Bài 2: Đa dạng hóa nguồn lực đầu tư gắn với đổi mới mô hình quản lý (Tiếp theo và hết) (★)
Kết quả khả quan bước đầu...
Với nỗ lực mời gọi đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp, từ khi thành lập đến nay, Khu kinh tế Vũng Áng đã thu hút 157 dự án đầu tư, trong đó có 53 dự án có vốn đầu tư nước ngoài và 104 dự án đầu tư trong nước với số vốn đăng ký hơn 27 tỷ USD. Hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, nhà đầu tư tại Khu kinh tế Vũng Áng không chỉ tạo động lực tăng trưởng công nghiệp, thúc đẩy sản xuất, giải quyết việc làm mà còn đóng góp nguồn thu ngân sách, tạo nguồn lực quan trọng để Hà Tĩnh thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh. Theo số liệu thống kê, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn Khu kinh tế Vũng Áng giai đoạn 2021-2025 và 6 tháng đầu năm 2026 đạt 53.279 tỷ đồng, đóng góp khoảng 56% tổng thu ngân sách toàn tỉnh. Tổng kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn này đạt gần 10 tỷ USD, cao gấp 3 lần so với giai đoạn 2016-2020.
Tại đây, Dự án Khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương Formosa Hà Tĩnh nổi lên như mảng sáng chủ đạo. Với tổng mức đầu tư gần 12,7 tỷ USD, sau khi đi vào hoạt động, dự án đã tạo việc làm thường xuyên cho hơn 10.000 lao động (gồm cả lao động của các nhà thầu, doanh nghiệp phụ trợ hoạt động tại dự án), tỷ lệ lao động người Việt Nam tại dự án đạt hơn 92%. Theo thống kê, trong khoảng thời gian từ năm 2015- 2025, công ty đã đóng nộp thuế khoảng 3,1 tỷ USD (khoảng 75.000 tỷ đồng), trong đó thuế địa phương khoảng 610 triệu USD, thuế trung ương khoảng 2,4 tỷ USD. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, công ty đã đóng nộp vào ngân sách nhà nước khoảng 190 triệu USD.
Kiên trì mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững
Dự án Khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương Formosa Hà Tĩnh đã có đóng góp tích cực, góp phần thay đổi Hà Tĩnh từ một tỉnh nông nghiệp trở thành một địa phương có tỷ trọng công nghiệp cao. Bình quân hằng năm dự án này đóng góp từ 50-60% tổng thu ngân sách của tỉnh và từ 80-90% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh. Giai đoạn 2021-2025, tỷ trọng đóng góp của dự án vào GRDP của Hà Tĩnh đạt bình quân hơn 20% và tỷ lệ đóng góp điểm phần trăm vào tỷ lệ tăng trưởng của tỉnh bình quân là 1,35%. Khi dự án hoạt động thuận lợi, kinh tế Hà Tĩnh sẽ đạt mức tăng trưởng tốt, song khi dự án gặp khó khăn, nền kinh tế Hà Tĩnh sẽ chịu tác động không hề nhỏ. Vì vậy, tỉnh Hà Tĩnh đã và đang nỗ lực đa dạng hóa các động lực tăng trưởng, nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế trước biến động của từng ngành, từng doanh nghiệp bằng việc hình thành nhiều “chân kiềng” tăng trưởng thay vì việc dựa vào một doanh nghiệp hay một ngành duy nhất.
