Nhiều công trình kè chống xói lở tại Bắc Cạn dở dang, gây lãng phí

Công trình dở dang

Cánh đồng Nà Dì, xã Dương Quang, thị xã Bắc Cạn có diện tích 8 ha nằm bên bờ sông Cầu. Mỗi khi xuất hiện mưa lũ, sông Cầu lại "ngoạm" sâu vào cánh đồng bề ngang vài mét, bề dài vài chục mét.

Đoạn nào không bị xói lở thì bị lũ bồi lấp, cát sỏi san phẳng không thể canh tác được. Sau mỗi năm, cánh đồng cấy lúa cung cấp lương thực cho nhân dân thôn Nà Cưởm lại bị thu hẹp. Ông Hồ Sĩ Hoan ở thôn Nà Cưởm, xã Dương Quang lo lắng: "Mấy năm nay, lũ xuất hiện dày và lớn hơn trước. Sau mỗi trận lũ, ra nhìn cánh đồng bị hà bá "cướp" đi vài trăm mét mà thấy xót xa. Cứ thế này vài năm nữa thì cả cánh đồng sẽ "biến mất", biết lấy gì mà sống".

Thế rồi, bà con rất vui khi cuối năm 2011, dự án kè chống xói lở cánh đồng Nà Dì được phê duyệt với số vốn 11,6 tỷ đồng, móng đặt ống buy cốt thép, ốp kè bằng tấm bê-tông, chiều dài công trình gần 1 km dọc sông Cầu. Tuy nhiên, công trình thi công được khoảng 300 m, giá trị khối lượng đạt khoảng ba tỷ đồng thì dừng lại từ giữa năm 2012 đến nay.

Ông Nguyễn Anh Đông ở thôn Nà Cưởm, xã Dương Quang bức xúc: "Công trình thi công dở dang, không những gây lãng phí ngân sách mà việc chống xói lở cánh đồng Nà Dì cũng chưa làm được".

Tương tự như vậy, cánh đồng Nam Cường rộng lớn, là nơi cấy lúa, trồng ngô của nông dân xã Nam Cường từ bao đời nay. Xuyên giữa cánh đồng này là dòng suối Nam Cường với độ dốc lớn đang gây bồi lấp cát sỏi, sạt lở nghiêm trọng đồng đất của nhân dân. Năm 2010, tỉnh Bắc Cạn quyết định đầu tư hơn 34 tỷ đồng để kè chống xói lở bờ suối nhằm bảo vệ cánh đồng, bà con trong xã rất phấn khởi. Theo kế hoạch thì công trình sẽ hoàn thành vào cuối năm 2012. Thế nhưng đến nay, mới kè được hơn 100 m bờ suối, hàng nghìn tấm bê-tông, cống kỹ thuật đúc bằng bê-tông cốt thép được tập kết nằm ngổn ngang bên bờ suối đã lên rêu mốc mà chưa được lắp đặt. Công trình "bỏ lửng" khi đang thi công, hơn 100 m kè đang dở dang, cấu kiện bê-tông đang ngày càng xuống cấp, hư hỏng, mất mát là sự lãng phí lớn.

Bên cạnh đó, bà con than phiền, cánh đồng Nam Cường sau mỗi trận lũ là lại có thêm vài "bung" (1.000 m2 ) ruộng bị xói lở, cát sỏi vùi lấp.

