Từ một người làm kinh doanh “tay ngang” bước sang nghiên cứu khoa học, Thạc sĩ Phạm Thị Lý đã kiên trì theo đuổi hành trình đưa công nghệ vào nông nghiệp, xây dựng nền tảng truy xuất nguồn gốc CheckVN. Không chỉ tạo dấu ấn bằng các sáng chế và giải pháp hữu ích, điều bà hướng tới là khôi phục niềm tin của người tiêu dùng và nâng tầm giá trị hàng Việt trong bối cảnh hội nhập.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý, Chủ tịch Hội đồng sáng lập, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE) đã chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân về hành trình gian nan ứng dụng khoa học công nghệ Make in Vietnam đến với các sản phẩm của người Việt cũng như hiệu quả mà các sáng chế/giải pháp hữu của bà cùng cộng sự đã mang lại lợi ích cho cộng đồng…
Không xuất thân từ giới nghiên cứu, tôi đến với khoa học bằng một con đường rất khác. Tôi nghiên cứu, sáng tạo, lao động và học tập với tinh thần thực hành “Hiếu đạo” và lòng biết ơn.
Gần 13 năm qua, hành trình nghiên cứu, sáng tạo và nỗ lực đưa công nghệ vào phục vụ đời sống xã hội, đồng hành với nông dân, nông nghiệp, tôi đã trở thành một “nông dân thời hội nhập”, để hiểu và đi cùng thực tiễn.
Với mong muốn xây dựng một tổ chức khoa học công nghệ, tập hợp lực lượng trí thức trẻ nghiên cứu và tìm kiếm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và hàng hóa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong hội nhập kinh tế quốc tế; đồng thời từ kinh nghiệm và tích lũy của bản thân trong kinh doanh, từ năm 2013, tôi đã sáng lập và điều hành Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE) - một tổ chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ do Trung ương Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam thành lập.
Nhận thức rõ vai trò quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong sự phát triển chung của đất nước, tôi cùng các cộng sự xây dựng Trung tâm nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; chủ động đề xuất các ý tưởng, tự đầu tư nghiên cứu, trực tiếp tham gia với vai trò chủ nhiệm công trình và đồng sở hữu bốn phát minh, sáng chế và ba giải pháp hữu ích.
Những sáng chế, giải pháp hữu ích này được ứng dụng trên diện rộng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, bảo vệ thương hiệu hàng hóa Việt, bảo tồn nguồn gene dược liệu và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp tuần hoàn. Đồng thời, tôi cũng tham gia tham mưu cho Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong việc đề xuất, triển khai các giải pháp phục vụ cho Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa CheckVN đem lại lòng tin cho người tiêu dùng Việt Nam.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa CheckVN đem lại lòng tin cho người tiêu dùng Việt Nam.
Từ kết quả nghiên cứu và sáng chế, với vai trò Giám đốc IDE, tôi đã đề xuất Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trình Ban Chỉ đạo Trung ương Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” ba giải pháp triển khai Cuộc vận động thường niên trên toàn quốc:
Thứ nhất là nền tảng công nghệ lõi CheckVN, phục vụ chống hàng giả, minh bạch hóa quá trình sản xuất, kết nối nhà quản lý, nhà sản xuất với người tiêu dùng, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản, thực phẩm và hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.
Thứ hai là công nghệ sinh học VBIO đa năng dùng để sản xuất nông nghiệp theo một vòng tuần hoàn, hoàn nguyên cho đất, bảo vệ nguồn nước bảo vệ môi trường xây dựng nền nông nghiệp sạch Việt Nam. Trong đó dùng VBIO đa năng để xử lý chất thải hữu cơ trong chăn nuôi, tận dụng phế phụ phẩm trong sản xuất và chế biến nông sản để sản xuất thành phân hữu cơ bón ruộng, cải tạo đất và làm thành dinh dưỡng cây trồng. Giải pháp này đã giúp nông dân tận dụng toàn bộ nguồn rác thải hữu cơ trong chăn nuôi và sau chế biến thành nguồn phân chuồng bón ruộng, làm tăng độ phì nhiêu của đất và giảm giá thành đầu vào.
Thứ ba là công trình bảo tồn cây thuốc quý, xây dựng hệ sinh thái đa dạng dưới tán rừng, chế biến và sản xuất thuốc từ cây dược liệu bản địa, đặc hữu của người Việt.
