Vùng đất giàu tiềm năng
Trên bản đồ TP Hà Nội mở rộng, Ba Vì có diện tích khá lớn, gần bằng tổng diện tích các quận nội thành. Tự nhiên ban tặng cho Ba Vì những điều kiện thuận lợi mà không quận, huyện nào của Hà Nội có được. Ðịa hình nơi đây chia làm ba vùng rõ rệt là vùng núi, vùng đồi gò và đồng bằng. Vùng núi Ba Vì chiếm 42% diện tích toàn huyện, với trung tâm là ngọn núi Ba Vì cao 1.296 m, cùng hệ động, thực vật phong phú, quý hiếm. Khu vực sườn đông núi Ba Vì, có thác, có suối, có rừng nguyên sinh đẹp và thơ mộng là tiềm năng lớn cho phát triển du lịch sinh thái. Nơi đây còn có những di tích văn hóa, lịch sử như đền thờ Bác Hồ, đền Thượng, đền Trung... rất thuận lợi cho việc phát triển du lịch văn hóa tâm linh. Khu vực sườn tây núi Ba Vì có địa thế đẹp, một bên là núi nhìn ra sông Ðà tạo sức hấp dẫn riêng. Khu du lịch quốc gia hồ Suối Hai là nơi địa chỉ thu hút khách du lịch với diện tích vùng ven hơn 2.000 ha, có mặt nước hồ, có những hòn đảo nhỏ xanh mát. Các địa danh khác như Vườn quốc gia Ba Vì, Ao Vua, Thiên Sơn Thác Ngà, suối nước khoáng nóng Thuần Mỹ, đình Thụy Phiên, đình Tây Ðằng, đình Thanh Lũng đều là những địa điểm du lịch hấp dẫn... Với khí hậu ôn hòa, mát mẻ và nhờ diện tích gần 20.000 ha rừng, Ba Vì chính là "lá phổi xanh" của toàn thành phố. Khoảng một năm nữa thôi, khi dự án đường Láng - Hòa Lạc và quốc lộ 32 mở rộng hoàn thành, từ trung tâm Hà Nội lên Ba Vì chỉ mất chừng một giờ đồng hồ đi ô-tô, nơi đây sẽ là điểm nghỉ dưỡng cuối tuần, du lịch sinh thái, du lịch hội thảo của người Hà Nội. Ba Vì còn có những sản vật đặc trưng, được nuôi trồng tự nhiên như gà thả đồi, cá sông Ðà, rau rừng, rau sạch, chè và sữa Ba Vì...
Tập trung vào hai thế mạnh
Ðiều kiện tự nhiên thuận lợi là thế nhưng đến nay, Ba Vì vẫn là huyện nghèo, kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo tính theo tiêu chí mới khoảng 20%. Cơ sở hạ tầng của huyện như giao thông nông thôn, trường học, trạm y tế, dịch vụ thương mại, các công trình thủy lợi đang thiếu và bị xuống cấp. Nguồn thu hằng năm thấp, có ít khả năng để đầu tư xây mới, cải tạo. Hệ thống thủy lợi, tiêu thoát nước ở huyện cũng đã xuống cấp. Chỉ cần một đợt mưa lớn 100 ml/ngày là khoảng 1.000 ha ở Ba Vì bị ngập úng vì tất cả đều đổ ra sông Tích nhưng con sông này đang cạn kiệt, lấn chiếm nên khả năng tiêu thoát kém. Theo chiến lược phát triển mà Huyện ủy Ba Vì đề ra, trong những năm tới, huyện sẽ tập trung vào khai thác hai thế mạnh là du lịch và sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, chất lượng cao. Tuy nhiên, để trở thành một trung tâm du lịch thu hút đông du khách và trung tâm cung cấp thực phẩm cho Thủ đô, Ba Vì cần đẩy mạnh đầu tư, quy hoạch hai lĩnh vực này.