"Thê thảm" hơn nữa là công trình chống xói lở nhằm bảo vệ hơn 15 ha đất sản xuất ở các thôn Đông Van, Cò Luồng thuộc xã Thượng Quan, huyện Ngân Sơn. Năm 2009, công trình được khởi công xây dựng với vốn đầu tư 9,8 tỷ đồng để kè hai bên bờ suối dài 1.600 m, chia làm hai gói thầu, do Công ty cổ phần Kỹ thuật Hoàng Giang (Hà Nội) và Doanh nghiệp tư nhân Quang Phổ (Bắc Cạn) thi công. Theo kế hoạch, công trình được hoàn thành vào cuối năm 2010, nhưng đến nay vẫn trong tình trạng dang dở. Điều làm cho chính quyền địa phương và nhân dân bức xúc là từ cuối năm 2011, nhà thầu rút hết máy móc, công nhân ra khỏi công trường. Đến công trình, chúng tôi thấy thiết bị, vật tư xây dựng như tấm bê-tông, ống cống đã được đúc sẵn bỏ ngổn ngang, lăn lóc trên dòng suối mà không có người quản lý, bảo vệ. Một số đã bị kẻ xấu đập phá lấy sắt, hư hỏng; còn đồng ruộng thì vẫn tiếp tục bị xói lở. Hàng chục khối đá hộc dùng để xây bờ kè chất đống ở cạnh suối. Máy trộn bê-tông, rọ sắt kè đá chống sạt lở cũng đã han gỉ. Bà Đàm Thị Hằng ở thôn Cò Luồng, xã Thượng Quan buồn bã nói: Từ khi khởi công xây dựng kè chống xói lở, trước mỗi mùa mưa lũ, năm nào bà con cũng đỏ mắt mong chờ công trình hoàn thành để bảo vệ đồng ruộng, nào ngờ làm mãi không xong, bỏ dở lâu lắm rồi".

Chưa có giải pháp khắc phục

Mặc dù đều là những công trình có tính chất cấp bách, nhưng hiện vẫn đang trong tình trạng dở dang do khi phê duyệt dự án, chủ đầu tư không xác định được nguồn vốn; ngân sách địa phương eo hẹp cho nên hằng năm không bố trí được vốn cho công trình. Trưởng Ban quản lý các dự án thị xã Bắc Cạn Ngô Thanh Bình cho biết: "Đơn vị thi công công trình kè chống xói lở Nà Dì thực hiện được khối lượng trị giá khoảng ba tỷ đồng, nhưng chúng tôi mới bố trí được 1,7 tỷ đồng, còn nợ khoảng 1,3 tỷ đồng. Không bố trí được kinh phí đầu tư cho công trình cho nên nhà thầu dừng thi công và chúng tôi không thể đôn đốc nhà thầu thi công tiếp. Bây giờ có thi công tiếp công trình cũng phải lập lại dự án, vì giá thành nhân công, nguyên vật liệu đã biến động quá nhiều so với khi dự án được phê duyệt".

Còn với công trình kè chống xói lở Nam Cường, chủ đầu tư đã nghiệm thu toàn bộ cống kỹ thuật, tấm bê-tông được tập kết đến công trình và hơn 100 m đã kè với giá trị hơn 8,5 tỷ đồng, đã trả cho nhà thầu 5,5 tỷ đồng, còn nợ hơn ba tỷ đồng.

Nhưng cả bờ suối dài tít tắp mà chỉ kè được một đoạn ngắn nên không phát huy tác dụng. Hiện các cống kỹ thuật và tấm bê-tông trị giá 8,5 tỷ đồng là của Nhà nước, không được lắp đặt, đang hằng ngày xuống cấp là sự lãng phí lớn, trong khi đó ruộng đồng không được bảo vệ làm nhân dân bức xúc. Giám đốc Công ty TNHH Huy Hoàn Trần Đình Chiến, nhà thầu thi công công trình kè chống xói lở Nam Cường chia sẻ: "Công trình dang dở, ai cũng xót xa.

Mấy năm qua, chủ đầu tư không bố trí vốn, cũng không quyết định dừng thi công cho nên dự án trong tình trạng "lơ lửng". Với dự toán khi phê duyệt dự án cách đây đã hơn bốn năm, nay đã trượt giá nhiều thì không thể thi công tiếp".

Mùa mưa lũ đã đến. Lại sẽ có thêm những diện tích đất nông nghiệp bị xói lở, cát sỏi vùi lấp, đất nông nghiệp càng bị thu hẹp, trong khi đó các cấp, ngành chức năng tỉnh Bắc Cạn chưa thấy đề xuất giải pháp khả thi nào để khắc phục tình trạng các công trình kè chống xói lở được xây dựng dở dang gây lãng phí lớn nguồn vốn đầu tư của Nhà nước.