Ủng hộ, nhưng vẫn lo ngại
Chương trình trồng một triệu cây xanh từ nay đến năm 2020 đang mang lại diện mạo mới cho cảnh quan đô thị ở Thủ đô. Từ các tuyến phố ở khu vực trung tâm thành phố như Đinh Tiên Hoàng, Phố Huế, Bà Triệu…, hay những tuyến đường mới được cải tạo, như đường Lê Trọng Tấn, cho đến các tuyến đường cửa ngõ ra vào thành phố, như đường Võ Chí Công, đường Võ Nguyên Giáp… đều được trồng thêm cây xanh. Điều đáng chú ý, những cây trồng mới hoặc trồng bổ sung đợt này đều là những loại cây phù hợp cảnh quan đô thị, rất đẹp, như: lát hoa, sấu, bằng lăng, lộc vừng, hoa ban... và được chăm sóc cẩn thận. Mặc dù chỉ mới trồng được ít ngày, nhiều cây đã bung chồi xanh mướt, hứa hẹn tạo nên những tuyến phố đẹp. Tuy nhiên, khoảng hai tuần gần đây, khi các đơn vị triển khai trồng hơn 300 cây phượng trên dải phân cách các tuyến đường vành đai 1 (Trần Khát Chân-Đại Cồ Việt-Xã Đàn-Ô Chợ Dừa) và các tuyến đường xuyên tâm như Giải Phóng, Láng Hạ, Tây Sơn, thì xuất hiện những luồng dư luận trái chiều.
Anh Nguyễn Việt Hoàng, nhà ở phố Minh Khai (quận Hai Bà Trưng) nhận xét: “Việc trồng thêm cây xanh là rất tốt, nhưng việc trồng cây phượng với mật độ khá dày trên dải phân cách có chiều ngang khá hẹp (chỉ khoảng hơn 1m), liệu có bảo đảm cho cây sinh trưởng? Nếu không có đủ đất để bộ rễ của cây phát triển, cây dễ bị gãy, đổ khi xảy ra mưa bão, gây nguy hiểm cho người đi đường. Mặt khác, cây phượng có tán rộng, khi phát triển cành thường xòa xuống đường, sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tầm nhìn của người tham gia giao thông. Chưa kể, lâu nay, nhiều dải phân cách trên các tuyến đường được coi như dải đất dự trữ, khi cần thiết sẽ được sử dụng bố trí các công trình công cộng hoặc được xén đi để thêm diện tích tham gia giao thông. Nếu vậy, việc trồng cây lớn tại đây sẽ vô cùng lãng phí”.
Dưới góc nhìn của nhà khoa học, ông Phạm Văn Thế, chuyên gia Phòng Tài nguyên thực vật, Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, cũng cho rằng, cây phượng thích hợp trồng trên những đại lộ, hoặc trong vườn, công viên, những nơi có diện tích rộng, vì đường kính tán lá rộng. Những cây già cỗi có rễ xù xì, nổi trên mặt đất, gây xấu bề mặt đường phố, cản trở việc cắt cỏ, hoặc làm hỏng một số công trình ngầm; nếu trồng trên dải phân cách có diện tích hạn chế, thì công ty chăm sóc cây xanh phải thường xuyên cắt tỉa cành, hạ tán cây.
Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội mặc dù ủng hộ chủ trương này của thành phố, nhưng góp ý, thành phố cần thận trọng và tính toán trồng cây gì cho phù hợp. Việc trồng cây xanh trên dải phân cách các tuyến phố cần được đặt trong bối cảnh chung của thiết kế đô thị. Bởi hiện nay, thành phố triển khai rầm rộ việc hạ ngầm các đường dây nổi, cùng hệ thống đường ống cấp nước, thoát nước. Nếu hệ thống này được đặt ở khu vực dải phân cách đường, thì trồng cây tại đây sẽ phá hỏng các công trình. Ngoài ra, khi trồng cây tại khu vực dải phân cách còn phải đặc biệt lưu ý, cây bảo đảm độ bền vững, không che chắn tầm nhìn, tạo nên mỹ quan đường phố và phải kết hợp hài hòa các yếu tố hạ tầng kỹ thuật khác.
