Tuy nhiên, bài toán tiếp cận hạ tầng trạm sạc cho phương tiện sử dụng năng lượng điện cần thực hiện đồng bộ hơn, thậm chí phải được ưu tiên hàng đầu để bảo đảm thuận tiện cho người dân.
Bất cập chỗ để xe điện và trạm sạc
Trước nhu cầu người dân sử dụng xe điện ngày càng phổ biến, nhiều chung cư trên địa bàn thành phố đã từng bước “thích nghi” để đáp ứng, nhất là bảo đảm cơ bản các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy.
Anh Hoàng Trọng Hiệp, ngụ chung cư Bình Khánh (Phường An Khánh) cho biết, chung cư hiện có khoảng 30 xe máy điện, được đặt ngay tầng 1, sát với vị trí trực của bảo vệ chung cư. Ban quản lý chung cư thiết kế riêng một diện tích để giữ các phương tiện tại đây, đồng thời hệ thống điện, cổng sạc cũng được thiết kế để cư dân sử dụng. Trước kia, nhiều người dân có yêu cầu đưa khu vực để xe điện ra phía sau chung cư nhưng ban quản lý cho rằng, việc đặt khu vực để xe điện gần vị trí bảo vệ làm việc vừa tiện việc giám sát, đồng thời bảo đảm các yếu tố về phòng cháy, chữa cháy.
Tương tự, anh Bùi Quang Vương, chung cư Sai Gon Avennue (Phường Tam Bình) cho biết, chung cư nơi anh đang ở, ban quản lý cũng có quy định rất rõ về việc sử dụng, nơi để xe điện. Do số lượng xe điện tại đây khá nhiều (khoảng hơn 70 chiếc) cho nên thiết kế khu vực để xe điện riêng để người dân sử dụng. Tuy nhiên, giá gửi xe đối với phương tiện này cũng cao hơn so với các phương tiện sử dụng xăng, dầu. Cụ thể, nếu xe đạp phí gửi là 30.000 đồng/tháng thì mức phí gửi đối với xe đạp điện, xe máy điện lần lượt là 50.000 đồng và 100.000 đồng. Ngoài ra, người sử dụng phương tiện loại này còn phải trả từ 40.000 đồng đến 150.000 đồng phí sạc điện tùy vào loại phương tiện sử dụng.
Tại nhiều chung cư khác, ban quản lý chung cư cũng kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng loại phương tiện này. Nhiều chung cư đã dán bảng thông báo việc cấm người dân mang xe lên căn hộ để sạc mà phải sạc tại vị trí đã bố trí sẵn. Thậm chí, một số chung cư còn từ chối nhận giữ xe điện vì lo ngại về vấn đề an toàn phòng cháy, chữa cháy. Chị Minh Tâm, ngụ chung cư Mỹ Vinh, phường Xuân Hòa chia sẻ: “Ban quản lý chung cư tôi ở không hẳn là cấm sạc xe điện tuy nhiên cũng không hỗ trợ cư dân hệ thống sạc điện. Cụ thể là tầng hầm không được trang bị ổ sạc, cư dân đề nghị gắn hệ thống điện thì ban quản lý lấy lý do mất an toàn, kèm việc phải tính toán chi phí điện năng dùng chung rất phức tạp”. Do đó, bản thân chị Tâm phải mang xe đến cửa hàng nơi chị mua xe để sạc nhờ và trả phí dịch vụ nên rất bị động để sạc điện cho chiếc xe này.
Liên quan vấn đề an toàn điện và phòng, chống cháy, nổ, ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Công suất sạc một xe đạp, xe máy điện không quá lớn, nhưng hệ thống điện không bảo đảm an toàn, thiết bị sạc, pin kém chất lượng, nhất là khi nhiều phương tiện sạc cùng lúc thì tiềm ẩn rất lớn nguy cơ cháy, nổ. Do vậy, người dân nên tìm hiểu kỹ quy chuẩn kỹ thuật, thông số các bộ sạc từ nhà sản xuất để bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.
Tiến độ lắp đặt trạm sạc và tủ đổi pin xe máy còn chậm
Hạ tầng trạm sạc và đổi pin tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn sơ khai và chưa đáp ứng được mục tiêu điện hóa phương tiện giao thông nói chung và xe hai bánh nói riêng. Trên địa bàn thành phố hiện mới chỉ có khoảng 600 điểm sạc công cộng, chủ yếu dựa vào một số các doanh nghiệp tư nhân.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đàm Hoàng Phúc, Chuyên gia cao cấp Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), thị trường xanh hóa từ điện năng đã sẵn sàng ở một mức độ nhất định, nhưng chưa đủ điều kiện để triển khai ở quy mô lớn ngay lập tức. Nút thắt cốt lõi vấn đề nằm ở hệ sinh thái, mô hình vận hành và đặc biệt là hệ thống sạc chưa đồng bộ. Người dùng cần giải pháp nhanh, linh hoạt thay vì chờ đợi lâu tại trạm sạc. Quan trọng hơn, mô hình điểm sạc hay trạm sạc phải phân tán sâu vào khu dân cư nhằm tối ưu hóa cho xe máy điện và các chặng di chuyển ngắn. Để nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng đáp ứng cho xe điện cá nhân vận hành, Sở Xây dựng thành phố vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ lắp đặt trạm sạc và tủ đổi pin xe máy điện trên vỉa hè, nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông xanh theo chỉ đạo của Chính phủ và Ủy ban nhân dân thành phố. Theo kế hoạch, đến cuối tháng 4/2026, thành phố phải hoàn thành 60 trạm sạc và 3.000 tủ đổi pin; đến cuối năm 2026 đạt 100 trạm sạc và 20.000 tủ đổi pin. Đồng thời, Sở đề nghị các đơn vị khẩn trương rà soát toàn bộ hạ tầng giao thông như trạm dừng xe buýt, vỉa hè, khu đất trống, dải đất dọc kênh... nhằm bổ sung danh mục vị trí đủ điều kiện lắp đặt... Tuy nhiên, tiến độ triển khai hiện còn chậm so với yêu cầu. Cụ thể, Sở Xây dựng đã công bố 762 vị trí với 2.111 tủ đổi pin, trong đó cấp phép sử dụng 300 vị trí, tương ứng 850 tủ. Song, doanh nghiệp mới lắp đặt thực tế tại 173 vị trí với 411 tủ, chưa đạt khối lượng được giao.
Để đạt được mục tiêu điện hóa phương tiện giao thông, Thành phố Hồ Chí Minh cần chủ động mở rộng danh mục địa điểm công cộng như bãi xe, cây xăng, chợ, trụ sở Ủy ban nhân dân phường, nhà chờ xe buýt để lắp đặt trạm sạc hoặc trạm đổi pin; nhất là ban hành tiêu chuẩn và quy chế về hệ thống trạm sạc điện ở các chung cư hay khu vực công cộng, qua đó giúp người dân mạnh dạn chuyển đổi phương tiện xanh, an toàn và tiện ích.
