Trong lời khai mạc Ðại hội Ðại biểu toàn quốc lần thứ III, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: "Ðại hội lần này là đại hội xây dựng CNXH ở miền bắc và đấu tranh hòa bình thống nhất nước nhà".
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc thắng lợi. Ðảng lãnh đạo nhân dân miền bắc tiến hành khôi phục kinh tế, cải tạo XHCN, tăng cường xây dựng lực lượng vũ trang để bảo vệ miền bắc, chi viện cho miền nam. Nhân dân miền nam tiếp tục phải đương đầu với cuộc xâm lược của đế quốc Mỹ. Chúng dựng lên chế độ độc tài, mưu đồ biến miền nam thành thuộc địa kiểu mới, căn cứ quân sự của đế quốc Mỹ và chia cắt lâu dài đất nước ta. Với luật phát-xít 10/59, chế độ gia đình trị Ngô Ðình Diệm lê máy chém khắp nơi, tàn sát dã man những người yêu nước. Giữa lúc cách mạng miền nam đầy cam go, đồng chí Lê Duẩn trên cương vị Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Xứ ủy Nam Bộ đã viết Ðề cương cách mạng miền nam nêu rõ, "Ngoài con đường cách mạng, nhân dân miền nam không có con đường nào khác". Nghị quyết Hội nghị BCH T.Ư lần thứ 15 (1-1959) xác định rõ đường lối cách mạng miền nam, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, thúc đẩy phong trào đấu tranh của nhân dân miền nam. Nghị quyết quan trọng này đã tạo bước chuyển biến lớn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân cả nước, góp phần hoàn chỉnh đường lối kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của Ðảng ta. Từ đó, phong trào đấu tranh của đồng bào miền nam ngày càng lan rộng, nhất là phong trào "đồng khởi" phá thế kìm kẹp của địch, giành chính quyền.
Sự phát triển của cách mạng miền bắc, cách mạng miền nam tạo ra những chuyển biến tích cực cho cả nước. Ðảng ta tổ chức Ðại hội Ðại biểu toàn quốc lần thứ III từ ngày 5 đến 10-9-1960 tại thủ đô Hà Nội. Dự Ðại hội có 525 đại biểu chính thức và 51 đại biểu dự khuyết thay mặt hơn 500 nghìn đảng viên. Trong lời khai mạc, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: "Ðại hội lần này là đại hội xây dựng CNXH ở miền bắc và đấu tranh hòa bình thống nhất nước nhà". Ðại hội xác định nhiệm vụ chung của cả nước, nhiệm vụ của hai miền và mối quan hệ biện chứng giữa hai nhiệm vụ chiến lược ấy, thông qua kế hoạch năm năm lần thứ nhất (1961- 1965). Ðại hội chỉ rõ nhiệm vụ cách mạng XHCN ở miền bắc là nhiệm vụ quyết định nhất đối với sự phát triển của toàn bộ cách mạng nước ta, đối với sự nghiệp thống nhất nước nhà của nhân dân ta. Cách mạng miền nam có vị trí rất quan trọng, quyết định trực tiếp sự nghiệp giải phóng miền nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, thực hiện hòa bình thống nhất nước nhà, hoàn thành nhiệm vụ cách mạng dân chủ nhân dân trong cả nước. Ðại hội bầu BCH T.Ư 78 đồng chí gồm 47 Ủy viên chính thức và 31 Ủy viên dự khuyết. Chủ tịch Hồ Chí Minh được bầu lại làm Chủ tịch Ðảng; đồng chí Lê Duẩn được bầu làm Bí thư thứ nhất BCH T.Ư Ðảng.
Với đường lối cách mạng đúng đắn của Ðảng, với sự hy sinh vô cùng to lớn của nhân dân Việt Nam anh hùng, cách mạng nước ta đã giành được những thắng lợi vô cùng to lớn.