Ðồng hành cùng sinh viên nghèo

Viết tiếp ước mơ đến trường

Chị Vi Thị Kim Liên mồ côi cha mẹ từ nhỏ. Bố bị bệnh hiểm nghèo ra đi khi chị mới học lớp 1. Bố mất, mẹ đi bước nữa và khi sinh thêm em gái, mẹ lại chết sau sinh do bệnh tim, lúc đó chị đang học lớp 8. Mẹ mất, bố dượng bỏ đi, hai chị em đành vừa học, vừa đi làm thêm để trang trải cuộc sống và nuôi em nhỏ mới lọt lòng. Rồi hai chị em cũng học xong THPT, em thi đỗ vào khoa âm nhạc Trường cao đẳng Sư phạm Nghệ An. Lo cho tương lai của các em, một lần nữa chị lại vắt sức kiếm tiền nuôi một em đi học cao đẳng và nuôi em nhỏ ở nhà. Ðang lo lắng tưởng không thể tiếp tục nuôi nổi em học xong cao đẳng, thì may mắn có chủ trương của Ðảng, Nhà nước cho học sinh, sinh viên (HSSV) nghèo có hoàn cảnh khó khăn vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH) để trang trải cho học tập. Như người đuối nước vớ được cọc, chị đã mạnh dạn làm thủ tục vay số tiền 800 nghìn đồng/tháng. Số tiền tuy nhỏ nhưng đã giúp chị trang trải cho em ăn học. Sau ba năm, em chị tốt nghiệp loại khá, được nhận làm việc tại Trường tiểu học xã Châu Lộc. Cố gắng tiết kiệm sau vài năm chị đã hoàn trả số nợ tám triệu đồng cho ngân hàng theo đúng cam kết.

Lo cho em học, có việc làm ổn định xong, chị quyết tâm thực hiện ước mơ của mình và thi đỗ vào Trường cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Nghệ An. Chị tiếp tục làm đơn và được xét vay vốn ưu đãi với số tiền 21,3 triệu đồng từ NHCSXH để đi học. Ba năm học xong ra trường, hiện chị là giáo viên công tác tại Trường THCS xã Châu Cường. Hai chị em có việc làm ổn định, đang gom góp, tiết kiệm lương hằng tháng để nuôi em út ăn học và trả nợ dần cho ngân hàng.

Hưng Lĩnh, một xã ven đê sông Lam, huyện Hưng Nguyên, có 13 xóm với 1.535 hộ, 7.358 nhân khẩu. Với truyền thống hiếu học, hằng năm số lượng HSSV theo học tại các trường chuyên nghiệp và dạy nghề trên khắp cả nước ở đây khá lớn. Vì vậy nhu cầu vay vốn để phục vụ cho con em theo học rất cao và vô cùng cần thiết. Nhờ Quyết định số 157/2007/QÐ-TTg của Chính phủ về tín dụng đối với HSSV đi vào cuộc sống đã góp phần san sẻ gánh nặng đối với các hộ gia đình nghèo, tạo điều kiện cho các em HSSV được đến trường. Số dư nợ chương trình cho vay HSSV của con em xã Hưng Lĩnh tại NHCSXH huyện năm 2007 chỉ 125 triệu đồng (30 HSSV), sau 5 năm số dư nợ tại NHCSXH đã tăng lên rõ rệt: Ðến tháng 9-2012, dư nợ chương trình HSSV đạt 5.568 triệu đồng, chiếm 42,8% dư nợ toàn xã, với 1.721 HSSV được vay vốn; không có nợ quá hạn.

Chủ tịch UBND huyện Diễn Châu Nguyễn Ngọc Võ cho biết: Diễn Châu hằng năm có hơn hai nghìn HSSV theo học tại các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề trong cả nước. Trong số đó một phần không nhỏ là con em thuộc gia đình có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế. Tính đến ngày 30-9-2012, tổng dư nợ cho vay đối với HSSV đạt 313,347 tỷ đồng, chiếm 63,81% tổng dư nợ trên toàn huyện. Ðây thật sự là một chính sách hợp lòng dân, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội thiết thực, là "cứu cánh" cho đại bộ phận các hộ gia đình khó khăn về kinh tế khi thực hiện ước mơ "đổi đời" cho thế hệ con cháu.

Mong luôn đồng hành với HSSV nghèo

Quán triệt tinh thần "không để bất kỳ một sinh viên có hoàn cảnh khó khăn nào phải bỏ học vì thiếu tiền đóng học phí". Dù địa bàn rộng, đối tượng và nhu cầu vay vốn lớn, NHCSXH Nghệ An đã quyết tâm khắc phục khó khăn đưa nguồn vốn đến với người dân kịp thời, mang lại cơ hội học tập cho hàng trăm nghìn sinh viên nghèo. Sau hơn 5 năm triển khai thực hiện, chương trình đã nhanh chóng đi vào cuộc sống góp phần tích cực trong việc thực hiện chủ trương của Ðảng và Nhà nước về thúc đẩy, phát triển giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội.

