Nhiều doanh nghiệp đã phải chi phí hàng chục triệu đồng mỗi ngày để duy trì sản xuất, doanh thu giảm hàng tỷ đồng, còn thu nhập, mức sống của người lao động giảm rõ rệt.
Máy phát điện, kích điện lên ngôi
Để chống lại cái nắng dữ dội đầu hè, những gia đình khá giả thì mua sắm máy phát điện, bộ kích điện... Nhu cầu này nóng lên theo thời tiết các cửa hàng kinh doanh mặt hàng nay lại được dịp nâng giá, “cắt cổ” người mua. Điều đáng suy nghĩ hơn, các mặt hàng phục vụ cho “mùa mất điện”, lại phần lớn của Trung Quốc. Khó khăn của ta, tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp nước láng giềng. Người Việt ta muốn “ưu tiên dùng hàng Việt” cũng đành bó tay. Còn học sinh sắp vào các cuộc thi hết cấp, thi chuyển cấp, thi tốt nghiệp và ôn thi đại học thì còn cơ cực hơn nhiều. Cảnh sĩ tử đèn dầu, quạt cọ lại tái hiện như ngày xưa.
Tại thành phố Việt Trì, các quầy bán hàng quạt tích điện, đèn tích điện, máy phát điện, bình ác quy, bộ kích điện tấp nập kẻ mua, người bán. Một số cửa hàng bán thiết bị điện dọc đường Hùng Vương, lượng hàng bán ra tăng đáng kể. Ông Nguyễn Anh Tuấn, chủ cửa hàng kinh doanh ở phường Gia Cẩm cho biết: Chủng loại máy phát điện bán được nhiều nhất có công suất từ 2-5 kVA, có giá bán từ 1,7 đến trên 12 triệu đồng/máy trong đó máy Trung Quốc tiêu thụ mạnh. Những người "ví mỏng" thì quạt tích điện là ưu tiên số một. Ông Tuấn cho biết thêm: Từ đầu hè đến nay, lượng người mua tăng mạnh, bình quân mỗi ngày cửa hàng tôi bán được hơn mười bộ kích điện và quạt tích điện.
Trên địa bàn, nhiều cửa hàng trước đây chuyên bán quạt điện thông thường, thì nay chuyển sang bán các loại quạt tích điện với nhiều chủng loại nhưng chủ yếu có xuất xứ từ Trung Quốc, giá từ 100.000 đồng tới 650.000 đồng/1 chiếc, có thể dùng từ 3 đến 5 giờ. Bà Vũ Thị Thoa, ở Thị trấn Thanh Ba cho biết: "Chưa năm nào cắt điện nhiều như năm nay, người lớn còn chịu nổi, còn trẻ con, nóng bức cứ rạc người đi vì rôm sảy, quấy khóc. Tôi cũng đi mua quạt tích điện nhưng chẳng biết chất lượng thế nào, nhưng nhà có cháu nhỏ nên đành phải mua!”. Những đồ điện có thương hiệu nổi tiếng thì luôn trong tình trạng cháy hàng.
Đồ dùng điện được tiêu thụ mạnh trong mùa “cúp điện” là loại đèn sạc, hiện trên thị trường có rất nhiều hãng đèn sạc điện với nhiều kiểu dáng khác nhau. Người tiêu dùng ưa chuộng sản phẩm của các thương hiệu nổi tiếng hoặc của Việt Nam, giá bán khoảng 300.000-700.000 đồng/ sản phẩm. Ngoài ra, thiết bị điện được người dân hào hứng mua là bình ắc quy và các phụ kiện kèm theo. Ông Minh, chủ cửa hàng kinh doanh đồ điện ở phường Vân Cơ cho biết: “Trong những ngày cắt điện, cửa hàng bán hàng chục bình ắc quy các loại.
Hiện tại, bình ắc quy Đồng Nai loại 50Ah được nhiều người dùng nhất". Loại ắc quy này, giá bán dao động trên dưới 1.000.000 đồng/bình và bán kèm theo một bộ sạc với giá 200.000-300.000 đồng, đủ để thắp từ 2-3 bóng điện 12V và dùng 2-3 quạt 12V. Từ nhu cầu của các “thượng đế” cửa hàng kinh doanh bình ắc quy mọc ra nhanh chóng, ở nhiều thị trấn huyện, những năm trước hầu như chưa có cửa hàng kinh doanh, đại lý bình ắc quy, thì năm nay đã xuất hiện từ 1-2 cửa hàng, đại lý. Nhưng nhiều người còn e ngại vì có ý kiến cho rằng dùng kích điện sẽ ảnh hưởng tới tuổi thọ thiết bị điện.
