Từ ngày 1-1-2016: Mức đóng bảo hiểm xã hội có thêm phụ cấp lương

Đóng bảo hiểm xã hội: Tính thêm phụ cấp lương

Ngày 28-12, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam tổ chức hội nghị cung cấp thông tin để triển khai Luật BHXH năm 2014, sẽ có hiệu lực từ ngày 1-1-2016.

Ông Trần Đình Liệu, Trưởng ban Thu của BHXH Việt Nam cho biết, đối với người lao động đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, so với quy định trước đây, tiền lương tính đóng BHXH giai đoạn 2016-2017 có thêm khoản phụ cấp lương.

Điều 89 của Luật BHXH 2014 quy định lộ trình cụ thể dưới đây.

Từ ngày 1-1-2016 đến 31-12-2017, tính đóng BHXH theo mức lương và phụ cấp lương ghi trong hợp đồng lao động

Từ ngày 1-1-2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác ghi trong hợp đồng lao động. Theo đó, tiền lương ghi trong hợp đồng lao động bao gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác do doanh nghiệp tự xây dựng, làm căn cứ thỏa thuận, ghi trong hợp đồng lao động và trả lương cho người lao động theo quy định của pháp luật.

Các điểm mới theo quy định này là:

Người lao động trong doanh nghiệp nhà nước, hưởng lương theo hệ số đang đóng, hưởng BHXH theo hệ số, thì từ ngày 1-1-2016 trở đi tính đóng BHXH theo tiền lương ghi trong hợp đồng lao động như những người lao động làm việc trong doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước, tạo sự bình đẳng giữa hai khu vực.

Tiền lương đóng BHXH từ 1-1-2016 là tiền lương ghi trong hợp đồng lao động, gồm thêm phụ cấp lương, và từ 1-1-2018 thêm cả các khoản phụ cấp khác.

Theo ông Trần Đình Liệu, về việc xây dựng thang,bảng lương tại các doanh nghiệp Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ đã cho phép giãn lộ trình tới hết năm 2015. Hiện nay, theo Luật BHXH mới, từ năm 2016, nhóm doanh nghiệp này phải tự xây dựng chuyển đổi thang, bảng lương theo Bộ luật Lao động. Hiện nay, có khoảng 7.200 doanh nghiệp Nhà nước phải chuyển đổi tiền lương. Ngành lao động và BHXH các địa phương đã làm việc và thông báo với doanh nghiệp.

Với người lao động trong doanh nghiệp nhà nước, hưởng lương theo hệ số theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP, từ ngày 1-1-2016 trở đi tính đóng BHXH theo tiền lương ghi trong hợp đồng lao động như những người lao động làm việc trong doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước, bình đẳng giữa hai khu vực.

Ông Liệu cho hay, những người hưởng lương theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định (công chức, viên chức nhà nước hưởng lương theo Nghị định số 204/2004/NĐ-CP), tiền lương để tính đóng BHXH không thay đổi.

Cụ thể, vẫn đóng BHXH theo tiền lương theo ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề (nếu có).

Viên chức quản lý chuyên trách trong công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu đóng BHXH theo hệ số tiền lương quy định tại Nghị định số 51/2013/NĐ-CP quy định chế độ tiền lương, thù lao, tiền thưởng đối với thành viên Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty, Kiểm soát viên, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc, Phó TGĐ hoặc Phó GĐ, Kế toán trưởng trong Cty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu

Vụ trưởng BHXH (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) Trần Thị Thúy Nga cho biết, ngày 16-11-2015, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã có Thông tư 47 hướng dẫn thực hiện một số điều về hợp đồng lao động, kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất của Nghị định 05/2015 của Chính phủ, có nội dung về sửa đổi, bãi bỏ, bổ sung một số điểm của Thông tư số 23/2015 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội. Văn bản nói rõ về các khoản tiền lương, mức lương, phụ cấp là xác định theo đầu vào, tức là có thể xác định được trước và ghi trong hợp đồng lao động.

Cũng trong Thông tư 47, có một số loại như tiền thưởng sáng kiến, hỗ trợ xăng xe, nuôi con nhỏ, tiền nhà ở… không đưa vào phụ cấp mà chỉ đưa vào phụ cấp và bổ sung khác mà đưa vào hỗ trợ và chế độ khác của người lao động, Đó là phần đưa ra ngoài phần đóng BHXH.

Việc nâng nền tiền lương đóng BHXH và theo một lộ trình nhất định xuất phát từ mong muốn, đời sống của người hưởng BHXH được nâng lên. Người lao động được hưởng những chế độ trong và sau quá trình làm việc. Thí dụ, đang làm việc ốm đau được hưởng chế độ ốm đau; đang làm việc sinh con cós chế độ trợ cấp thai sản; khi nghỉ hưu, người lao động có lương hưu.

Bà Nga nhấn mạnh, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp quá hoang mang về khoản tiền BHXH đóng, vì nghĩ rằng tất cả thu nhập người lao động sẽ đóng. Những quy định mới này nhằm giải tỏa những thắc mắc của doanh nghiệp và nằm trong khả năng của doanh nghiệp

Đi làm việc ở nước ngoài: Phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Luật BHXH 2014 quy định mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Đó là cán bộ xã không chuyên trách để thực hiện chế độ hưu trí và tử tuất; người đi lao động có thời hạn ở nước ngoài dù không nhất thiết đã tham gia BHXH trước khi đi. Riêng với nhóm người lao động theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) có thời hạn từ một đến tháng và lao động là người nước ngoài sẽ thực hiện từ năm 2018.