Ba nhóm giải pháp này đã hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông nghiệp, nông thôn, nông dân, kết hợp giữa công nghệ số, công nghệ sinh học và công nghệ chế biến dược.
Kết quả mang lại cho cá nhân tôi và cộng sự 4 bằng độc quyền sáng chế, 3 giải pháp hữu ích; một công trình bảo tồn nguồn gene, trong đó có giải trình tự hệ lục lạp gene Nhất Dương Sinh được công bố trên ngân hàng gene thế giới (GenBank), cùng một bằng bảo hộ giống cây trồng và được phép lưu hành 4 loài dược liệu đặc hữu để bảo tồn và phát triển trước nạn khai thác cạn kiệt tài nguyên rừng.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý- Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE).
Thạc sĩ Phạm Thị Lý- Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE).
Để đưa các giải pháp vào thực tiễn, chúng tôi đã xây dựng mô hình liên kết chuỗi “5 nhà” (quản lý, khoa học, sản xuất, phân phối, tiêu dùng) và thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp Hữu cơ Tiên Dương từ năm 2017.
Đến nay, nền tảng CheckVN đã được 12 tỉnh, thành phố ứng dụng xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc cấp tỉnh; nhiều tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp lớn, nhỏ trên cả nước áp dụng vào chống giả, an ninh thương hiệu, quản trị doanh nghiệp và truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
Đặc biệt, năm 2021, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chính thức áp dụng công nghệ CheckVN để triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc cấp bộ tại địa chỉ checkvn.mard.gov.vn. Cùng năm, Trung tâm được giao nhiệm vụ chủ trì đề tài khoa học cấp Bộ về “Nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn cung và hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản”, thời gian nghiêm cứu 2022-2024. Kết quả khoa học của đề tài đã được nghiệm thu và bàn giao tài khoản quản trị về cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Sau sáp nhập, hệ thống được chuyển tên miền thành checkvn.mae.gov.vn.
Hiện tại CheckVN là một hợp phần lõi gắn với quản trị sản xuất của doanh nghiệp, người dân và cơ quan quản lý trong truy xuất nguồn gốc của ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam.
CheckVN cũng đã được ghi nhận qua nhiều giải thưởng như Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) năm 2015; TOP 3 Giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2016; Giải thưởng công nghệ số xuất sắc trong lĩnh vực nông nghiệp – Giải thưởng Công nghệ Make in Viet Nam 2024.
Bên cạnh đó, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương đã trở thành Hợp tác xã nông nghiệp đầu tiên tại Việt Nam có phát minh sáng chế và bản quyền công nghệ về một chế phẩm vi sinh để sản xuất nông nghiệp tuần hoàn không chỉ đem lại chất lượng cho sản phẩm, lợi ích và sức khỏe cho nông dân mà còn góp phần xử lý những vấn đề bức xúc về môi trường, nâng cao sức khỏe đất và bảo vệ tầng nước ngầm khi triển khai trên diện rộng.
Từ năm 2015 đến nay, ba giải pháp nói trên được triển khai thường xuyên trong khuôn khổ Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” và đã được nhận Bằng khen của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Trung tâm IDE cùng Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương cũng được nhận nhiều Bằng khen, Giấy khen về thành tích hoạt động từ Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh (cũ), Ủy ban nhân dân xã Tiên Dương (cũ) và Ủy ban nhân dân xã Phúc Thịnh (Hà Nội).
Thạc sĩ Phạm Thị Lý- Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (ngoài cùng bên phải) tại sự kiện CheckVN nhận giải thưởng Make in Viet Nam 2024.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý- Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (ngoài cùng bên phải) tại sự kiện CheckVN nhận giải thưởng Make in Viet Nam 2024.
Nền tảng CheckVN đáp ứng chuẩn quốc gia và quốc tế về truy xuất nguồn gốc
Sau chặng đường loay hoay từ ý tưởng đến tìm đồng đội rồi thử nghiệm, thất bại, lại rút kinh nghiệm và thử nghiệm lại… xây đi đập lại tới 5 lần thì tôi và cộng sự cũng hoàn thành được sáng chế đầu tiên của người Việt về một “Quy trình xác thực chống hàng giả”. Sáng chế đã được cấp Bằng độc quyền số 16036 do Cục Sở hữu trí tuệ cấp theo Quyết định số 61711/QĐ- SHTT ngày 30/9/2016 với thương mại là CheckVN.