Theo báo cáo, tổng dư nợ thực hiện đến ngày 30-9-2012 là 2.736 tỷ đồng, với 159 nghìn HSSV thuộc 122,3 nghìn hộ gia đình đang vay vốn, chiếm 8,1% tổng dư nợ chương trình trong toàn quốc (Nghệ An là tỉnh có dư nợ chương trình HSSV đứng đầu trong toàn quốc). Hoàn thành 99,57% kế hoạch nguồn vốn được trung ương thông báo. Trong đó, đối tượng hộ nghèo là 841 tỷ đồng với 49.373 sinh viên dư nợ thuộc 38.066 hộ, chiếm 30,74% tổng dư nợ và chiếm 31,10% tổng số hộ vay vốn; đối tượng hộ cận nghèo 1.414 tỷ đồng với 80.042 sinh viên thuộc 60.962 hộ, chiếm 51,69% tổng dư nợ và chiếm 49,81% tổng số hộ vay vốn. Ðối tượng là hộ gia đình gặp khó khăn về tài chính do năm nguyên nhân (tai nạn, thiên tai, bệnh tật, hỏa hoạn, dịch bệnh) là 480 tỷ đồng với 29.647 sinh viên thuộc 23.337 hộ, chiếm 17,56% tổng dư nợ và chiếm 19,07% tổng số hộ vay vốn. Tuy số dư nợ lớn nhưng nợ quá hạn chỉ chiếm tỷ lệ 0,05% tổng dư nợ.

Qua các đợt kiểm tra, NHCSXH chi nhánh Nghệ An đều được đánh giá cao tinh thần trách nhiệm với nhiều biện pháp để củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ tiết kiệm và vay vốn (TK và VV), của hoạt động ủy thác với các tổ chức chính trị-xã hội các cấp, các Tổ giao dịch lưu động và điểm giao dịch tại xã. Hiện nay, với mạng lưới 8.330 tổ TK và VV phủ kín trên khắp các thôn, xóm trong toàn tỉnh cùng với 478/480 điểm giao dịch tại xã của NHCSXH là những nhân tố quan trọng có tính quyết định đến kết quả thực hiện chương trình trong 5 năm qua. Ghi nhận những kết quả đạt được trong quá trình thực hiện Quyết định 157/2007/QÐ-TTg, Nghệ An vinh dự nhiều lần được nhận các danh hiệu cao quý do Thủ tướng Chính phủ trao tặng.

Theo Giám đốc NHCSXH chi nhánh Nghệ An Lê Xuân Tỵ: Kết quả đạt được 5 năm qua cho thấy, chương trình Tín dụng đối với HSSV thể hiện ý nghĩa xã hội sâu sắc khẳng định chủ trương, chính sách của Ðảng, Chính phủ là đúng đắn, phù hợp xu thế phát triển của xã hội, do vậy tạo được sự đồng thuận cao của các ngành, các cấp, của cộng đồng xã hội. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn gặp một số khó khăn đó là: Nguồn vốn để thực hiện chương trình còn bị động, phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn điều chuyển từ trung ương, do đó có lúc, có nơi chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu vay vốn của người dân, gây tâm lý không tốt trong dư luận. Bên cạnh đó, việc giải ngân mang tính thời vụ cao, thời gian ngắn thường vào đầu năm học và đầu học kỳ trong điều kiện cơ sở vật chất và con người hạn chế nên gây áp lực không nhỏ đối với đội ngũ cán bộ của NHCSXH.

Tại Nghệ An, với mức tăng trưởng như hiện nay, hằng năm cần khoảng 660 tỷ đồng để giải ngân, doanh số cho vay trong 5 năm ước khoảng 3.300 tỷ đồng. Do vậy thời gian tới tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện hơn nữa trong việc bố trí, điều chuyển nguồn vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu vay vốn của người dân; Chương trình phải cộng đồng trách nhiệm trong việc quản lý, giám sát sử dụng vốn vay và đặc biệt là trách nhiệm trả nợ tiền vay đầy đủ đúng hạn như đã cam kết với ngân hàng; Tỉnh ủy, HÐND, UBND tỉnh, các sở, ngành liên quan, chính quyền địa phương cấp huyện, xã cần phối hợp tốt để triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình tín dụng HSSV hằng năm.