- Thưa ông, có gì khác nhau giữa hai trận động đất diễn ra vào ngày 26-8 và 14-9-2002 tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (Bà Rịa - Vũng Tàu) và trận động đất cùng các dư chấn diễn ra vào ngày 5 và 6-8-2005?
- Khác với hai trận động đất đã xảy ra ngày 26-8 và 14-9-2002 tại TP Vũng Tàu và các địa phương Long Hải - Hàm Tân, trận động đất và các dư chấn diễn ra trong ngày 5 và 6-8-2005 gây chấn động trong phạm vi rất rộng, đặc biệt vào sâu trong đất liền như khu vực TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai. Như vậy, rõ ràng, nếu như động đất ngày 26-8 và 14-9-2002 xảy ra do tái hoạt động của đứt gãy kiến tạo Hàm Tân- Vũng Tàu thì trận động đất xảy ra ngày 5 và 6-8-2005 có khả năng xảy ra do quá trình tái hoạt động của đứt gãy kiến tạo sông Sài Gòn kéo dài từ sâu trong đất liền ra tới biển khơi.
Như vậy, từ năm 2002 đến nay, hệ thống đứt gãy kiến tạo Hàm Tân- Vũng Tàu, hệ thống đứt gãy kiến tạo sông Sài Gòn đã trở mình.
- Thưa ông, có hay không có một chu kỳ động đất ở khu vực ven biển Nam Trung Bộ và Nam Bộ?
| Đứt gãy kiến tạo là những hoạt động địa chất tạo ra vết nứt lớn trong lòng đất, những vết nứt này tạo ra các sự va chạm có thể dẫn đến động đất. Còn sóng thần là hệ quả của việc tái hoạt động của các đứt gãy lớn khu vực ngoài thềm lục địa ở Thái Bình Dương - nơi có lớp phủ trầm tích mỏng hoặc hoàn toàn vắng mặt. |
- Chu kỳ hoạt động của các trận động đất quan sát được tại các khu vực ven biển Nam Trung Bộ và Nam Bộ là khoảng 40 năm. Có nghĩa là cứ sau khoảng 40 năm lại xảy ra một đợt động đất bao gồm một đến nhiều dư chấn với nhiều cấp độ và thời gian khác nhau. Đợt đầu tiên quan sát được vào những năm 20 của thế kỷ 20, đợt thứ hai quan sát được vào những năm 60 của thế kỷ 20, và đợt thứ ba chúng ta đang quan sát thấy vào những năm 2000. Xác suất xảy ra động đất ở khu vực Vũng Tàu là 0,791 qua 50 năm, 0,870 qua 100 năm, 0,994 qua 1000 năm và 0,9999 qua 2000 năm. Với xác suất trên, có thể nói, sau 100 năm không thể xảy ra động đất ở khu vực ven biển Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Như vậy, hiện tại đang là giai đoạn hoạt động của chu kỳ chấn động mới kể từ năm 1960. Có khả năng sẽ xuất hiện những dư chấn tiếp sau, tuy nhiên cấp độ dư chấn tối đa dự đoán không vượt quá 6 độ Richter. Độ sâu chấn tiêu, hay còn gọi là tâm động đất, xảy ra với xác suất cao nhất tại khu vực đới Thuận Hải- Cà Mau.
- Khu vực ven biển Phan Thiết - Cà Mau và TP Hồ Chí Minh đều tiềm ẩn nguy cơ động đất. Theo ông, nguy cơ của chúng ở mức độ nào? Hai khu vực này cần phải làm gì để kháng chấn?
- Việc tái hoạt động của các đứt gãy kiến tạo là hiện tượng tự nhiên của lòng đất. Quanh khu vực TP Hồ Chí Minh - Vũng Tàu, ngoài các đứt gãy sông Sài Gòn, Hàm Tân- Vũng Tàu, còn có thể xảy ra tái hoạt động của các đứt gãy kiến tạo sông Tiền, Vàm Cỏ Đông, Thuận Hải - Cà Mau... Tuy nhiên, theo thống kê, các đứt gãy trên có khả năng tái hoạt động nhưng khó có thể tạo ra sóng thần hoặc phá hủy các công trình khai thác dầu khí hiện đang hiện diện ở vùng biển thềm lục địa phía Nam. Việc tái hoạt động của các đứt gãy lớn ngoài thềm lục địa ở Thái Bình Dương- nơi lớp phủ trầm tích mỏng hoặc hoàn toàn vắng mặt - mới có khả năng tạo ra sóng thần ở khu vực biển Đông. Ở thời điểm hiện tại, không có nhà khoa học nào dám khẳng định có hay không có sóng thần, thời điểm xảy ra sóng thần ở khu vực ven biển Nam Trung Bộ và Nam Bộ.