Đây là một nền tảng công nghệ thông qua mã phản hồi nhanh QRcode và phần mềm ứng dụng trên smartphone, dùng để quản trị, kiểm soát, quản lý, chống giả, nghiên cứu thị trường và truy xuất nguồn gốc hàng hóa; bảo đảm cho người tiêu dùng xác thực được thông tin mà nhà sản xuất và nhà phân phối đưa ra, chống lại sự làm giả từ chính nhà sản xuất.
CheckVN được phát triển trên nền tảng hai công trình khoa học đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ: Thứ nhất là sáng chế “Quy trình xác thực chống hàng giả”. Sáng chế này bảo hộ toàn bộ quy trình từ cập nhật, lưu trữ, kết nối, bảo mật thông tin đến xác thực chống giả thông qua thuật toán định danh riêng cho từng sản phẩm, qua đó cho phép hệ thống xác thực thông tin và truy xuất nguồn gốc một cách chính xác.
Thứ hai là giải pháp hữu ích “Hệ thống quản lý và theo dõi thông tin nguồn gốc thực phẩm ở cấp độ quản lý và người dùng”, được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền số 3341 ngày 15/8/2023. Giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch thông tin nguồn gốc thực phẩm, phục vụ cả cơ quan quản lý và người tiêu dùng.
Khi kết hợp hai phát minh sáng chế và giải pháp hữu ích khoa học này, tôi đã cùng các kỹ sư công nghệ của Trung tâm xây dựng và làm chủ nền tảng công nghệ lõi CheckVN. Hệ thống được phát triển đáp ứng các yêu cầu đối với truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12850:2019, TCVN 7322:2009, tiêu chuẩn quốc tế GS1 GTS, cũng như quy định tại Thông tư số 02/2024/TT-BKHCN về quản lý truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Hiện tại CheckVN là giải pháp công nghệ liên thông toàn trình từ hệ thống truy xuất nguồn gốc các tỉnh, thành phố và doanh nghiệp đang sử dụng CheckVN lên nền tảng truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Điều đáng mừng với tôi và các cộng sự là CheckVN đã được các cơ quan chức năng của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an thẩm định, đánh giá, giám định về bảo mật, an toàn thông tin và tư vấn áp dụng vào truy xuất nguồn gốc trên diện rộng. Giải pháp cũng được các nhà khoa học của Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam công nhận là giải pháp an ninh thương mại điện tử và an ninh logistics chưa từng được phổ biến tại Việt Nam.
Thành công của giải pháp đã đưa Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển trở thành tổ chức khoa học công nghệ đầu tiên tại Việt Nam có phát minh sáng chế độc quyền về một giải pháp công nghệ số kết nối trực tiếp nhà sản xuất với người tiêu dùng; nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và sản phẩm hàng Việt trước sức ép của hội nhập kinh tế quốc tế.
“Hàng rào kỹ thuật” kết nối 3 nhà, nâng sức cạnh tranh hàng Việt
Ứng dụng CheckVN mang lại lợi ích đối với cả ba bên: Doanh nghiệp, người tiêu dùng và nhà quản lý. Cụ thể, đối với doanh nghiệp, thể hiện sự minh bạch trong khâu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sẵn sàng cung cấp các thông tin trong quá trình sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ. Tăng hiệu quả truyền thông và kinh doanh bảo vệ được sản phẩm, kiểm soát được thị trường, kiểm soát chất lượng sản phẩm, chống hàng giả, bảo vệ thương hiệu, thống kê về lịch sử xác thực của người tiêu dùng, hỗ trợ xử lý khi có vấn đề phát sinh (kịp thời xác định, thu hồi, xử lý thực phẩm không an toàn, khiếu nại).
Đối với người tiêu dùng, CheckVN giúp người dùng kiểm tra được thông tin về nguồn gốc sản phẩm, chất lượng, an toàn thực phẩm đối với sản phẩm nhanh gọn và hiệu quả, giúp người tiêu dùng nhận biết rõ về thực phẩm sử dụng, chủ động truy xuất bằng chính mã số trên mỗi sản phẩm, thao tác đơn giản, trả lời tức thì tại thời điểm xác thực, miễn phí xác thực chống giả.
