Bóng mây che phủ nền kinh tế
Bốn năm qua, kinh tế Thái-lan tăng trưởng mạnh, riêng năm 2004 đạt mức tăng trưởng 6,1%. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Thái-lan tăng 35%, lên 171 tỷ USD, dự trữ ngoại tệ tăng gấp hai lần, lên 49 tỷ USD, lạm phát ổn định ở mức 2% - 3%. Mặc dù chịu ảnh hưởng thảm họa sóng thần hôm 26-12-2004, dịch cúm gia cầm, giá dầu tăng cao…, đầu năm nay, nhiều chuyên gia vẫn lạc quan dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2005 của Thái-lan có khả năng đạt từ 5,25 – 6,25%. Tuy nhiên, mức tăng trưởng trong quý 1-2005 theo con số công bố chính thức của NESDB là 3,3%, giảm nhiều so tỷ lệ 5,1% của quý 4-2004.
Năm tháng qua, Thái-lan liên tiếp bị thâm hụt thương mại lên tới mức 6,6 tỷ USD và thâm hụt tài khoản vãng lai 4,7 tỷ USD, tỷ lệ lạm phát cũng tiếp tục tăng cao so cùng kỳ năm 2004, dự trữ ngoại tệ tính đến đầu tháng 6 sụt xuống còn 48,4 tỷ USD. Đầu tư nước ngoài có dấu hiệu giảm sút. So cùng kỳ năm 2004, đầu tư trong quý 1 của Đài Loan giảm 2,8 tỷ baht, Singapore giảm 2,99 tỷ baht, Mỹ giảm 12,49 tỷ baht… Đồng baht Thái-lan cũng mất giá so đồng USD, có lúc còn 42,78 baht/USD, mức kỷ lục trong vòng hai năm qua. Triển vọng không mấy sáng sủa của kinh tế Thái-lan khiến các chuyên gia thuộc Ngân hàng Thái-lan phải hạ mức dự đoán tăng trưởng kinh tế năm 2005 xuống còn 4,5% - 5,5%, thậm chí gần đây chỉ còn 3,3%.
Những khúc mắc trong bài toán tăng trưởng
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng kinh tế Thái-lan tăng trưởng chậm. Trước tiên là do sự suy giảm chung của nền kinh tế toàn cầu với sự tăng trưởng chậm của các nền kinh tế lớn. Tiếp đó, giá dầu trên thị trường thế giới tăng, vượt ngưỡng 60 USD/ thùng, ảnh hưởng không nhỏ đến mọi mặt nền kinh tế, khiến chính phủ phải chi hơn 2,1 tỷ USD để trợ giá dầu từ đầu năm 2004 tới giữa năm 2005. Sau thảm họa sóng thần cuối năm 2004, Thái-lan phải nhập khẩu số lượng lớn dầu, vật tư để tái thiết các khu vực bị thiên tai tàn phá, do đó, kim ngạch nhập khẩu dầu quý 1 của Thái-lan tăng 63,9% so cùng kỳ năm 2004. Giá dầu tăng kéo theo sự tăng giá mặt hàng khác, làm giảm nhu cầu tiêu dùng, tác động tiêu cực nền kinh tế.
“Họa vô đơn chí”, ngành nông nghiệp lại điêu đứng trong cơn hạn hán gay gắt và nghiêm trọng nhất trong hàng chục năm qua tại 70/76 tỉnh thành khiến Thái-lan thiệt hại hàng chục tỷ baht. Dịch cúm gia cầm cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đối với kinh tế. Hiện nay xuất khẩu gà của Thái-lan tới các nước EU và Nhật Bản vẫn bị cấm, do đó giá trị xuất khẩu gà đông lạnh giảm 98,7% trong quý 1 và giảm 97,5% trong tháng 4. Trong khi đó, cuộc bạo loạn ở miền nam Thái-lan khiến gần 800 người chết và hơn 1.200 người bị thương vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt khiến đời sống kinh tế – xã hội đất nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Đó là những nguyên nhân khách quan, tuy nhiên, theo một số chuyên gia kinh tế, thêm một vấn đề mà Chính phủ Thái-lan cần quan tâm là điều chỉnh chính sách kinh tế vĩ mô để phù hợp hơn những thay đổi, chuyển biến của tình hình kinh tế thế giới.
