An toàn hồ, đập mùa mưa lũ ở Lạng Sơn

Cụ thể là tại hồ chứa nước Trục Hồ, Phú Xá (huyện Cao Lộc), công trình này được xây dựng và đưa vào sử dụng từ năm 1988, phục vụ tưới tiêu cho 18 ha lúa hai vụ của hàng trăm hộ dân ở xã Phú Xá. Từ năm 2008, hệ thống đóng nước của hồ Trục Hồ bị hư hỏng, hồ không giữ được nước. Năm 2009, Xí nghiệp khai thác CTTL của huyện đã cùng với chính quyền xã huy động nhân dân trong khu vực xử lý, khắc phục. Nhưng đến nay, công trình lại tiếp tục hư hỏng nặng, cần phải được sửa chữa thì mới bảo đảm an toàn.

Cũng như hồ Trục Hồ, hồ chứa nước Bản Cưởm, Thạch Ðạn (huyện Cao Lộc), được xây dựng năm 2000, phục vụ tưới tiêu cho hơn 60 ha diện tích lúa hai vụ ở các thôn, bản trong xã Thạch Ðạn, nhưng đến nay hồ Bản Cưởm đang trong tình trạng cần được đầu tư sửa chữa. Trưởng thôn Bản Cưởm Ðịnh Văn Dấu, người được Xí nghiệp khai thác CTTL huyện Cao Lộc và bà con trong thôn tín nhiệm cử ra trông coi quản lý hồ, lo lắng nói: Hiện mái hạ lưu đập nước thấm ra rất nhiều, với chiều dài khoảng 10 m, nhất là khi mực nước hồ chứa dâng lên cao thì lượng nước chảy ra càng lớn, nếu không có biện pháp xử lý về lâu dài có thể dẫn đến vỡ chân đập, ảnh hưởng đến hàng trăm hộ dân sống ở dưới hạ lưu...

Ðể có biện pháp sửa chữa, bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ, Giám đốc Lê Văn Thông cho biết: Mỗi năm Xí nghiệp đều bỏ kinh phí tu sửa một số hồ, đập bị hư hỏng. Nhưng do nguồn vốn hạn hẹp nên chỉ sửa chữa chắp vá. Mới đây, UBND tỉnh đã có Báo cáo số 233/BC-UBND tỉnh Lạng Sơn, ngày 23-7-2014, về tình hình thiệt hại do bão số 2, trong đó kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành T.Ư xem xét, cân đối ngân sách, hỗ trợ sửa chữa hai hồ chứa nước Bản Cưởm và Trục Hồ, với tổng kinh phí là 45 tỷ đồng... Ðây là hai công trình đã hư hỏng xuống cấp nhiều năm nay, cần được sửa chữa.

Không chỉ riêng một số CTTL trên địa bàn huyện Cao Lộc hư hỏng mà hầu hết các địa phương trong tỉnh Lạng Sơn đều có công trình xuống cấp cần sửa chữa. Giám đốc Công ty TNHH MTV khai thác CTTL Lạng Sơn Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: Hiện công ty đang quản lý 343 công trình, (bao gồm: 120 hồ chứa, 171 đập dâng và 52 trạm bơm điện), nằm rải rác ở 11 huyện và thành phố, phục vụ tưới tiêu cho tổng diện tích hơn 20 nghìn ha/năm. Do quản lý nhiều công trình, lại nằm trên địa bàn rộng, địa hình chia cắt; trong khi hầu hết các công trình đã đưa vào sử dụng lâu năm, có những công trình được đầu tư xây dựng từ những năm 70, 80 của thế kỷ trước. Qua quá trình vận hành, sử dụng, các công trình thủy lợi này đã xuống cấp, hư hỏng với các mức độ khác nhau, nên luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với các hồ chứa trong mùa mưa lũ. Hằng năm, mỗi khi bước vào mùa mưa lũ, công ty lại tiến hành kiểm tra mức độ an toàn của từng hồ, đập.

Qua kiểm tra trong năm nay, trong tổng số công trình do công ty quản lý thì có 29 hồ, đập đang xuống cấp nghiêm trọng cần được sửa chữa, nổi lên như một số hồ, đập ở huyện: Cao Lộc, Tràng Ðịnh, Bắc Sơn, Hữu Lũng... Một số hồ lớn bị hư hỏng nặng như: hồ Nà Tâm, Hoàng Ðồng, khi nước dâng cao mái hạ lưu bị thấm nhiều; hồ Khuôn Tủng, Tri Phương (huyện Tràng Ðịnh), có lỗ thủng sụt sâu xuống 1 m, đường kính 15 cm, nước chảy qua lỗ thủng từ thượng lưu, chảy theo lỗ xuống chân đập hạ lưu... nay đã không bảo đảm tích nước và an toàn đập đất... Cùng với các hồ chứa, đập dâng bị xuống cấp, hệ thống kênh, mương ở các địa phương trong tỉnh cũng bị hư hỏng cục bộ như: bị xói, sạt lở, bồi lấp mương, gãy mương... cần được sửa chữa, khắc phục bảo đảm an toàn cho sản xuất nông nghiệp.

Mặc dù có nhiều CTTL xuống cấp, nhưng việc khắc phục sửa chữa còn hết sức khó khăn. Quyền Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Lạng Sơn Hoàng Văn Tam bày tỏ: Là một tỉnh nghèo, việc bỏ ra hàng trăm tỷ đồng để sửa chữa các công trình thủy lợi là hết sức khó khăn, vì vậy, cần được sự hỗ trợ của các bộ, ngành T.Ư và sự huy động mọi nguồn lực của tỉnh. Ðồng thời sau khi được khắc phục, các ngành chức năng cần có cơ chế quản lý các CTTL tốt hơn.