Mặc dù có điều kiện để phát triển nhưng đến nay, ngành du lịch ở huyện vẫn khá trầm lắng. Trừ một vài địa danh lớn, du lịch Ba Vì vẫn chưa tạo được dấu ấn trên bản đồ du lịch. Theo Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Vì Nguyễn Thế Hà, hiện có nhiều doanh nghiệp quan tâm muốn đầu tư vào khai thác tiềm năng du lịch ở Ba Vì, một số dự án xây dựng trung tâm du lịch sinh thái đã và đang được nghiên cứu, chuẩn bị các thủ tục đầu tư. Dự án du lịch sinh thái hồ Suối Hai có vốn đầu tư 3.500 tỷ đồng đã được phê duyệt quy hoạch 1/2.000, nhà đầu tư đang trong quá trình lập dự án. Ðây là một trong tám dự án cấp Nhà nước, nằm trong chiến lược phát triển của ngành du lịch Việt Nam nhưng đang phải tạm dừng để phục vụ công tác rà soát tổng thể các dự án trên địa bàn thành phố mở rộng. Khu vực sườn phía tây núi Ba Vì có một diện tích đồi độ dốc thấp phù hợp cho việc xây dựng các điểm nghỉ dưỡng, vui chơi nhưng hiện chưa có quy hoạch. Huyện đang cùng các cơ quan chức năng của thành phố xây dựng quy hoạch cho khu vực này đồng thời đầu tư xây dựng đường vành đai du lịch chung quanh núi Ba Vì để kết nối giữa sườn đông và sườn tây. Suối nước nóng Thuần Mỹ có giá trị kinh tế lớn nhưng đang phát triển tự phát, ít được du khách biết đến nên sắp tới khu vực này cũng cần được quy hoạch, đầu tư bài bản... Huyện Ba Vì đang mong muốn thành phố sớm quy hoạch tổng thể phát triển du lịch để làm cơ sở huy động các nguồn lực đầu tư, tránh tình trạng đầu tư manh mún, dàn trải, nhỏ lẻ. Một vấn đề đặt ra là dù đã xác định du lịch là hướng phát triển chính nhưng hiện bộ máy quản lý công tác này ở huyện còn thiếu, cán bộ chủ yếu là kiêm nhiệm. Vì vậy, Ba Vì đang đề nghị thành phố cho thành lập Phòng Du lịch và cử một Phó Chủ tịch UBND huyện trực tiếp phụ trách.
Sản xuất hàng hóa nông nghiệp chất lượng cao, sản lượng lớn ở Ba Vì cũng mới là những bước đi đầu tiên. Có điều kiện để phát triển kinh tế trang trại (nuôi bò thịt, bò sữa, thủy sản) nhưng hiện nay số trang trại ở Ba Vì còn ít. Do là huyện nghèo nên bà con nông dân ở Ba Vì thiếu vốn, đặc biệt là khoa học, kỹ thuật để có thể sản xuất lớn. Việc tiêu thụ hàng hóa của nông dân cũng gặp khó khăn do huyện chưa có hệ thống chợ đầu mối cũng như các cơ sở chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Khắc phục những hạn chế này, Ba Vì đẩy nhanh việc dồn điền đổi thửa, quy hoạch một số khu nuôi trồng thủy sản lớn, cải tạo hệ thống thủy lợi, hỗ trợ vốn, giống cho nông dân. Tuy nhiên, về lâu dài, sản xuất nông nghiệp ở Ba Vì rất cần được quy hoạch tổng thể (xác định rõ phát triển đàn bò thịt, bò sữa, thủy sản, rau sạch là hợp lý, tập trung vào những sản phẩm nào?) đồng thời thành phố có chính sách giúp người dân của huyện thuận lợi trong việc tiêu thụ, cung cấp sản phẩm. Huyện đang đề nghị thành phố đầu tư hỗ trợ các dự án phát triển nông nghiệp, nông thôn như cứng hóa kênh Trung Hòa, đường giao thông mặt đê sông Ðà, hồ Suối Hai, nâng cấp các hồ đập miền núi, khơi thông dòng sông Tích... Riêng dự án khơi thông sông Tích (vốn đầu tư khoảng 800 tỷ đồng, lấy nước từ sông Ðà vào sông Tích và mở mang hai bên bờ sông) nếu sớm được triển khai sẽ không chỉ làm sống lại dòng sông, hỗ trợ tưới tiêu mà còn tạo được một quỹ đất lớn xây dựng các công trình du lịch, dịch vụ hai bên bờ sông. Dự án này đã có báo cáo khả thi nhưng chưa được phê duyệt.
Bí thư Huyện ủy Ba Vì Hoàng Thanh Vân, cho biết: Ba Vì được các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa xác định là trung tâm văn hóa xứ Ðoài. Trong xu thế phát triển, yêu cầu đặt ra với huyện chính là cố gắng giữ gìn các giá trị văn hóa, từ điều đơn giản là lối sống hồn hậu, chất phác đến các di tích lịch sử, các di sản văn hóa phi vật thể. Mặc dù giá trị kinh tế của toàn huyện đang ở mức thấp, nhưng chủ trương của huyện là hạn chế phát triển các khu, cụm công nghiệp, tuyệt đối không phát triển công nghiệp nặng gây ô nhiễm môi trường. Ba Vì sẽ trồng thêm diện tích rừng và làm tốt công tác bảo vệ rừng để giữ được môi trường sinh thái trong lành vì đây là vốn quý của huyện cũng như thành phố. Chiến lược phát triển của huyện là tập trung vào du lịch và sản xuất nông nghiệp lớn, chất lượng cao. Tuy nhiên, huyện không đủ nguồn lực để đầu tư vào cơ sở hạ tầng nên rất cần sự đầu tư của thành phố cũng như các doanh nghiệp.