Đối với nhà quản lý, CheckVN giúp kiểm soát được sản phẩm, theo dõi được thị trường, kiểm soát chất lượng, điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm của các cơ sở sản xuất kinh doanh, hỗ trợ xử lý khi có vấn đề phát sinh (truy xuất nguồn gốc, thu hồi và xử lý thực phẩm nông lâm sản không bảo đảm an toàn; giải quyết khiếu nại,…)
Đến nay, CheckVN đã được chuyển giao công nghệ và ứng dụng thành công vào xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản cho 12 tỉnh, thành phố. Một số tổ chức nghề nghiệp khác cũng áp dụng nền tảng CheckVN xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc của tổ chức mình triển khai trên diện rộng.
Thời điểm năm 2018, nhiều địa phương chưa có hệ thống truy xuất nguồn gốc cấp tỉnh đang được CheckVN miễn phí sử dụng đấu nối dùng chung trên nền tảng check.net.vn để liên thông với hệ thống truy xuất nguồn gốc thành phố Hà Nội như Điện Biên, Thanh Hà (Hải Dương cũ), Thanh Hóa… để quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối cung cầu ở cấp sở, ngành, quận/huyện/doanh nghiệp/hợp tác xã/hộ sản xuất với sự tham gia của hơn 7.000 doanh nghiệp với gần 21.000 sản phẩm nông sản thực phẩm đủ các tiêu chí về vệ sinh an toàn thực phẩm được cấp mã truy xuất nguồn gốc.
Nói về tính hiệu quả của nền tảng công nghệ này thì không chỉ riêng với ngành nông nghiệp, mà từ năm 2015, các công ty lớn như Công ty cổ phần Khóa Việt Tiệp đã ứng dụng công nghệ CheckVN chống giả bảo vệ thương hiệu. Nhờ giải pháp này mà doanh thu của Khóa Việt Tiệp đã tăng từ 500 tỷ/năm (năm 2015) lên 1.000 tỷ/năm (năm 2018). Hay như Tổng Công ty Hóa dầu Petrolimex (thuộc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam) đã ứng dụng CheckVN quản trị sản xuất, chống giả, chống tràn vùng, quản lý kho bãi và điều nghiên thị trường từ 2016 tới nay, đem lại rất nhiều lợi ích cho sự phát triển từ thành công chuyển đổi số bằng nền tảng CheckVN.
Đặc biệt, từ giai đoạn 2021 đến nay, Tập đoàn Điện lực quốc gia Việt Nam đã ứng dụng thuật toán định danh của công nghệ CheckVN để xây dựng Bộ quy tắc đánh mã và hệ thống mã vạch trong Tập đoàn nhằm quản lý tài sản, quản lý hàng chục triệu khách hàng và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt.
Khi áp dụng công nghệ CheckVN vào chống giả, bảo vệ thương hiệu từ năm 2018, vải thiều Thanh Hà (thuộc tỉnh Hải Dương cũ) đã tăng giá từ 15.000 đồng/kg đến 30.000 đồng/kg (năm 2020), 50.000 đồng/kg (năm 2021) sau đó xuất khẩu sang Nhật Bản và một số thị trường quốc tế khó tính khác là một trong rất nhiều thí dụ điển hình đã thành công khi áp dụng công nghệ CheckVN...
Hưng Yên có thể quản lý đến từng cây nhãn lồng đầu dòng, từng con gà Đông Tảo cũng như Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam có thể quản lý được từng hộ sản xuất rau hữu cơ mang thương hiệu PGS Việt Nam với bao nhiêu sản lượng, chủng loại từ sản xuất đến sơ chế, đóng gói đến các cửa hàng thực phẩm sạch của hệ thống PGS… cũng nhờ ứng dụng CheckVN.