Tỉnh Hà Tĩnh đang đa dạng hóa các động lực tăng trưởng bằng việc thu hút thêm dự án công nghiệp chiến lược khác của các tập đoàn lớn, điển hình là: Dự án Khu công nghiệp Vinhomes Vũng Áng, có tổng mức đầu tư hơn 23.000 tỷ đồng gắn với hệ sinh thái sản xuất ô-tô điện, xe máy điện, pin năng lượng và công nghiệp phụ trợ của Tập đoàn Vingroup tại Khu kinh tế Vũng Áng với mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất ô-tô điện lớn nhất Đông Nam Á; Khu công nghiệp Phú Vinh; các dự án Nhiệt điện Vũng Áng 1, 2; Nhà máy điện khí LNG Vũng Áng III; các nhà máy điện gió, điện mặt trời; mới đây nhất là Dự án Trung tâm Logistics và Dịch vụ hậu cảng Sơn Dương, với tổng mức đầu tư gần 40.000 tỷ đồng…
Tỉnh Hà Tĩnh đang phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp- Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) nghiên cứu xây dựng Đề án Trung tâm công nghiệp năng lượng sinh thái tại Khu kinh tế Vũng Áng với tổ hợp các dự án trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, trung tâm dữ liệu quốc tế… Đây được xem như những thay đổi cần thiết trong thu hút đầu tư từ việc mời gọi các dự án đơn lẻ sang thu hút theo chuỗi giá trị nhằm phát triển doanh nghiệp vệ tinh và công nghiệp hỗ trợ tại địa phương.
Liên quan đến chất lượng, quy mô phát triển của kinh tế Hà Tĩnh, theo đánh giá của Phó trưởng Ban Kinh tế-Ngân sách (Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Tĩnh) Nguyễn Văn Tuấn, trong bức tranh về tăng trưởng 9 tháng năm 2026 của Hà Tĩnh, lĩnh vực công nghiệp tăng 25,64% tiếp tục giữ vai trò động lực chính. Sản xuất ô-tô, điện, pin và ắc-quy, thép cùng một số sản phẩm công nghiệp khác góp phần tạo nên nhịp tăng trưởng cao và ổn định. Những kết quả đáng trân trọng nêu trên phản ánh năng lực sản xuất của doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp chủ lực đã được mở rộng. Tuy vậy, theo đồng chí Nguyễn Văn Tuấn, việc đánh giá chất lượng tăng trưởng, cũng như đóng góp của mỗi doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với sự phát triển của tỉnh cần phải nhìn đồng thời vào sản xuất, việc làm, tiền lương, năng suất, công nghệ và tác động môi trường. “Sự hiện diện của nhà máy quy mô lớn đã tạo nên một hệ sinh thái doanh nghiệp địa phương mạnh để các doanh nghiệp trong tỉnh tham gia vào chuỗi cung ứng hay không mới là điều cần hướng tới”, đồng chí Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh.
Theo chia sẻ của các chuyên gia: Sau khi được mở rộng, Vũng Áng có quy mô khoảng 72.998 ha, tập hợp các dự án trong lĩnh vực công nghiệp luyện kim, năng lượng, ô-tô-xe điện, cảng nước sâu, logistics và các dự án công nghệ số. Quy mô và tính chất tổng hợp ngày càng gia tăng đòi hỏi phải triển khai một mô hình quản trị hiện đại, gắn với một số cơ chế, chính sách có tính chất đặc thù, vượt trội. Vì vậy, tỉnh Hà Tĩnh cần mạnh dạn nghiên cứu, đổi mới thể chế, quản trị và mô hình phát triển Khu kinh tế Vũng Áng. Luật Phát triển đô thị và các văn bản quy định chi tiết đã tạo hành lang pháp lý để nghiên cứu mô hình khu kinh tế đặc biệt và các khu chức năng thương mại tự do, phi thuế quan, logistics tích hợp, đây là cơ hội để chuyển hóa lợi thế quy mô thành lợi thế thể chế. Cùng với đó, địa phương cần tạo quỹ đất sạch, đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư đi trước một bước gắn với việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kết nối ngoài hàng rào và hạ tầng logistics kết nối cụm cảng Vũng Áng-Sơn Dương, hành lang Cầu Treo-Vũng Áng.
Kinh nghiệm phát triển kinh tế-xã hội ở nhiều địa phương cho thấy, việc mở rộng khu kinh tế chỉ phát huy hiệu quả khi các điều kiện đầu tư được chuẩn bị đầy đủ. Với Vũng Áng, nhiệm vụ trước mắt là cần tổ chức thực hiện quy hoạch, gắn tiến độ đầu tư hạ tầng với nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp và sinh hoạt của người dân.
(★) Xem Báo Nhân Dân, trang Bắc Trung Bộ số ra ngày 3/11/2026.
