Kiểm soát viên không lưu (ATCO-Air Traffic Controller) giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong điều phối hoạt động bay, trực tiếp bảo đảm khoảng cách an toàn, phòng ngừa va chạm giữa các tàu bay và hướng dẫn phi công trong quá trình cất, hạ cánh. Nhằm tăng cường an toàn hàng không và hạn chế rủi ro do mệt mỏi nghề nghiệp, Thông tư đã quy định chặt chẽ các giới hạn về thời gian làm việc và nghỉ ngơi đối với lực lượng này.
Quy định giới hạn thời gian làm nhiệm vụ, ca đêm và trực chờ
Theo Thông tư, tổng thời gian làm nhiệm vụ tối đa của một ca trực không vượt quá 12 giờ; tổng thời gian làm nhiệm vụ không vượt quá 200 giờ trong 30 ngày liên tục. Giữa hai ca trực phải có ít nhất 12 giờ nghỉ. Tổng số ngày làm nhiệm vụ liên tục không quá 6 ngày và phải có tối thiểu 60 giờ nghỉ sau mỗi chu kỳ 6 ngày làm việc liên tục.
Đối với thời gian trực tại vị trí điều hành, kiểm soát viên không lưu chỉ được thực hiện nhiệm vụ trực tiếp tối đa 2 giờ liên tục. Sau thời gian này, bắt buộc phải bố trí nghỉ giải lao tối thiểu 30 phút liên tục; thời gian nghỉ này vẫn được tính vào thời gian làm nhiệm vụ.
Thông tư quy định thời gian làm nhiệm vụ tối đa đối với ca đêm không vượt quá 10 giờ và mỗi kiểm soát viên không lưu không được làm quá 3 ca đêm liên tiếp. Sau khi hoàn thành chuỗi ca đêm (từ 2 ca liên tiếp trở lên), kiểm soát viên không lưu phải được nghỉ tối thiểu 54 giờ trước khi bắt đầu chu kỳ làm việc mới.
Đối với trực chờ và nhiệm vụ phát sinh đột xuất, mỗi kiểm soát viên không lưu không thực hiện quá 3 ca trực chờ trong một chu kỳ 7 ngày. Trường hợp không phải có mặt tại nơi làm việc, thời gian tối đa của một ca trực chờ là 20 giờ.
Bộ Xây dựng yêu cầu các doanh nghiệp xây dựng quy trình phân công nhiệm vụ phát sinh đột xuất bảo đảm không kéo dài thời gian thức liên tục, không làm giảm thời gian nghỉ tối thiểu của kiểm soát viên không lưu. Đồng thời, không được giao nhiệm vụ trong các trường hợp người lao động chưa đủ thời gian nghỉ, tự báo cáo mệt mỏi, có dấu hiệu không đủ tỉnh táo hoặc vừa hoàn thành ca đêm vượt ngưỡng quy định.
Tăng cường quản lý lịch làm việc và giám sát tuân thủ
Thông tư cũng yêu cầu việc lập lịch phân ca phải được công bố trước ít nhất 15 ngày để kiểm soát viên không lưu chủ động bố trí nghỉ ngơi. Mọi thay đổi ca trực hoặc điều động trực chờ phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ các giới hạn về thời gian làm việc và nghỉ ngơi.
Lịch trực cần được đánh giá trước khi ban hành nhằm nhận diện các nguy cơ mệt mỏi, đặc biệt đối với chuỗi ca, ca đêm và trực chờ. Doanh nghiệp phải xem xét các yếu tố như thời gian làm việc kéo dài, sự xáo trộn nhịp sinh học và tổ hợp ca bất lợi khi xây dựng lịch phân ca.
Đáng chú ý, các đơn vị phải lưu giữ hồ sơ liên quan đến thời gian làm nhiệm vụ, nghỉ ngơi, trực chờ và các sai lệch (nếu có) của từng kiểm soát viên không lưu trong tối thiểu 24 tháng để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Kíp trưởng, người đứng đầu cơ sở cung cấp dịch vụ không lưu và bộ phận an toàn có trách nhiệm theo dõi, đánh giá việc tuân thủ; kịp thời điều chỉnh phân công, thay thế nhân sự hoặc giảm năng lực khai thác khi phát hiện nguy cơ mất an toàn do mệt mỏi.
Cùng với việc ban hành quy định mới, Thông tư số 47/2026/TT-BXD cũng bãi bỏ hàng loạt thông tư trước đây liên quan đến lĩnh vực này, gồm: Thông tư số 19/2017/TT-BGTVT; 32/2021/TT-BGTVT; 28/2023/TT-BGTVT; 15/2024/TT-BGTVT; 10/2018/TT-BGTVT; 35/2021/TT-BGTVT; 01/2025/TT-BXD; 42/2011/TT-BGTVT; 23/2023/TT-BGTVT; đồng thời bãi bỏ Chương I, II của Thông tư số 71/2025/TT-BXD.
Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm an toàn tuyệt đối trong hoạt động bay, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu phát triển của ngành hàng không.