Trong giai đoạn từ năm 2019-2025, khi áp dụng CheckVN, ngành nông nghiệp bước đầu có được một cơ sở dữ liệu nguồn cung đầu vào gắn với dòng thời gian thực; nông dân có công cụ minh bạch nhật ký sản xuất, minh chứng được luồng di chuyển và hình thành sản phẩm từ sản xuất đến sơ chế, chế biến và lưu thông thị trường làm cơ sở xây dựng nền tảng lớn về dữ liệu sản xuất toàn ngành gắn với truy xuất nguồn gốc; tạo điều kiện cho doanh nghiệp và sản phẩm nông sản Việt khẳng định niềm tin với người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu bắt buộc khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hiện tại nền tảng công nghệ CheckVN đã được đấu nối liên thông về môi trường số với hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia, sẵn sàng cho việc khai thác, sử dụng, kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu với các hệ thống khác.
Hiện tại nền tảng công nghệ CheckVN đã được đấu nối liên thông về môi trường số với hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia, sẵn sàng cho việc khai thác, sử dụng, kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu với các hệ thống khác.
CheckVN cũng đã được phiên bản sang Tiếng Anh, Tiếng Trung sẵn sàng kết nối với ngân hàng tạo thành một hệ sinh thái khép kín từ thiết lập thông tin, lưu giữ thông tin, bảo mật thông tin, kết nối cung cầu với thị trường, phục vụ công tác quản lý, quản trị, dự báo thị trường thương mại điện tử.
Đây không chỉ là công cụ đắc lực cho các bên tham gia mà còn tạo thành một hàng rào kỹ thuật liên kết chặt chẽ nhà quản lý, nhà sản xuất, người tiêu dùng để nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm hàng Việt, loại trừ hàng ngoại đội lốt hàng nội, bảo vệ thị trường trong nước và thực hiện thành công Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trước sức ép của hội nhập quốc tế.
Theo lẽ thông thường, để tối ưu lợi nhuận, doanh nghiệp có thể lựa chọn bán tem xác thực hoặc cung cấp giải pháp công nghệ cho các tập đoàn lớn. Tuy nhiên, khi nhìn nhận sâu hơn về giá trị cốt lõi, tôi nhận thấy sản xuất nông nghiệp Việt Nam có những đặc thù rất khác so với sản xuất công nghiệp.
Nông nghiệp là một chuỗi khép kín, bắt đầu từ con, từ giống, đất đai, quy trình canh tác, thu hoạch, sơ chế, chế biến cho tới khi trở thành hàng hóa và đưa ra thị trường. Chính vì vậy, việc ứng dụng công nghệ cần hướng tới kiểm soát minh bạch toàn bộ chuỗi này, nhằm khôi phục và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản Việt.
Đây cũng là lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi tạo ra tới khoảng 50% việc làm cho người lao động trên cả nước, trong đó phần lớn là những nhóm yếu thế như lao động phổ thông, phụ nữ, người cao tuổi – những người hạn chế về vốn, tư liệu sản xuất và cơ hội tiếp cận công nghệ.
Từ thực tế đó, tôi lựa chọn không đi theo hướng kinh doanh thuần túy là “bán tem, bán giải pháp”, mà tập trung đưa công nghệ vào phục vụ nông nghiệp, góp phần thay đổi nhận thức của người tiêu dùng. Bởi lâu nay, tâm lý hoài nghi về chất lượng nông sản – như câu chuyện “rau hai luống, lợn hai chuồng” – đã ăn sâu trong suy nghĩ của không ít người tiêu dùng. Muốn phát triển bền vững, trước hết phải giải quyết được bài toán niềm tin này.
Từ kết quả nghiên cứu và vai trò của mình, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển đã trở thành đơn vị đầu tiên hiến kế với Chính phủ việc áp dụng công nghệ CheckVN vào quản trị sản xuất, nâng cao năng lực canh tranh, xây dựng nền tảng công về truy xuất nguồn gốc cho hàng Việt Nam từ những năm 2016.
Sau này, để hỗ trợ doanh nghiệp mạnh mẽ, chúng tôi đã hiến kế các địa phương dùng công nghệ CheckVN xây dựng các nền tảng quản trị công về truy xuất nguồn gốc để người dân được thụ hưởng miễn phí và thuận lợi nhất.
Năm 2019, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường tới thăm và động viên Trung tâm IDE và đội ngũ nghiên cứu trẻ của CheckVN.
