghị định 80/CP, thành phố đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù. Nhiều mô hình thiết thực giúp đỡ người mãn hạn tù được xây dựng, như mô hình 5+1 (5 ban ngành, đoàn thể và gia đình giúp đỡ một người mãn hạn tù), các địa chỉ đáng tin cậy ở cộng đồng, mô hình xe bánh mì cộng đồng, mô hình tổ dân phố nghĩa tình cảm hóa, giúp đỡ người lầm lỗi, câu lạc bộ sức sống mới...
Đại tá Đinh Thanh Nhàn chia sẻ, những người chấp hành xong án phạt tù là những người có quá khứ lầm lỗi, vi phạm pháp luật. Họ đã phải trả giá cho những lỗi lầm của mình bằng sự mất tự do trong một thời gian nhất định. Giờ, họ chấp hành xong bản án và được trả tự do; họ khao khát được hòa nhập vào cộng đồng xã hội, có việc làm lương thiện để nuôi sống bản thân và gia đình. Tuy nhiên, trong xã hội vẫn tồn tại những định kiến và sự phân biệt đối xử đối với những người từng phạm tội, thậm chí, còn là sự vô cảm, thiếu cảm thông. Tất nhiên, không phải tất cả những ai sau khi chấp hành xong bản án cũng trở thành người lương thiện, nhưng nếu toàn thể cộng đồng xã hội biết quan tâm, chia sẻ, cảm thông đối với những quá khứ lỗi lầm, tạo điều kiện giúp đỡ họ thì sẽ có nhiều hơn những người biết đứng dậy sau khi vấp ngã.
Từ tháng 8 đến tháng 12-2014, lần đầu tiên Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp Viện Nghiên cứu phát triển thành phố tiến hành khảo sát xã hội học về tình hình đời sống của thân nhân những người đang chấp hành hình phạt tù và những người mãn hạn tù trên địa bàn. Kết quả khảo sát là cơ sở đề xuất, xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp với nguyện vọng của người từng lầm lỡ và gia đình họ.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Lê Mạnh Hà, vừa chỉ đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nâng cao hiệu quả các dự án dạy nghề, chú trọng hỗ trợ dạy nghề, giới thiệu việc làm cho người mãn hạn tù; Sở Tư pháp kịp thời hỗ trợ các thủ tục tư pháp, xóa án tích cho người chấp hành xong án phạt tù. Cùng với đó, các quận, huyện và ban, ngành tăng cường vận động doanh nghiệp tiếp nhận người chấp hành xong án phạt tù vào làm việc, hỗ trợ vốn, tạo sinh kế cho họ đứng lên làm lại cuộc đời...