| |
Tôi cho rằng, khu vực ven biển Phan Thiết - Cà Mau và TP Hồ Chí Minh cần phải quan tâm đến điều kiện kháng chấn ở các công trình xây dựng công nghiệp và dân dụng. Hiện tại, không có nước nào khi xây dựng mà không quan tâm đến ảnh hưởng của động đất. Riêng khu vực TP Hồ Chí Minh, Vũng Tàu cần phải có hoạch định cụ thể trong xây dựng nhằm phòng chống ảnh hưởng của động đất, đặc biệt là Vũng Tàu, nơi không loại trừ khả năng hình thành sóng thần theo hướng Tây Bắc - Đông Nam. Theo tôi, những đồi cát tự nhiên và các rừng dương chạy dọc khu vực Bãi Sau của Vũng Tàu có giá trị rất lớn trong việc hạn chế sự tàn phá khủng khiếp nếu như sóng thần xuất hiện tại Vũng Tàu và các vùng biển lân cận. Việc cần làm ngay bây giờ là đặt các trạm ghi dư chấn ở các khu vực ven biển, tổ chức nghiên cứu và dự báo về động đất và sóng thần. Cái gì có nguy cơ thì ta nghiên cứu nó chứ không phải lảng tránh nó!
| 16 vùng có nguy cơ động đất Theo Viện Vật lý Địa cầu, có 16 vùng có nguy cơ động đất nằm trên lãnh thổ Việt Nam và khu vực lân cận: Đông Bắc, Bắc Trung Hà Nội, sông Hồng, sông Đà, sông Mã, sông Cả - Bắc Lào, ven biển Nam Trung Bộ, kinh tuyến 109o, Hòn Tro, Hoàng Sa, Trường Sơn, kinh tuyến 114o-, đứt gãy Ba Chùa, Hải Nam - Hồng Kông, Đông Hải Nam, Đài Loan - Luzon, Palaoan - Bắc Kalimantan. Trong số các động đất quan sát được, tiêu biểu nhất là động đất núi lửa đảo Hòn Tro ở ngoài khơi biển Đông năm 1923, tới 6,1 độ Richter, đạt cấp 7. Tuy nhiên, PGS-TS Nguyễn Ngọc Thủy, Viện trưởng Viện Vật lý Địa cầu, cho rằng nếu có xảy ra động đất ở khu vực này với cường độ tương tự thì cũng không gây nguy hại đến các tỉnh phía Nam vì khoảng cách xa. Vào lúc 12 giờ 25 ngày 7-8, trên địa bàn TP Vũng Tàu và ngoài khơi vùng biển Bà Rịa - Vũng Tàu lại xảy ra thêm một trận động đất. Cường độ và quy mô của trận động đất này tương đương với trận động đất và dư chấn tiếp theo của nó diễn ra vào đêm 5-8. Cả hai trận động đất này đều không gây thiệt hại về người và của. Mọi sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vẫn diễn ra bình thường. Khách du lịch vẫn đổ đến Bà Rịa - Vũng Tàu trong hai ngày nghỉ cuối tuần. Nhiều người dân cho rằng, điều mà họ cần bây giờ là các thông tin, các ý kiến của các nhà khoa học về hai trận động đất để nhận thức rõ hơn, để có một tâm lý ổn định hơn. |
------------------------
Tiến sĩ Trần Thế Ngọc, Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường TP Hồ Chí Minh: Có thể xảy ra động đất ở TP Hồ Chí Minh
- Sau hai đợt dư chấn xảy ra tại TP Hồ Chí Minh, ông nhận định gì về tình hình động đất có thể sẽ xảy ra trong tương lai?
- Thực tế, từ tháng 6-2004, sở đã tham gia vào việc nghiên cứu những chấn động nghi ngờ có liên quan đến động đất xảy ra tại Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình và Bệnh việt Bệnh nhiệt đới. Qua những tài liệu đó, chúng tôi nhận định việc xảy ra động đất tại TP Hồ Chí Minh tuy hiếm nhưng không phải là không có. Do đó, việc nghiên cứu động đất là một việc làm hết sức cần thiết để hạn chế những tác hại do động đất một khi nó xảy ra. Sau khi có kết quả xung quanh vụ chấn động từ hai bệnh viện trên, tháng 11-2004, sở và Liên đoàn Bản đồ Địa chất Miền Nam đã phối hợp với các cơ quan liên quan bắt tay vào việc lập đề cương nghiên cứu về động đất tại TP Hồ Chí Minh theo chỉ đạo của UBND TP. Tháng 5-2005, sở đã trình bản đề cương này cho UBND TP cũng như gửi cho một số cơ quan, đơn vị để lấy ý kiến đóng góp.
