"Vua" cau đất kinh Bắc

Tuy đã ngoài sáu mươi nhưng sức làm việc của ông Nguyễn Duy Hán, nông dân xã Mão Điền, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh vẫn khiến nhiều người phải nể phục.

Ba người con trai tốt nghiệp đại học đều làm việc ở xa, ở nhà chỉ có ông và vợ tần tảo sớm hôm chăm lo hơn một héc-ta ao nuôi cá, gần 1.000 m² đất vườn trồng cây, chăn nuôi gà, chim bồ câu... Mô hình làm ăn kết hợp vườn - ao - chuồng của gia đình ông Hán được coi là một trong những điển hình của xã.

Vườn ông trồng nhiều loại cây như xoài, dứa, bưởi, khế...nhưng cây cau được trồng nhiều nhất. Mà cau ông trồng có dáng buồng cau đẹp, quả cau "nuột nà" và đều tăm tắp. Bởi thế mà, ông được người dân trong vùng đặt cho biệt danh ông Hán, "vua" cau đất Kinh Bắc.

Quê hương Mão Điền của ông ngoài làm ruộng còn có tiếng khắp vùng với nghề nuôi ươm cá giống nhưng một thời người nông dân dù một nắng hai sương, quần quật suốt ngày mà cuộc sống vẫn khó khăn. Nhiều đêm nằm trăn trở, ông tự hỏi tại sao mình không tính đến việc sử dụng diện tích đất vườn nhà vốn rộng rãi để tăng hiệu quả kinh tế mà chỉ loanh quanh với cây lúa, củ khoai ngoài đồng ruộng. Ông và gia đình bắt tay vào trồng thử một số cây ăn quả như cam, quýt... nhưng đều thấy không hiệu quả vì cây rất kén đất.

Cả tháng trời, ông đến học kinh nghiệm từ các vườn cây cảnh ở Hưng Yên, Hải Phòng. Khi trồng thành công những chậu cây si, cây đa, lộc vừng, ông Hán thử nhân giống cau từ hai cây cau tứ thời các cụ trồng trước sân nhà. Những khóm cau giống sau một vài năm đã cho những buồng sai quả. Mới đầu, cau chỉ bán ở các chợ quanh xã, về sau ở các chợ xa có người về tận nhà, mua tận gốc. Ông quyết định chuyển đổi toàn bộ diện tích gần 600 m² đất vườn sang trồng cau.

Giờ đây, vườn cau xanh mướt với những hàng thẳng tắp có hơn 100 cây lớn và hàng trăm cây nhỏ, lúc nào trong vườn nhà ông Hán cũng phải có đến vài vạn quả cau to nhỏ. Dường như đối với ông Hán, vườn cau như "người bạn" gắn bó thân thiết. Ông dành một khoảng sân  nhỏ đặt bàn uống nước ngay dưới hàng cau. Vợ ông kể: " Hàng trăm cây như thế nhưng ông ấy nhớ đến từng cây một, cây nào ra nhiều buồng, cây nào cho quả to. Cứ đi đâu xa là ông chỉ mong về để chăm vườn cau và những luống cau giống. Có những lần ông rủ mấy ông bạn già ngồi dưới hàng cau uống trà, ngắm trăng và làm thơ...".

Đặc biệt, giống cau lùn của ông Hán vừa làm cảnh, vừa sai quả, được nhiều gia đình trong tỉnh, từ Hà Nội, Bắc Giang, Hải Phòng tìm mua. Các cơ quan, xí nghiệp lại thích mua loại cau vua của ông. Vào mùa cưới, có những gia đình về đặt mua những buồng cau ưng ý nhất cho đám cưới. Có những cây cho buồng cau đẹp, giá trị tới gần 500.000 nghìn đồng.

Ông Hán còn chú tâm đến việc ươm cau giống. Vì thế mà bất cứ góc vườn nào trống ông đều dành chỗ cho ươm giống. Ông rất chăm chút cho những luống cau giống. Ông nói, kinh nghiệm 20 năm trồng cau cho thấy người trồng muốn cho cau nhiều buồng, quả đẹp thì khâu quan trọng nhất vẫn là chọn giống kỹ lưỡng. Hơn nữa, người trồng phải biết chọn chỗ đủ ánh sáng, thậm chí có thể trồng cau dạng "hai tầng". Để tiết kiệm diện tích, dưới cây cao, ông tận dụng đất trồng những cây thấp hơn.

Với những loại cau như cau cảnh, cau vua, cau lùn... , giờ đây ông "vua" cau đất Kinh Bắc này trở nên nổi tiếng vì cau giống nhà ông rất có duyên với thổ nhưỡng của các vùng khác nhau. Hằng năm, nếu tổng nguồn thu từ vườn-ao-chuồng của gia đình ông Hán là khoảng 70 triệu đồng thì có tới 40 triệu đồng từ bán cau các loại.

Hiện nay, mặc dù bận rộn với công việc chăn nuôi, chăm sóc vườn cây, ao cá, nhưng ông Nguyễn Duy Hán, trưởng dòng họ Nguyễn Duy ở Mão Điền vẫn tích cực tham gia hoạt động như làm chủ nhiệm Câu lạc bộ cờ tướng xã, thường trực quỹ khuyến học xã... Thời gian qua, nhiều gia đình trong họ, trong xã được ông "vua" cau phổ biến kinh nghiệm ươm trồng.

Anh Vũ Văn Mạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Mão Điền vui vẻ nói: "Cau là cây không dễ trồng, đòi hỏi người trồng phải khéo léo và biết kỹ thuật, thế nhưng xã cũng đã có nhiều gia đình nhờ trồng và bán cau, nay có cuộc sống ổn định, con em học hành đến nơi đến chốn, nhiều em đỗ đạt cao". Như các cụ nói "một cây cau bằng một sào lúa", với thực tế ở quê hương của "vua" cau Nguyễn Duy Hán, quả không sai. Hy vọng, sẽ có nhiều hơn nữa những vườn cau như vườn nhà ông Hán, không chỉ làm đẹp cho quê hương mà còn là cây làm giàu.