Chuyện về thôn Tân Châu

Sơn Châu là làng sơ tán của xã Quảng Châu, nằm men theo sườn phía bắc huyện Quảng Trạch. Năm 1950, giặc Pháp càn quét cả vùng Roòn, người Quảng Châu chạy giặc lên vùng đất này. Hòa bình lập lại, một số hộ gia đình di cư quay về nơi cũ, số còn lại ở lại lập làng. Ngày ấy, người dân ở đây chỉ ăn sắn thay cơm, mà có lúc sắn cũng không có... Cuộc sống cơ cực nên dân làng bèn đặt tên cho làng là Sơn Châu (núi châu báu) để mơ ước xóa đi cái đói, cái nghèo, hy vọng về một tương lai tốt đẹp. Cách đây bảy năm, Sơn Châu vẫn là một làng quê nghèo cái gì cũng không có: không điện, không đường, không trường, không trạm, không có đảng viên, không tổ chức đoàn thể..., ngay cả trẻ học đến THCS cũng không có. Vùng đất Sơn Châu đất không giữ được nước, chưa nắng đã hạn, chưa mưa đã lụt... Ðất trồng lúa không được, trồng hoa màu cũng vất vưởng nhờ trời, người dân Sơn Châu phải làm nghề đốt than trên dãy Hoành Sơn để kiếm sống. Biết sai nhưng bà con vẫn cứ làm vì không làm thì đói. Cả làng có 30 hộ thì cả 30 hộ đều làm nghề đốt than, sáng tinh mơ vào dãy núi Hoành Sơn chặt củi đốt, tối mịt mới có than gánh về. Người dân Tân Châu quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, làm lụng cật lực mà vẫn đói, vẫn nghèo. Chín, mười tuổi các em cũng phải lên rừng chặt củi đốt than phụ giúp cha mẹ để kiếm sống. Và cứ thế, đói, nghèo, thất học bám chặt lấy cuộc sống của người dân Sơn Châu.

Ngoài nguyên nhân khách quan như đất đai cằn cỗi, khắc nghiệt, giao thông đi lại khó khăn, dân trí thấp... thì nguyên nhân không kém phần quan trọng làm cho Sơn Châu đói, nghèo dai dẳng là chưa có đảng viên và tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ thôn không có năng lực, kiến thức để lãnh đạo nhân dân thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội. Tìm được nguyên nhân đó, tháng 11-2003, Ban Thường vụ Huyện ủy Quảng Trạch đã chỉ đạo xã Quảng Châu sáp nhập chòm 2 thôn Trung Minh (một chòm độc lập và nằm sát Sơn Châu) với Sơn Châu để thành lập thôn mới lấy tên là Tân Châu, tạo cơ sở để ở đây một chi bộ Ðảng (ở chòm 2 Trung Minh đã có đảng viên); đồng thời thực hiện luân chuyển đồng chí Ðàm Hòa, Chánh văn phòng UBND xã về làm Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn mới Tân Châu. Các tổ chức đoàn thể như Ðoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi... từng bước được củng cố, đi vào hoạt động có nền nếp. Ban Thường vụ Huyện ủy Quảng Trạch còn lãnh đạo Phòng Nông nghiệp - Ðịa chính huyện trực tiếp giúp đỡ Tân Châu trong việc phát triển kinh tế - xã hội. UBND huyện Quảng Trạch cũng đã đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ dân sinh và sản xuất, đồng thời xây dựng các mô hình kinh tế hộ gia đình như phát triển lúa nước, chăn nuôi bò, lợn...

Từ việc sáp nhập và có một chi bộ Ðảng với tám đảng viên có năng lực và kiến thức, đủ sức lãnh đạo nhân dân trong thôn thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, giờ đây, Tân Châu có 113 hộ, 727 nhân khẩu, cuộc sống của bà con từng bước đổi thay, không còn vào rừng chặt củi đốt than để mưu sinh. Sau khi được đầu tư xây dựng đập dâng với kinh phí hơn một tỷ đồng, chủ động được tưới, tiêu, Tân Châu đã trồng được  lúa nước. Theo đồng chí Nguyễn Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Quảng Châu, với 40 ha đất canh tác, ngoài trồng lúa nước, bà con Tân Châu đã đưa cây ớt, lạc vào trồng đại trà, bước đầu đã đạt hiệu quả kinh tế. Trung bình mỗi hộ gia đình ở Tân Châu trồng từ 1 đến 3 sào ớt, mỗi vụ thu hoạch từ 3 đến 5 triệu đồng, có hộ trồng nhiều mỗi vụ thu hơn 10 triệu đồng. Ngoài ra, bà con ở đây còn trồng cỏ để chăn nuôi bò... Tân Châu không còn hộ đói, bình quân thu nhập đạt 3,5 triệu đồng/năm. Mặc dù đi lại còn nhiều khó khăn, vất vả, nhưng con đường nối trung tâm xã với Tân Châu đã hình thành. Năm 2007, điện lưới đã kéo về Tân Châu phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của bà con. Tân Châu còn có một ngôi trường hai phòng học với 73 học sinh từ lớp 1 đến lớp 4. Và mặc dù đường đi học của các em quá xa, nhưng Tân Châu cũng có con em về học THCS ở trung tâm xã.

Vơí những chính sách và đầu tư kịp thời, phù hợp của huyện Quảng Trạch, đất và người Tân Châu đã đổi thay nhiều. Tuy nhiên, Tân Châu vẫn còn không ít khó khăn. Theo đồng chí Bí thư chi bộ đồng thời là Trưởng thôn Ðàm Ðức Thắng, cuộc sống khó khăn rồi từng bước sẽ khắc phục, bà con Tân Châu chỉ ước mong huyện, xã hỗ trợ cho thôn xây dựng được một phòng học cho các cháu trong độ tuổi mẫu giáo. Hiện tại, Tân Châu có hơn 20 cháu trong độ tuổi này nhưng không có phòng để học. Trước đây thôn phải mượn tạm nhà dân, nhưng cơn bão số 9 vừa qua đã làm sập căn nhà này, thế là các cháu lại phải ở nhà. Công trình thủy lợi Tân Châu cũng bị mưa lũ làm sạt lở nghiêm trọng, nếu không kịp thời đầu tư, duy tu, sửa chữa thì những vụ mùa tới nguy cơ không có nước cho sản xuất... Các cụ cao tuổi còn cho biết thêm giá như thôn xây dựng được một nhà văn hóa để bà con có nơi sinh hoạt...

Cô giáo Nguyễn Thị Hoài, giáo viên Trường tiểu học số 2 Quảng Châu, dạy ở điểm trường Tân Châu thì lại mong muốn cấp trên sớm quan tâm làm đường để cô, trò đỡ khổ mỗi khi đến trường. Bởi đường đến trường quá gập ghềnh, nhầy nhụa, trơn trượt mỗi khi trời mưa, không biết bao nhiêu lần cô, trò bị ngã, áo quần bê bết bùn,... Chủ tịch UBND xã Quảng Châu cho biết, xã quá nghèo không có kinh phí để hỗ trợ cho Tân Châu, còn huy động sức dân thì không thể được vì dân cũng quá nghèo. Chủ tịch UBND huyện Quảng Trạch, đồng chí Ðậu Minh Ngọc cho biết, sẽ chỉ đạo UBND xã Quảng Châu lập dự trù kinh phí các hạng mục để huyện có kế hoạch hỗ trợ đầu tư trong thời gian tới. Hy vọng những ước mong của bà con Tân Châu sớm trở thành hiện thực.

Bài, ảnh: TRƯỜNG SƠN