Doanh nghiệp điêu đứng
Cắt điện sinh hoạt đã gây khốn khó đối với người dân, còn đối với sản xuất kinh doanh cắt điện giờ nào là điêu đứng giờ đấy. Ông Nguyễn Đức Truyền, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty CP Gốm sứ Thanh Hà CTH (thị xã Phú Thọ) ngán ngẩm lắc đầu: Tôi đâu dám trách ngành điện, vì họ thiếu gì lý do để cắt, nhưng họ đâu có biết vì thiếu điện, cắt điện đột ngột từ đầu năm tới giờ, làm chúng tôi thiệt hại trên 2 tỷ đồng do hỏng hóc các trang thiết bị bởi nguồn điện cung cấp không đảm bảo. Mùa khô năm ngoái chúng tôi cũng bị hỏng một loạt máy móc, thiệt hại trên 2 tỷ đồng. Còn việc đang sản xuất bị cắt điện bất ngờ diễn ra như cơm bữa, sản phẩm hỏng đang chất cao như núi. Đối với ngành gốm sứ đang sản xuất bị cắt điện mọi cố gắng trước đó đều đổ xuống sông xuống biển.
Ông Truyền cho biết thêm: Mỗi lần bị cắt điện đột ngột, chúng tôi thiệt hại khoảng 100 triệu đồng, ngoài ra vẫn phải chạy máy phát điện để duy trì nguồn nhiệt. Việc cắt điện không được báo trước khiến chúng tôi không có kế hoạch cho công nhân nghỉ, mà lương vẫn phải trả. Ông Truyền cũng băn khoăn: Hiện nay chúng tôi đang xây dựng dự án tiếp tục mở rộng sản xuất, nhưng với tình trạng điện như thế này việc đầu tư dây chuyền thứ hai quả là phiêu lưu!
Ông Trần Phương Cách, Giám đốc Công CP may Sông Hồng (huyện Tam Nông), bức xúc: Từ đầu năm đến nay, nhất loạt các nguyên vật liệu đầu vào như: Than, xăng dầu, cước vận chuyển giá đều tăng, nhưng nặng nhất vẫn là bị cắt điện thường xuyên, Công ty tôi chủ yếu “lấy công làm lãi”, nhưng mấy tháng nay, mỗi tháng chúng tôi phải bỏ ra hàng trăm triệu đồng để mua dầu chạy máy phát điện, thử hỏi còn đâu là lãi nữa? Mà các đơn hàng đã ký với đối tác, cứ đúng ngày đúng giờ phải giao. Nếu không họ kiện cho chỉ có nước phá sản, nên chúng tôi phải gồng mình lên chịu mọi chi phí phát sinh. Nhưng quan trọng hơn, nếu không lo việc làm cho 2.000 công nhân, để họ phải nghỉ việc thì không chỉ Công ty tôi gặp khó khăn mà nó còn trở thành vấn đề xã hội. Do mất điện nhiều mà thu nhập của người lao động giảm rõ rệt, nhiều người không chịu nổi đã bỏ đi tìm việc khác.
Ông Phan Xuân Thanh, Phó giám đốc Công ty cổ phần rượu bia Viger (Việt Trì) vã mồ hôi ngồi nhẩm tính những thiệt hại do nguồn điện không đảm bảo cho sản xuất: Chúng tôi thường xuyên phải ủ bia, vì vậy mất điện coi như mất tất. Mặc dù công ty đã mua máy phát điện để duy trì sản xuất, nhưng mất ít còn được chứ một tuần mà mất hai ngày như hiện nay thì coi như làm không công. Vì chạy máy phát điện chi phí tăng từ 2 đến 3 lần, chất lượng sản phẩm cũng bị ảnh hưởng, sức tiêu thụ giảm mạnh. Chỉ trong vòng hai tháng trở lại đây, doanh thu của chúng tôi giảm hơn 2 tỷ đồng.
Vấn đề thiếu điện đã được ngành điện cảnh báo và mong muốn mọi người cùng hợp tác, chia sẻ. Cứ đến thời điểm này hàng năm, việc cắt điện lại diễn ra với thời gian cắt, số lần cắt điện năm sau cao hơn năm trước. Sao ngành điện không cảm thông và chia sẻ với doanh nghiệp và người dân? Nếu như ngành điện thông báo được khi nào cắt điện, cắt bao lâu? Khi nào cấp lại?... thì việc bố trí sản xuất cũng sẽ chủ động hơn, đỡ gây những tổn thất không đáng có với doanh nghiệp.
Bài, ảnh: Ngọc Long