Kẹt... thuyền trên sông
Theo Sở Giao thông vận tải (GTVT) TP Hồ Chí Minh, trên địa bàn thành phố hiện có 236 cây cầu các loại, trong đó có tới 208 cây cầu có độ tĩnh không dưới 3 m (chiếm 88,1%) và 169 cầu có khẩu độ cầu dưới 15 m (chiếm 71,6%). Với thực tế này, chắc hẳn người dân, doanh nghiệp sẽ rất khó khăn khi quyết định kinh doanh trong lĩnh vực đường thủy.
Năm 2001, thành phố áp dụng quy hoạch hệ thống đường thủy nội địa, trong đó có quy định về độ tĩnh không khi xây dựng cầu. Thế nhưng, theo Trung tâm nghiên cứu phát triển giao thông vận tải phía nam, nhiều cây cầu mới được xây dựng sau này như: Rạch Đĩa 1, Rạch Tôm, Bà Chiêm 1, Phước Lộc... ở quận 7, Nhà Bè, độ tĩnh không chỉ đạt tối đa 2 m. Điều này đã hạn chế rất lớn việc lưu thông của tàu, thuyền qua lại. Tương tự, các cây cầu khác như Tư Dinh (1m), cầu Đa Khoa (0,8 m), cầu Phước Lộc (1m), cầu Cống Vinh (1 m), cầu Thầy Tiêu I, II, III (0,8 - 1 m)... cũng không đạt yêu cầu về độ tĩnh không. Từ thực tế này, các cơ quan chức năng đã ghi nhận rất nhiều trường hợp tai nạn của các phương tiện khi qua lại các cầu trên, điển hình là vụ sà-lan 800 tấn đâm nứt cầu Thị Nghè vào năm 2009.
Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè sau khi được thành phố đầu tư cải tạo, ngoài việc cải thiện môi trường nước còn hướng đến mục đích phục vụ du lịch, nhưng với hàng loạt cây cầu có độ tĩnh không chưa đạt yêu cầu thì dự định này sẽ rất lâu mới thực hiện được. Từ đầu năm 2014 đến nay, thành phố có ba vụ tai nạn giao thông liên quan đến độ tĩnh không cầu, tất cả đều xảy ra tại cầu Bình Lợi. Trong đó, vụ lớn nhất diễn ra mới đây là sà-lan có tải trọng 1.000 tấn, số hiệu KG- 47899 lưu thông hướng Đồng Nai về Bình Dương bị mắc kẹt dưới gầm cầu do tài công điều khiển không tính toán được mức nước dưới sông Sài Gòn dâng cao, trong khi độ tĩnh không cầu lại quá thấp. Theo quy định, nếu triều cường dâng cao ở mức 1,50 m thì tĩnh không cho phép chỉ từ 1 đến 1,2 m. Lúc này, sẽ xảy ra tình trạng hàng loạt phương tiện giao thông thủy bị kẹt trên sông.
Chờ đến bao giờ?
Để bảo đảm cho các phương tiện qua lại an toàn, cơ quan chức năng thành phố đã cắm các biển cảnh báo, đưa các thông tin cảnh báo đến các chủ phương tiện qua lại, phát thanh thông báo... Tại các cây cầu trọng yếu như Bình Lợi, cơ quan chức năng còn bố trí người trực gác 24/24 giờ để bảo đảm an toàn cho các phương tiện qua lại. Tuy nhiên, đây chỉ là những giải pháp mang tính "chữa cháy" trong thời gian chờ các nguồn vốn để nâng cấp, xây dựng mới các cây cầu.
Mới đây, Công ty cổ phần tư vấn đầu tư và xây dựng GTVT đề xuất với Bộ GTVT về các phương án đầu tư xây dựng cầu Bình Lợi. Theo Bộ GTVT, trong điều kiện nguồn vốn khó khăn thì việc nghiên cứu chi tiết và đưa ra phương án phù hợp, hiệu quả là rất quan trọng. Theo đó, Bộ GTVT yêu cầu Tổng công ty đường sắt Việt Nam tiếp tục chỉ đạo đơn vị tư vấn dự án nghiên cứu chi tiết để phù hợp với quy hoạch tổng thể trong thời gian tới. Bộ GTVT đề nghị cần nghiên cứu nâng cấp để bảo đảm tĩnh không từ 1,8 m lên 3 m đến 3,5 m; đồng thời, yêu cầu chính thức lập dự án đầu tư nâng cấp cầu và có đánh giá về thời gian, tiến độ để triển khai thực hiện nâng cấp cầu Bình Lợi trong năm 2014.
Một lợi thế khác mà thành phố đang lãng quên là tiềm năng về du lịch đường sông. Nếu độ tĩnh không, khẩu độ của các cây cầu đáp ứng được, thì những ý tưởng mới về phát triển loại hình du lịch sông nước sẽ xuất hiện, phát triển. Theo kế hoạch, Sở GTVT sẽ tiến hành nâng cấp các cầu không đạt yêu cầu về độ tĩnh không và khẩu độ. Tuy nhiên, mọi thứ đều phải chờ nguồn vốn, do vậy, để nâng cấp hết số cây cầu trên địa bàn, chắc chắn sẽ phải chờ nhiều năm nữa...