- Theo ông, làm gì để giảm thiểu thiệt hại một khi có động đất xảy ra?
- Điều cần kíp hiện nay đối với một đô thị có mật độ xây dựng lớn, mật độ dân số cao như TP Hồ Chí Minh là phải tập trung vào việc nghiên cứu và phân vùng động đất nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản khi động đất xảy ra. Cụ thể hơn, việc xác định khả năng kháng chấn của từng khu vực sẽ giúp cho việc định hướng quy hoạch, xây dựng và phát triển bền vững. Đồng thời, hình thành bộ phận nghiên cứu cảnh báo về tình trạng động đất cũng khá cần thiết, đặc biệt là khi TP đang chuẩn bị thi công và lập luận chứng khả thi cho nhiều công trình cao tầng và công trình ngầm. Còn hiện nay, việc tuyên truyền, phổ biến và cảnh báo nguy cơ rung chuyển, nứt nhà tới người dân là cần thiết... Ngoài ra, tại các khu vực có nhà cao tầng, chung cư cần kiểm tra lại mức độ kháng chấn nhằm có giải pháp xử lý thích hợp để bảo đảm an toàn cho người dân. Tại các khu vực đã từng xảy ra chấn động cần tiến hành quan trắc và đo đạc định kỳ về đường nứt và nồng độ thoát khí eman (chất khí thường xuất hiện nhiều ở các khu vực có nguy cơ động đất - PV) nhằm kịp thời phát hiện các diễn biến xấu để có biện pháp phòng tránh thích hợp.
- Ông có thể giải thích rõ hơn về việc phân vùng động đất?
- Khi xác định các vùng đất được xem là có khả năng chịu được trận động đất cao thì chủ đầu tư khi xây dựng nhà hoặc công trình sẽ có thể tiết kiệm chi phí tối đa về vật liệu xây dựng, nhưng vẫn bảo đảm hệ số an toàn khi động đất xảy ra. Mặt khác, chúng ta cũng tính toán lại việc khai thác và sử dụng nguồn nước ngầm một cách có hiệu quả, bảo đảm trong quá trình động đất hoặc hứng chịu các dư chấn mức độ nhẹ sẽ không có hiện tượng lún, sụt đất.
- Tiến độ của việc nghiên cứu về động đất như thế nào?
- Mới đây, UBND TP đã chấp thuận việc triển khai nghiên cứu dựa trên đề cương Đề án phân vùng nhỏ động đất TP Hồ Chí Minh và các vùng phụ cận, do đó chúng tôi đang nghiên cứu một cách nghiêm túc. Mặt khác, chúng tôi sẽ tham khảo các công trình nghiên cứu về việc lún, sụt đất do khai thác nước ngầm và hợp tác với các nhà khoa học nhằm đưa ra một công trình mang tính thực tiễn cao.
| Nhanh chóng kiểm tra các nhà cao tầng “UBND 24 quận, huyện nhanh chóng tiến hành kiểm tra các nhà cao tầng trên địa bàn, đặc biệt chung cư có nguy cơ sập để kịp thời có hướng xử lý” là một trong những nội dung của công văn khẩn gửi các địa phương do ông Nguyễn Văn Đua, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, ký ngày 6-8. ông Đua cũng yêu cầu Sở Khoa học - Công nghệ TP phối hợp với Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam, Viện Vật lý Địa cầu, Sở Tài nguyên - Môi trường, Sở Xây dựng và UBND các quận, huyện khẩn trương tổ chức kiểm tra và đề xuất biện pháp khắc phục để tránh thiệt hại. Mặt khác, các cơ quan cần phối hợp chặt chẽ theo dõi diễn biến của dư chấn động đất để có những biện pháp phòng ngừa tốt nhất. Về trách nhiệm của Sở Xây dựng, Giám đốc Nguyễn Minh Dũng cho biết: “Theo chỉ đạo của UBND TP, sở đã cử một tổ công tác xuống hiện trường. Qua ghi nhận bước đầu, tác động của hai cơn dư chấn vừa qua không lớn đến mức phải hoang mang”. Trong những ngày tới, Sở Xây dựng sẽ phối hợp với các sở, ban ngành TP và các quận - huyện đánh giá mức độ tác động và có đề xuất giải pháp cụ thể. Theo ông Dũng, do đây là lần đầu tiên xảy ra dư chấn động đất trên diện rộng ở địa bàn TP nên việc ứng phó ra sao, khắc phục thế nào các ngành chức năng cũng chưa có kinh nghiệm. |
Người lao động
