Định hình mầu xanh cho tương lai

Cây xanh đô thị, "công” và “tội"

Khi nói đến việc phải chặt những hàng xà cừ cổ thụ ở đường Nguyễn Trãi, hay trên đường Kim Mã, bên Công viên Thủ Lệ, không mấy ai không cảm thấy nghẹn lòng. Mỗi cây xanh đều mang theo mình những ký ức, gắn với lịch sử thăng trầm của thành phố. Những cây xà cừ trên các tuyến phố đó đã 50 năm, 70 năm tuổi, thậm chí còn hơn thế nữa... Nhưng đó mới là một mặt của vấn đề. Mùa mưa bão nào cây xanh cũng cướp đi sinh mạng của người đi đường. "Thủ phạm" chính lại là những cây xà cừ - loài cây tỏa bóng làm dịu mát những ngày hè. Cách đây ba năm, Tổng Thư ký Hội các ngành sinh học Việt Nam Nguyễn Lân Hùng đã khẳng định, Hà Nội cần chuyển hết những cây xà cừ ra khỏi nội thành để bảo đảm an toàn cho người dân. Theo ông Nguyễn Lân Hùng, cây xà cừ là một loại cây có rễ chùm rất dễ đổ, khi có gió to, bão lớn.

Từng nhiều năm làm việc trong ngành chăm sóc công viên, cây xanh, Tổng Giám đốc Công ty Công viên Cây xanh Đỗ Ngọc Hoàng là người hiểu rất rõ điều này. Ông cho biết: "Có người ví Hà Nội có những hàng cây "tử thần", nhất là với cây xà cừ. Chúng tôi biết là dư luận sẽ có những ý kiến khác nhau nhưng việc phải thay thế những cây không phù hợp, cây gây nguy hiểm là việc thành phố cần phải làm". Khi thành phố xây dựng các tuyến đường sắt đô thị, dù nhiều người tiếc những hàng cây xà cừ lâu năm, song, việc phải chặt hạ những cây này là điều bắt buộc. Những cây xà cừ lâu năm ở thành phố có chiều cao trung bình từ 14 đến 20 m. Trong khi đó, khoảng cách từ tim đường sắt đến hàng cây chỉ là 14 m. Vốn đã dễ đổ, trong quá trình xây dựng, phát triển đô thị, việc đào đường cấp, thoát nước, cáp điện... khiến phần lớn bộ rễ của chúng bị ảnh hưởng, kém vững chắc. Những mưa kèm gió lớn, nếu chẳng may cây to đổ vào đường sắt, hậu quả rất khó lường.

Thủ đô trải qua những giai đoạn phát triển khác nhau. Hệ thống cây xanh phản ánh rõ nét những giai đoạn thăng trầm đó. Những năm trước, khi kinh tế còn khó khăn, trồng được cây xanh đã là quý lắm, chưa mấy ai tính toán, nghiên cứu nên trồng cây gì. Thí dụ như keo tai tượng (vốn là cây công nghiệp ngắn ngày, hơn chục năm tuổi là bắt đầu thoái hóa, sâu mục), đã được thành phố trồng trên nhiều tuyến, trong đó có cả tuyến phố được mệnh danh là tuyến đường đô thị đẹp nhất nước như Liễu Giai - Nguyễn Chí Thanh. Nhiều tuyến phố còn trồng cả bàng - loại cây luôn là "ổ" chứa sâu róm ... Đến nay, thành phố phải "sửa sai" bằng cách thay dần những loại cây trên bằng các loại cây đạt chuẩn cây xanh đô thị, trong đó, những cây cần thay trước tiên là những cây mọc cong, nghiêng…

Xã hội hóa chỉnh trang cây xanh

Khi những hàng cây xà cừ bị đốn hạ, một số ý kiến phản đối gay gắt. Nhiều người phàn nàn khi những cây được thay thế trông chơ vơ, trụi lá. Đồng chí Đỗ Ngọc Hoàng cho biết: "Trồng cây xanh không phải chuyện ngày một, ngày hai. Nhưng đây đều là những loại cây thuộc danh mục cây xanh đô thị . Ít năm nữa, khi chúng phát triển, mọi người sẽ nghĩ khác. Các loài này bảo đảm không cản trở tầm nhìn giao thông, thân cành thẳng, tán cân đối, ít sâu bệnh, cây ít rụng lá, có hoa đẹp. Tôi tin rằng khi đấy chúng ta sẽ có những tuyến phố thật sự đẹp, nhất là khi cả tuyến đồng nhất một loại cây, không lẫn cây tạp".

15 loài cây được thành phố đưa vào danh mục cây xanh đô thị gồm: sưa trắng, muồng hoàng yến, bằng lăng nước, sấu, lát hoa, giáng hương, sao đen... Đây đều là những loài cây mà người dân ưa chuộng, thậm chí một số loài như: sưa, sấu còn được coi là đặc trưng cho vẻ đẹp Thủ đô. Thời gian qua, thành phố đã tiến hành thay thế cây tạp, cây xấu bằng các loại cây sấu, lát hoa trên các tuyến phố: Phố Huế, Hàng Bài, Nguyễn Thái Học, Kim Mã... Những tuyến phố mới xây dựng bắt buộc phải trồng cây đúng chủng loại. Năm 2015, thực hiện Năm Trật tự văn minh đô thị, thành phố sẽ chỉnh trang cây xanh trên các tuyến: Lê Văn Lương, Nguyễn Trãi, Nguyễn Chí Thanh. Đây là những tuyến đường lớn, cửa ngõ ra vào Thủ đô, việc chỉnh trang, thay thế bằng các loại cây đô thị sẽ góp phần tạo nên cảnh quan đẹp cho thành phố trong tương lai. Đáng chú ý, việc chỉnh trang cây xanh trên nhiều tuyến phố hiện nay được thực hiện bằng nguồn vốn xã hội hóa do các doanh nghiệp, cá nhân tự nguyện đóng góp. Đây cũng là một cách thể hiện tình yêu với cây xanh Hà Nội mà thành phố khuyến khích mọi người cùng tham gia.