Vai trò gia đình trong phòng, chống xâm hại trẻ em

Được tổ chức nhân Ngày gia đình Việt Nam 28-6, hội thảo “Vai trò, trách nhiệm của gia đình trong phòng, chống xâm hại trẻ em” đã thu hút nhiều chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc, bảo vệ trẻ em. Theo số liệu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trong hai năm 2017 - 2018, toàn quốc xảy ra 3.139 vụ bạo lực, xâm hại trẻ em với 3.221 trẻ em bị bạo lực, xâm hại, trong đó có 2.643 vụ xâm hại tình dục (XHTD) với 2.690 trẻ em bị xâm hại. Ba tháng đầu năm 2019, đã xử lý 310 vụ bạo lực, xâm hại trẻ em với 325 trẻ em bị bạo lực, xâm hại. Gần đây là vụ các em nhỏ tại Trường mầm non Mầm Xanh ở TP Hồ Chí Minh và cơ sở Mẹ Mười ở TP Ðà Nẵng bị bạo lực, hoặc vụ cha đẻ và mẹ kế bạo hành, không cho trẻ đi học trong thời gian dài tại Hà Nội,... Bên cạnh đó là nhiều vụ dâm ô trẻ em tại Bà Rịa - Vũng Tàu, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các địa phương cho thấy việc phòng, chống xâm hại trẻ em là vấn đề cấp thiết, cần sự vào cuộc của toàn hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và toàn xã hội, trong đó gia đình có vị trí hết sức quan trọng.

Tuy nhiên, phân tích một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng nêu trên lại thấy phần lớn xuất phát từ yếu tố gia đình. Thực tế hiện nay, nhiều bậc cha mẹ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của họ và gia đình trong bảo vệ, chăm sóc, phát triển toàn diện trẻ em. Một bộ phận cha mẹ coi việc giáo dục, phát triển trẻ là của nhà trường. Bản thân cha mẹ chưa dành thời gian chăm sóc, gần gũi con cái, hạn chế trong trao đổi với trẻ về các nguy cơ bị xâm hại, thiếu trách nhiệm với trẻ… Nhiều phụ huynh chưa hiểu đầy đủ về xâm hại trẻ em, thực trạng của vấn nạn này và những hậu quả mà nó gây ra cho trẻ, cho gia đình và xã hội. Nếu như cha mẹ chủ động trao đổi, cung cấp những thông tin, kỹ năng liên quan phòng, tránh các rủi ro và các nguy cơ do nghiện trò chơi trực tuyến, bị bạn bè xấu lôi kéo, rủ rê, nghiện các chất ma túy… thì lại ngại ngần trong trao đổi các vấn đề liên quan sức khỏe sinh sản, các nguy cơ bị lạm dụng tình dục hoặc vấn đề bị lạm dụng, XHTD…

Một trong các mô hình hiệu quả được đề cập ở hội thảo là hoạt động của Câu lạc bộ Cỏ bốn lá của nhiều giảng viên và sinh viên các trường đại học tại Hà Nội. Mục tiêu của Cỏ bốn lá là giáo dục phòng, chống XHTD trẻ em trước hết là cho các em ở vùng sâu, vùng xa và trên địa bàn Hà Nội. Thực hiện mục tiêu này, Cỏ bốn lá đã tuyên truyền, tập huấn phòng, chống XHTD trẻ em cho hơn 6.000 phụ huynh và học sinh. Bà Nguyễn Thị Anh Thư, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Cỏ bốn lá cho biết: Trực tiếp trò chuyện với nhiều phụ huynh, chúng tôi nhận thấy, vấn đề giáo dục phòng, chống XHTD trẻ em rất cần có sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường, nhưng trên thực tế, sự phối hợp này mang lại hiệu quả chưa cao. Ðiều đáng nói là, trong gia đình, cha mẹ gặp rất nhiều khó khăn khi giáo dục con kỹ năng phòng, chống XHTD. Cần hiểu rõ những khó khăn này để có những biện pháp tháo gỡ phù hợp, nâng cao hiệu quả giáo dục phòng, chống XHTD trẻ em.

Phải khẳng định, gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống XHTD trẻ em. Mỗi thành viên trong gia đình, trước hết là cha mẹ, phải luôn đồng hành cùng con, giáo dục, trang bị cho con những kiến thức, kỹ năng cơ bản để tự bảo vệ bản thân trước những nguy cơ bị xâm hại; giáo dục, hướng dẫn những kiến thức, kỹ năng trong việc nhận diện, phòng, chống các hành vi xâm hại. Cần dạy kỹ năng sống cho trẻ em trong gia đình, ngoài trường học, đồng thời tăng cường nâng cao biện pháp quản lý giáo dục con người trong gia đình và ngoài xã hội. Sự yêu thương, gần gũi, quan tâm của cha mẹ vừa là nền tảng quan trọng, vừa là “lá chắn” vững chắc để trẻ em phát triển, trưởng thành toàn diện về thể chất và nhân cách…