ND - Vài năm trở lại đây, cứ đến mùa thi đại học, lượng thí sinh đến Khu Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám tăng vọt. Từ đời Lý, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã được cha ông ta dựng lên để tôn vinh tri thức, để bày tỏ truyền thống trọng đạo, trọng văn. Lẽ thường, những trí thức tương lai của đất nước đến với di tích này là điều mừng. Nhưng khi hiểu được mục đích đến đây của những người vừa bước qua cổng trường trung học, chuẩn bị bước vào giảng đường đại học lại thấy lo, bởi trước kỳ thi, họ đến đây, chỉ để... sờ đầu rùa. Nói nôm na, là để cầu may.
Ðể chuẩn bị cho mùa thi đại học năm nay, Ban Quản lý Khu Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã phối hợp Thành đoàn Hà Nội huy động 50 sinh viên tình nguyện chỉ để làm mỗi nhiệm vụ chống... sờ đầu rùa. Vậy mà vẫn chống không xuể.
Cách đây vài năm, ai đó đã bày đặt ra chuyện sờ đầu rùa trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám là được đỗ đạt, vinh hiển. Và rồi được sự "trợ giúp" của một số phương tiện truyền thông thiếu trách nhiệm, thiếu hiểu biết, nó rầm rộ thành một phong trào. Khá nhiều thí sinh từ tỉnh xa, dù bận ôn thi, bận lo chỗ trọ, không thạo đường sá... cũng cố thu xếp thời gian để đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám xoa đầu "cụ rùa" một cái mới yên tâm ra về.
Không hiểu khi đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám xoa đầu "cụ rùa" đội bia tiến sĩ, những trí thức tương lai của đất nước, có để tâm một chút, để hiểu mục đích của người xưa, khi dựng bia tiến sĩ? Sau khi nhà Lý cho dựng Văn Miếu thờ Khổng Tử, các triều đại tiếp theo đều mở mang việc thờ tự, việc dạy học tại đây. Ðến thế kỷ 15, Vua Lê Thánh Tông cho dựng bia, khắc tên các tiến sĩ đỗ đạt, nhằm biểu dương những trí thức, để mọi người lấy đó làm gương noi theo. Những tấm bia đó, được đặt trên lưng rùa. Trong văn hóa Việt Nam, rùa là một trong tứ linh (long, ly, quy, phượng). Khi tạc rùa đội bia đá ghi tên tiến sĩ, người xưa đã thể hiện ước mong "hiền tài - nguyên khí quốc gia" mãi trường tồn.
Cùng với những tấm bia tiến sĩ, hầu hết những công trình trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám đều lưu giữ nhiều thông điệp có ý nghĩa giáo dục. Cửa nhỏ hai bên cổng chính Ðại Trung Môn có tên là Thành Ðức Môn và Ðạt Tài Môn, nhắc nhở con người phải cố gắng có cả tài - đức; Khuê Văn Các tượng trưng cho sao Khuê - ngôi sao biểu trưng của văn học mang ánh sáng xuống Trái đất; hai bên phải và trái của Khuê Văn Các là hai cửa Bỉ văn và Súc văn - tức văn hàm súc, trong sáng... Những người hiểu biết, đến đây để hiểu những thông điệp ấy, để rồi tự vấn mình sao cho xứng đáng với cha ông.
Ngày nay, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di sản văn hóa quốc gia. Ðể bảo vệ cho di sản ấy, để thông điệp của người xưa mãi trường tồn, ngay bên những tấm bia đá, những tấm biển "cấm sờ hiện vật" được dựng lên. Thế nhưng, những trí thức tương lai của đất nước, dường như không màng đến chuyện đây là một di sản, họ vẫn làm điều ngược lại, với một "niềm tin" vô căn cứ. Xét trên khía cạnh di sản, làm ngược lại những quy định của cơ quan bảo vệ di sản văn hóa, có thể xem như một hành động phá hoại.
Kỳ thi đại học đợt I chưa kết thúc, những người làm công tác bảo vệ di sản hóa đã chuẩn bị công tác bảo vệ các "cụ rùa" trong những ngày trước kỳ thi đợt II. Hẳn các bậc tiền nhân, những người đã dựng lên Văn Miếu - Quốc Tử Giám sẽ buồn lắm, nếu biết nhiều trí thức tương lai của đất nước, đến nơi tôn vinh sự học của quốc gia, để làm méo mó, để biến thông điệp của người xưa thành sự cầu may...
Giang Nam