Nỗ lực ổn định và phát triển kinh tế
Trước tình hình trên, chính phủ đã cam kết duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, tái thiết kinh tế thông qua sự phát triển các tiềm năng dựa vào kiến thức và trình độ của người Thái; khuyến khích sự đóng góp của các doanh nghiệp; ủng hộ phát triển các sản phẩm nông nghiệp; nghiên cứu và phát triển công nghệ sinh học; bảo vệ môi trường, tăng cường khả năng cạnh tranh của hàng công nghiệp Thái-lan.
Để cụ thể hóa đường hướng này, Chính phủ đã thông qua nhiều kế hoạch như đầu tư 41,56 tỷ USD xây dựng cơ sở hạ tầng lớn giai đoạn 2005 – 2009, thực hiện chính sách đồng baht yếu, tăng tỷ lệ lãi suất tiết kiệm, xúc tiến thương mại, cải thiện môi trường đầu tư, ban hành những biện pháp tiết kiệm năng lượng, nỗ lực tìm biện pháp giải quyết dứt điểm tình hình miền nam… Tuy nhiên, nhận thấy các biện pháp trên chưa thật sự phát huy tác dụng, Chính phủ Thái-lan mới đây đã đề ra kế hoạch tổng thể cả gói kích thích kinh tế phát triển.
Ba chương trình được đặc biệt chú trọng gồm tăng lương cho công nhân, giảm thuế và phân bổ ngân sách tới các làng trên toàn quốc. Theo đó, Chính phủ Thái-lan sẽ tăng 5% lương cho công chức, cả những người đang làm việc và những người nghỉ hưu, từ ngày 1-10 tới. Mức lương tối thiểu cũng được tăng và có hiệu lực từ ngày 1-8 tới. Cũng theo kế hoạch này, khoảng 1,1 triệu người già nghèo khổ hoặc bệnh tật trên tổng số sáu triệu người già toàn quốc sẽ được Chính phủ hỗ trợ 300 baht (hơn 7 USD)/người/tháng. Chính phủ khuyến khích các doanh nghiệp đào tạo các công nhân, đổi lại, doanh nghiệp sẽ được giảm thuế thu nhập. Các công ty tư nhân cũng được khuyến khích trả lương tháng cho công nhân ít nhất là 7.000 baht (gần 170 USD) và đây là điều kiện để các công ty đó được giảm thuế tới 150%. Theo kế hoạch, vào ngày 15-7 tới, Chính phủ sẽ phân bổ khoản ngân sách trực tiếp khoảng 20 tỷ baht (476 triệu USD) tới từng làng trên toàn quốc nhằm tạo thêm công ăn việc làm cho người dân. Số tiền dành cho mỗi làng khoảng 250 nghìn baht.
Chính phủ cũng đặt mục tiêu tiết kiệm mỗi năm 159,7 triệu USD chi phí nhiên liệu, theo đó, quyết định bỏ trợ cấp đối với dầu diesel từ 13-7, bắt đầu áp dụng ba biện pháp bắt buộc nhằm tiết kiệm năng lượng gồm đóng cửa sớm các trạm xăng, tắt sớm các biển quảng cáo sử dụng điện và đề nghị các cơ quan nhà nước dùng xe chạy xăng pha cồn gasohol, chỉ thanh toán hóa đơn xăng trong trường hợp đặc biệt. Ngoài những điểm chính trong kế hoạch tổng thể, Thủ tướng Thái-lan cũng hy vọng Mỹ dỡ bỏ những biện pháp chống phá giá đối với tôm Thái-lan. Ông cho biết, Chính phủ sẽ tìm biện pháp tăng giá gạo thông qua đàm phán với các nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới vào tháng 8 tới, đề nghị người dân mua nông sản nhằm giúp đỡ nông dân Thái-lan…
Hiện nay, dư luận đang có nhiều ý kiến khác nhau chung quanh kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế trên. Một số nhà phân tích lo ngại việc giá dầu liên tục leo thang khiến khiến lạm phát tăng, kế hoạch khó đạt mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, không ít chuyên gia kinh tế đồng tình việc chính phủ ngừng trợ cấp giá dầu diesel, cho rằng việc này sẽ bớt gánh nặng cho ngân sách, giúp ổn định cán cân thanh toán.
Kế hoạch tổng thể này liệu có thúc đẩy nền kinh tế Thái-lan phát triển mạnh hơn, hạn chế các tác động xấu do giá dầu tăng cao hay không, câu trả lời phụ thuộc vào nỗ lực của Chính phủ và người dân Thái-lan.
Vũ Mai Hoàng và Hà Thanh Giang
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan
