Chất độc da cam, nỗi đau sau chiến tranh

Hoạt động giao lưu hữu nghị này là cơ hội để Việt Nam và Hàn Quốc cùng kêu gọi cộng đồng quốc tế ủng hộ cuộc đấu tranh đòi công lý cho những nạn nhân chất độc da cam.

Nhớ lại những năm từ 1961 đến 1971, gần 80 triệu lít chất độc da cam/đi-ô-xin quân đội Mỹ rải xuống Việt Nam đã biến hàng triệu héc-ta rừng, đất nông nghiệp dọc các tỉnh miền trung nước ta thành những vùng đất chết. Bên cạnh những tác hại đối với môi trường, hóa chất này để lại hậu quả trầm trọng ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của nhiều người Việt Nam và những thế hệ sinh ra sau chiến tranh. Trong số 4,8 triệu người Việt Nam bị phơi nhiễm, hàng trăm nghìn người đã chết, hàng triệu người và cả con cháu của họ đang "vật lộn" với bệnh tật do di chứng chất độc da cam/đi-ô-xin để lại.

Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) Nguyễn Ðình Lộc bị phơi nhiễm chất độc da cam trong thời gian tham gia chiến trường Quảng Nam - Ðà Nẵng. Nhiều đồng đội của ông đã nằm lại chiến trường, nay chất độc da cam tiếp tục cướp đi mạng sống của biết bao người lính trở về sau chiến tranh. Ông Lộc là một trong số ít người may mắn sống sót sau khi trải qua nhiều lần phẫu thuật và truyền hóa chất. Tuy nhiên, di chứng chất độc da cam cùng với những vết thương chiến tranh vẫn âm ỉ và hành hạ cơ thể người lính già mỗi khi trái gió trở trời. Chất độc da cam/đi-ô-xin không chỉ lấy đi một phần sức khỏe của những người lính như ông Lộc, mà còn đeo bám và ám ảnh nhiều thế hệ gia đình nạn nhân sau chiến tranh. Ông Nguyễn Như Khoa, Chủ nhiệm Hợp tác xã trồng rừng tại huyện Ðà Bắc (Hòa Bình) cho biết: Cuộc chiến giành độc lập dân tộc đã qua đi hơn 30 năm nhưng gia đình ông chưa có một ngày bình yên bởi hai trong số ba người con của ông đều bị tật nguyền do di chứng chất độc da cam. Chị Trần Hoài Anh, nhân viên văn phòng Plan Việt Nam tại Huế, đại diện những nạn nhân chất độc da cam thế hệ thứ hai cho biết, nhiễm chất độc da cam đã khiến chị không có vóc dáng như những người phụ nữ khác. Chị Hoài Anh không tránh được nét mặt buồn rầu khi nhớ về tuổi thơ của mình. Ánh mắt kỳ thị của những người chung quanh khiến thời gian cắp sách đến trường là chuỗi ngày khủng khiếp trong cuộc đời chị. Bất hạnh đó đã khiến chị không ít lần nghĩ đến cái chết để chấm dứt đau khổ.

Nỗi đau da cam hằn trên thân thể tật nguyền của nhiều nạn nhân, nhưng nghị lực và lòng khát khao sống đã giúp họ vươn lên, xây dựng một cuộc sống ý nghĩa hơn. Mong muốn chứng tỏ: "Tàn nhưng không phế", chị Hoài Anh đã nhiều lần đấu tranh tư tưởng và cuối cùng chị đã chiến thắng bản thân. Chị không ngừng phấn đấu nhiều năm liền đạt học sinh giỏi, tốt nghiệp Ðại học Khoa học Huế vào năm 2000. Song, thử thách chưa hết khi gần hai năm miệt mài cầm hồ sơ đến các cơ quan xin việc, chị chỉ nhận được những cái lắc đầu từ chối. Với niềm tin, ý chí, sự may mắn đã mỉm cười khi chị Hoài Anh đã tìm được việc làm tại Tổ chức từ thiện Plan Việt Nam ở Huế. Gần 11 năm gắn bó với "ngôi nhà chung" này, sự quan tâm và đối xử bình đẳng của đồng nghiệp đã giúp chị thoát khỏi những mặc cảm, tự ti của người mang trong mình chất độc da cam, tự tin hoàn thành tốt công việc và trở thành niềm tự hào của Plan Việt Nam. Hạnh phúc giờ đây trọn vẹn hơn khi chị được làm mẹ và chứng kiến con trai mình trưởng thành từng ngày. Qua câu chuyện cuộc đời mình, chị mong muốn chuyển tới những người cùng cảnh một thông điệp: "Cuộc sống luôn công bằng với tất cả mọi người nếu ta biết cố gắng vươn lên chiến thắng số phận".

Càng khâm phục hơn khi nhiều con người kém may mắn đó luôn mong muốn giúp đỡ những người cùng số phận. Với mức thương tật 81%, nhưng ông Khoa vẫn tiếp tục hăng say lao động, lo cho cuộc sống gia đình và còn giúp đỡ nhiều mảnh đời bất hạnh hơn. Hiểu được nỗi đau của nhiều gia đình cựu chiến binh khác, ông thành lập tổ Hợp tác xã trồng rừng tại địa phương, mong muốn san sẻ khó khăn với đồng đội. Trong những năm qua, tổ Hợp tác xã của ông đã tạo việc làm cho hơn 40 công nhân, chủ yếu là con, cháu các cựu chiến binh, với mức lương trung bình khoảng 2,5 triệu đồng/tháng. Nhờ mức thu nhập ổn định, kinh tế nhiều gia đình đã phần nào được cải thiện. Hằng năm, ông trích một phần doanh thu từ việc trồng rừng và chăn nuôi nhằm hỗ trợ các gia đình nạn nhân chất độc da cam có hoàn cảnh đặc biệt, hỗ trợ các phong trào "lá lành đùm lá rách" tại địa phương.

Trong chuyến thăm Hàn Quốc lần này, nhiều cựu chiến binh trong đoàn Việt Nam có cơ hội gặp lại những người lính Hàn Quốc, từng ở bên kia chiến tuyến. Nay, họ trở thành những người bạn trong cuộc đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân da cam.

Bài và ảnh: LAN HƯƠNG, HÀ NGỌC