Bước ngoặt từ tư duy “liên kết”
Vào khoảng tháng 9 hàng năm, đi giữa những cánh đồng lúa-tôm của xã Đông Thái, cảm giác về một nền nông nghiệp hiện đại hiện rõ trong từng bờ xôi ruộng mật. Trên tay kiểm tra những gói chế phẩm sinh học phục vụ vụ mùa mới, ông Phạm Trí Thương, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Nam Quý bồi hồi nhớ về thời điểm 7 năm trước. “Trước đây bà con sản xuất nhỏ lẻ, ai mạnh nấy làm. Cạnh tranh nhau từ con giống đến thương lái, cuối cùng người chịu thiệt vẫn là nông dân”, ông Thương chia sẻ. Nhưng câu chuyện của hôm nay đã khác. Hợp tác xã Nam Quý giờ đây là “mái nhà chung” của 125 thành viên với 192 héc-ta canh tác hữu cơ. Bước ngoặt lớn nhất đến vào năm 2019, khi sản phẩm lúa của hợp tác xã đạt chứng nhận hữu cơ chuẩn châu Âu. Đây chính là “giấy thông hành” giúp giá lúa của xã viên luôn cao hơn thị trường từ 2.000 đồng/kg trở lên.
Bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đông Thái khẳng định, kinh tế tập thể chính là “chìa khóa vàng”. Hiện xã đã hình thành được 7 hợp tác xã và 56 tổ hợp tác. Những con số này không chỉ có ý nghĩa về mặt quy mô, mà còn minh chứng cho sự thay đổi về chất: Thu nhập của xã viên đạt từ 60-80 triệu đồng/năm, cao hơn 20-30% so với canh tác truyền thống. “Việc ứng dụng chuyển đổi số và ký kết bao tiêu đã giúp nông dân không còn nỗi lo ‘được mùa mất giá’. Đây là nền tảng vững chắc để chúng tôi xây dựng nông thôn mới nâng cao”, bà Thủy nhấn mạnh.
Cuộc cách mạng xanh tại Tây Yên
Tại xã Tây Yên, mô hình lúa-tôm đang được đẩy lên một tầm cao mới về kỹ thuật. Hợp tác xã nông nghiệp Bào Trâm với hơn 260 héc-ta đã trở thành điểm sáng trong việc áp dụng quy trình “1 phải, 5 giảm”. Ông Ngô Trấn Khái, Giám đốc Hợp tác xã Bào Trâm phân tích, cái hay của lúa trên nền đất tôm là tận dụng được lượng hữu cơ dồi dào sau vụ tôm, giúp lúa ít sâu bệnh. Khi kết hợp với các kỹ thuật sạ thưa, quản lý dịch hại tổng hợp và tưới tiêu tiết kiệm, chi phí đầu vào giảm đáng kể trong khi chất lượng hạt gạo lại vượt trội.
Theo số liệu từ Phòng Kinh tế xã Tây Yên, dự kiến đến năm 2025, địa phương sẽ đạt diện tích hơn 9.100 héc-ta lúa trên nền đất tôm với sản lượng 53.100 tấn. Đáng chú ý, có đến 98% sản lượng là lúa chất lượng cao. Điều này cho thấy định hướng đúng đắn trong việc lựa chọn phân khúc thị trường của chính quyền và người dân nơi đây.
Từ “Gạo sạch Anh Thoại” đến khát vọng xuất khẩu
Nếu như Đông Thái mạnh về kinh tế tập thể, Tây Yên vững về kỹ thuật, thì xã An Biên lại đang dẫn đầu trong việc định danh sản phẩm trên thị trường. Với hơn 4.700 héc-ta lúa-tôm, xã An Biên đã hiện thực hóa tư duy nông nghiệp xanh bằng sản phẩm OCOP 3 sao “Gạo sạch Anh Thoại”.
Hạt gạo Anh Thoại mang trong mình vị ngọt đặc trưng của phù sa hòa quyện với vị mặn mòi của đất biển, được sản xuất hoàn toàn theo quy trình hữu cơ. Đồng chí Phan Công Rô, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã An Biên cho biết: “Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là tăng năng suất, mà là thay đổi hoàn toàn tư duy của nông dân. Từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp, lấy chất lượng và thương hiệu làm giá trị cốt lõi”.
Đồng quan điểm đó, xã Tây Yên cũng đang dồn lực cho mục tiêu đến năm 2030: Toàn bộ diện tích tôm-lúa sản xuất theo hướng hữu cơ, lấy các giống lúa đặc sản như ST24, ST25 làm chủ lực.
Chiến lược nâng tầm hạt gạo giai đoạn 2026-2030: Xã tập trung vào các dòng lúa thơm, lúa chất lượng cao (ST24, ST25, OM18). Đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ và ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc. Nâng cấp hệ thống thủy lợi và giao thông nội đồng phục vụ vận chuyển nông sản quy mô lớn. Bên cạnh đó, xã tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối sâu với các doanh nghiệp xuất khẩu gạo hữu cơ.
Mô hình tôm-lúa tại An Biên, Tây Yên, Đông Thái không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là lời giải cho sự thích ứng với biến đổi khí hậu. Sự kết hợp thông minh giữa một vụ tôm, một vụ lúa giúp cải tạo đất, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo ra hệ sinh thái bền vững.
Hành trình nâng tầm hạt lúa trên nền đất tôm vẫn còn nhiều thử thách phía trước, nhưng với sự đồng lòng của “ba nhà” (Nhà nước-Nhà khoa học-Nhà nông), những hạt gạo trắng ngần, thơm dịu từ vùng đất này đang tự tin vươn xa, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững của toàn tỉnh.