Bà Trần Thị Thúy Nga cho biết, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006 đã quy định, người lao động đi làm ở nước ngoài tham gia BHXH bắt buộc nếu có tham gia BHXH. Trong Luật BHXH năm 2014, họ vẫn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc, nhóm này chỉ tham gia hai chế độ hưu trí và tử tuất, vì những chế độ ngắn hạn như tai nạn lao động, bảo hiểm y tế, ốm đau … đều đã hưởng ở nước tới làm việc.

Bà Nga nêu thực tế, không phải tất cả các quốc gia Việt Nam gửi lao động đi làm việc đều có BHXH. Lao động Việt Nam ra nước ngoài tham gia BHXH bắt buộc và ngược lại, người nước ngoài vào Việt Nam cũng vậy. Đây cũng là cơ hội cho người lao động ở bất kỳ quốc gia nào cũng có cơ hội đóng BHXH để hưởng lương hưu sau này. Lao động đi làm việc ở nước ngoài đóng BHXH trên nền tiền lương với mức hai lần tiền lương cơ sở, không quá cao để gây khó khăn cho người lao động.

Trong thời gian tới, theo sự chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội xúc tiến ký hiệp định tương hỗ về BHXH với một số quốc gia như Đức, Hàn Quốc. Phương thức đóng BHXH của nhóm đi làm việc ở nước ngoài rất linh hoạt, có thể đóng trước 3-6 tháng, đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH, hoặc doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Thu hút đối tượng tham gia

Thứ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội Phạm Minh Huân nhấn mạnh, mục tiêu số một của Luật BHXH sửa đổi là mở rộng đối tượng tham gia. Triển khai Luật BHXH sửa đổi là vấn đề “nóng” khi chỉ còn mấy ngày nữa bước sang năm mới. Thực hiện chính sách BHXH giai đoạn 2016-2020 tiếp tục thực hiện cải cách nhiều nội dung. Quan trọng hàng đầu là tìm giải pháp mở rộng đối tượng tham gia. Lưới an sinh xã hội của Việt Nam còn rất mỏng. Hiện mới có khoảng 22 - 23% người lao động tham gia BHXH bắt buộc. Còn gần 80% người trong độ tuổi lao động không có chế độ an sinh xã hội nào do chưa tham gia BHXH. Khi gặp sự cố, khi đến tuổi không còn sức lao động, không còn sức khỏe làm việc, họ không biết lấy gì chống đỡ cho cuộc sống.

Thứ trưởng Phạm Minh Huân cũng nhấn mạnh, cần đa dạng hóa các hình thức bảo hiểm. Ngoài BHXH bắt buộc, cần bổ sung những khoản như hưu trí bổ sung để đáp ứng nhu cầu của người lao động.

Ngoài ra, cũng cần có quá trình điều chỉnh giữa đóng và hưởng. Tỷ lệ đóng toàn bộ các khoản hiện nay là 34%, khá cao so với các nước khác. Chúng ta không thay đổi tỷ lệ, nhưng đóng BHXH trên nền tiền lương thấp. Trên thực tế, doanh nghiệp đang vận dụng các chế độ phụ cấp trợ cấp, các khoản bổ sung, tới hơn 30 khoản. Điểm cân nhắc là cần tách ra khoản nào để đóng BHXH, hướng tới tăng dần mức đóng để sau này, người lao động có mức hưởng khá hơn. Đây là quá trình điều chỉnh để làm sao bảo đảm tính bền vững trong chính sách và quỹ. Trong vài ngày tới, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội sẽ ban thành thông tư hướng dẫn quy định cụ thể việc đóng BHXH. Nếu văn bản hướng dẫn không kịp ban hành trước ngày 1-1-2016, những doanh nghiệp Nhà nước còn chậm triển khai việc xây dựng thang, bảng lương sẽ phải tạm thu BHXH trên nền tiền lương cũ, nhưng mức thấp nhất không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Trong quý 1, các doanh nghiệp thuộc nhóm đối tượng này phải hoàn thành đăng ký thang, bảng lương. Sau khi doanh nghiệp đăng ký xong, sẽ tính toán lại khoản tạm thu, chênh thì trả lại cho doanh nghiệp. Hiện có khoảng 1,1 triệu lao động trong khu vực này.

Đại diện Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cũng cho biết, chính sách BHXH tự nguyện đã triển khai nhưng được hỗ trợ rất ít bởi ngân sách khó khăn. Sau này, Nhà nước có điều kiện hỗ trợ để người dân tham gia BHXH. Mục tiêu tới năm 2020 có 50% lực lượng lao động tham gia BHXH rất ý nghĩa, nhưng cũng hết sức khó khăn.

* Từ ngày 1-1-2016, tổng tỷ lệ đóng là 26% tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không thay đổi.

Nngười lao động đóng bằng 8% tiền lương tháng đóng BHXH (đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất)

Người sử dụng lao động đóng bằng 18% tiền lương tháng đóng BHXH (14% vào quỹ hưu trí, tử tuất; 1% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, 3% vào quỹ ốm đau, thai sản)