Năm 2019, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường tới thăm và động viên Trung tâm IDE và đội ngũ nghiên cứu trẻ của CheckVN.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE) nhận danh hiệu Nhà khoa học của nhà nông 2024.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE) nhận danh hiệu Nhà khoa học của nhà nông 2024.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý- đại diện cho Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương nhận giải Mai An Tiêm lần thứ II năm 2026.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý- đại diện cho Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương nhận giải Mai An Tiêm lần thứ II năm 2026.
Tôi lựa chọn không đi theo hướng kinh doanh thuần túy là “bán tem, bán giải pháp”, mà tập trung đưa công nghệ vào phục vụ nông nghiệp, góp phần thay đổi nhận thức của người tiêu dùng.
-- Thạc sĩ Phạm Thị Lý, Giám đốc IDE --
Theo tôi, việc đăng ký bảo hộ sáng chế và quyền sở hữu trí tuệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi cá nhân, doanh nghiệp, nhất là trong giai đoạn khởi nghiệp.
Trước hết, khi có văn bằng bảo hộ sáng chế (Bằng độc quyền sáng chế/giải pháp hữu ích) thì mình có cơ sở pháp lý rõ ràng để đối chiếu, xác định phạm vi quyền của mình và nhận diện chính xác mức độ bị xâm phạm nếu có. Điều này giúp mình tự tin hơn, biết rõ người khác đang “bắt chước” đến đâu, từ đó có cách ứng xử phù hợp.
Thứ hai, trong quá trình thương mại hóa, văn bằng bảo hộ sáng chế giúp giảm thiểu tranh chấp không cần thiết. Mình không cần tranh cãi nhiều, chỉ cần đưa ra bằng chứng pháp lý về việc mình là tác giả, là người phát triển và đầu tư cho giải pháp. Khi đó, đối tác sẽ có sự nhìn nhận và tôn trọng khác hẳn. Đây chính là giá trị vượt trội của việc bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Thứ ba, trong hồ sơ năng lực, sáng chế là một lợi thế cạnh tranh nổi bật. Nó giúp đối tác dễ dàng lựa chọn mình hơn so với các đơn vị không có tài sản trí tuệ được bảo hộ. Thực tế, chính điều này đã góp phần giúp CheckVN được tin tưởng triển khai tại nhiều tỉnh, thành phố. Khi giải pháp đã được chứng minh hiệu quả, lại có bảo hộ rõ ràng, nhiều đối tác chủ động tìm đến, thậm chí chúng tôi không có bộ phận để phát triển thị trường mà vẫn có cơ hội hợp tác.
Có thể nói, sáng chế và giải pháp hữu ích không chỉ là tài sản, mà còn giống như một “tấm thẻ bảo chứng” về uy tín và năng lực. Nó mở ra cơ hội tiếp cận những đối tác lớn, những dự án quy mô, mà nếu không có nền tảng này thì rất khó đạt được. Việc một đơn vị còn nhỏ như chúng tôi có thể tham gia xây dựng Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ) cũng là minh chứng rõ ràng cho giá trị đó.
Vì vậy, với các doanh nghiệp, đặc biệt là những người khởi nghiệp, đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ cần được coi là một trong những bước đi nền tảng, song hành với quản trị doanh nghiệp. Cũng giống như quản trị tài chính, quản trị thương hiệu hay vận hành, thì quản trị tài sản trí tuệ giúp bảo vệ thành quả sáng tạo, tránh bị sao chép hoặc chiếm dụng.
Điều quan trọng là phải nghĩ đến việc bảo hộ ngay từ khi ý tưởng còn ở giai đoạn hình thành, dù còn sơ khai. Nếu đợi đến khi sản phẩm phát triển tốt, có thị trường mới bắt đầu đăng ký thì rất có thể ý tưởng đó đã không còn thuộc về mình nữa.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý báo cáo với Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trong Lễ phát động Phong trào "Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số" tại Học viện Bưu chính Viễn thông năm 2025.
Thạc sĩ Phạm Thị Lý báo cáo với Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trong Lễ phát động Phong trào "Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số" tại Học viện Bưu chính Viễn thông năm 2025.
Sản phẩm khoa học công nghệ được nhìn nhận như hàng hóa đặc biệt, ưu tiên phát triển
Tôi cho rằng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã thể hiện sự quan tâm rất rõ đối với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là một “cú hích” quan trọng, mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp khoa học công nghệ, đặc biệt là những đơn vị nhỏ và các cá nhân có sáng chế.
Điều dễ nhận thấy nhất là sự thay đổi về cơ chế và cách tiếp cận. Trước đây, doanh nghiệp như chúng tôi gần như không có cơ hội tham gia vào các mạng lưới kết nối chính thức, cũng ít được “gọi tên” trong các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhưng hiện nay, các cơ quan quản lý đã chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ doanh nghiệp khoa học công nghệ, trong đó có những doanh nghiệp sở hữu công nghệ “Make in Vietnam”. Điều này giúp các bộ, ngành, địa phương có căn cứ để xúc tiến, kết nối và ưu tiên triển khai trong các chương trình, dự án, kể cả mua sắm công.
Một điểm thay đổi rất rõ nữa là vai trò chủ động của địa phương. Nếu như trước đây doanh nghiệp phải tự tìm đến, giới thiệu, thuyết phục, thì nay chính các địa phương lại chủ động tìm kiếm giải pháp. Họ đặt hàng trực tiếp, mong muốn doanh nghiệp mang công nghệ đến để giải quyết bài toán thực tiễn ở địa phương. Nhiều nơi sẵn sàng tạo điều kiện tối đa, thậm chí đồng hành lâu dài, điều mà trước đây rất khó hình dung.
Đáng chú ý, sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ quan quản lý, từ trung ương đến địa phương, cùng hoạt động truyền thông và kết nối, đã góp phần thay đổi nhận thức: sản phẩm khoa học công nghệ, sản phẩm sở hữu trí tuệ được nhìn nhận như một loại hàng hóa đặc biệt và được ưu tiên. Đây chính là yếu tố “cởi trói” quan trọng, giúp doanh nghiệp công nghệ trong nước tự tin hơn và có thêm cơ hội phát triển.
Không chỉ vậy, Nghị quyết 57 còn tạo nền tảng để các tổ chức, đơn vị nghiên cứu có thể chủ động hơn trong thương mại hóa kết quả khoa học, thay vì bị bó hẹp như trước. Có thể nói, từ chỗ còn nhiều hoài nghi với công nghệ trong nước, đến nay đã có sự chuyển biến rõ rệt sang chủ động tìm kiếm, tin tưởng và sử dụng các giải pháp “Make in Vietnam”.
Với tôi, đây không chỉ là cơ hội, mà còn là sự ghi nhận và tiếp sức rất lớn để những người làm khoa học công nghệ tiếp tục theo đuổi con đường của mình.
Thực ra, nếu nhìn lại chặng đường đã đi qua, điều khiến tôi trăn trở và cũng thấy ý nghĩa nhất không phải là mình có bao nhiêu bằng khen hay bao nhiêu sáng chế, mà là những việc mình làm ra có giúp ích được cho ai hay không.
Tôi xuất phát từ thực tế, từ những điều rất đời thường. Khi mình thấy người nông dân bán được nông sản với giá tốt hơn, không còn bị ép giá; thấy người tiêu dùng cầm sản phẩm trên tay mà yên tâm vì biết rõ nguồn gốc; thấy doanh nghiệp làm ăn minh bạch, đàng hoàng hơn… thì tự trong lòng mình cảm thấy những nỗ lực của mình là xứng đáng, là không uổng công.
Có những lúc rất vất vả, thậm chí có lúc mình cũng nản, nhưng cứ nghĩ đến việc công nghệ của mình có thể giúp được bà con, giúp thị trường minh bạch hơn, thì lại có động lực để làm tiếp. Với tôi, làm khoa học không phải để hơn thua hay chứng minh mình giỏi đến đâu, mà là để đóng góp, để trả ơn cuộc đời theo cách của mình.
Những bằng khen, hay sự ghi nhận, đó là niềm động viên rất lớn, tôi trân trọng lắm. Nhưng điều giữ mình đi tiếp không phải là danh hiệu, mà là niềm tin rằng mình đang làm điều có ích.
Khi còn sức, tôi vẫn sẽ tiếp tục làm, từng bước một, chậm nhưng chắc, phải thực chất để những gì mình làm thực sự đi vào cuộc sống.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
Xuất bản: Tháng 4/2026
Chỉ đạo: Kim Phương Bình
Tổ chức sản xuất: Hoàng Nhật - Hồng Vân
Thực hiện: Đỗ Thoa
Trình bày: Hoài Thu