Áp dụng kỹ thuật cây bon-sai tầm trung
Phó Giám đốc Công ty Công viên cây xanh Hà Nội Nguyễn Xuân Hưng cho biết, cây phượng nằm trong số 30 loại cây đô thị đã được thành phố phê duyệt tại Quy hoạch hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa và hồ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, ngày 18-3-2014. Tuy nhiên, nhiều năm trước, thành phố cho trồng nhiều phượng trên hè các tuyến phố Nguyễn Văn Huyên, Nguyễn Khang, Nguyễn Ngọc Vũ, Linh Đàm… tạo cảnh quan rất đẹp. Giải đáp những băn khoăn về việc trồng cây phượng với mật độ khá dày trên dải phân cách hẹp, liệu có ảnh hưởng sinh trưởng của cây và an toàn giao thông không, lãnh đạo Công ty Công viên cây xanh khẳng định, diện tích đất trên dải phân cách các tuyến đường đều đủ điều kiện để trồng cây. Do tuyến đường vành đai 1 có mặt cắt khá lớn (hơn 50 m), cho nên mọi người có cảm giác dải phân cách tương đối hẹp, thật ra, đoạn hẹp nhất rộng khoảng 2 m, có nơi rộng hơn 10 m. Các cây đều được bảo vệ bởi trụ đỡ, cho nên tạo cảm giác cây trồng sít nhau. Công ty bảo đảm khoảng cách giữa các cây bảo đảm từ 6 m đến 7 m/cây. Đơn vị đào hố sâu 1 m, rộng 1m để đặt bầu cây có kích thước 70 cm x 70 cm, bảo đảm đủ đất để cây phát triển tốt.
Đại diện cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này, Trưởng phòng Hạ tầng, Môi trường và Công trình ngầm (Sở Xây dựng Hà Nội) Nguyễn Nguyên Trà giải thích rõ hơn về quy trình chăm sóc cây xanh trồng tại những khu vực có diện tích hạn chế, như trên các dải phân cách các tuyến đường. Đó là giải pháp trồng các cây “bon-sai tầm trung”, với những kỹ thuật chính như hãm sự sinh trưởng, tạo rễ, tạo gốc, uốn thân, tạo tán… cho cây, nhưng vẫn bảo đảm cây tươi tốt, khỏe mạnh. Đầu năm nay, thành phố đã đầu tư thiết bị, máy móc hiện đại cho phép cắt tỉa cây bảo đảm mỹ thuật. Cây phượng nếu được cắt tỉa theo kỹ thuật này sẽ rất đẹp, có tán tròn, hạn chế sâu bệnh, gãy đổ. Đây là một giải pháp rất mới, đang được nghiên cứu, thử nghiệm, tiến đến nhân rộng, tạo ra những cây bon-sai cao tầm khoảng 4 - 8 m từ những loài cây đường phố hiện nay, như nhội, muồng, phượng, me, sanh, đa, đề, lộc vừng... Mặc dù việc chăm sóc, cắt tỉa cầu kỳ hơn, nhưng những cây này sẽ tạo cảnh quan đẹp, mà không làm ảnh hưởng hạ tầng.
Cây xanh là niềm tự hào và là một phần không thể thiếu của Thủ đô Hà Nội. Thành phố Hà Nội đang kêu gọi mọi tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân chung tay đóng góp, bảo vệ, duy trì hệ thống cây xanh của thành phố để cải thiện môi trường, cảnh quan đô thị. Tuy nhiên, thành phố cần thận trọng, có tầm nhìn xa khi lựa chọn trồng cây gì cho phù hợp quy hoạch và thiết kế đô thị chung, bảo đảm hệ thống cây xanh không chỉ đẹp, mà còn thân thiện với con người, tránh tình trạng nay trồng, mai chặt đi để làm đường, gây lãng phí và bức xúc trong dư luận.
