Thu hồi nước Fanta ở khu vực phía Bắc do hàm lượng chất tẩy trùng cao gấp nhiều lần mức cho phép

Từ 18 – 22-3-2007, Công ty TNHHNN Coca Cola Việt Nam cho thu hồi sản phẩm Fanta chai nhựa dung tích 1,5 lít trên thị trường Hà Nội và các tỉnh phía bắc. Loạt sản phẩm này được sản xuất từ ngày 1-2-3-2007 và sẽ hết hạn vào ngày 28-29-8-2007.

Không giám định vẫn thông quan

Nguyên nhân thu hồi được ông Nguyễn Tri Bửu Thuyết, phụ trách báo chí và đối ngoại của Công ty Coca Cola Việt Nam giải thích đơn giản là do nhầm lẫn trong thủ tục thông quan nguyên liệu sản xuất.

Vẫn theo ông Thuyết, một nguyên nhân nữa là do cơ quan hải quan đã quen với việc Coca Cola Việt Nam nhập hàng (!?).

Ông Lâm Bình Vũ, giám đốc kỹ thuật và chất lượng vùng Đông Dương của Coca Cola, khẳng định: “Chất lượng của các sản phẩm bị thu đổi không có sự khác biệt đối với tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm mà công ty đăng ký với cơ quan y tế. Vì vậy, người tiêu dùng không bị ảnh hưởng gì và trên thực tế sản phẩm cũng chưa tới tay người tiêu dùng”.

Một chuyên viên xuất nhập hàng hoá của công ty CP Liên vận Á Châu cho biết, một sản phẩm, đặc biệt là sản phẩm dưới dạng nguyên liệu, khi được nhập về Việt Nam phải cho vào kho. Sau đó hải quan tiến hành giám định, kiểm tra dựa trên bản đánh giá chất lượng mẫu hàng hóa, nguyên liệu gửi cho Bộ Y tế trước đó.

Sau khi hoàn tất quá trình này, hải quan mới cho thông quan và số nguyên liệu đó mới được đưa về nhà máy và tham gia sản xuất thành phẩm.

Tuy nhiên, lô nguyên liệu nhập để sản xuất sản phẩm mang nhãn hàng Fanta loại chai nhựa vào hai ngày 1-2-3-2007 chưa được kiểm tra, giám định chất lượng theo trình tự trên mà vẫn được xuất khỏi kho của hải quan.

Ông Vũ cho biết, dây chuyền sản xuất Fanta chai nhựa loại 1,5 lít nếu hoạt động hết công suất sẽ cho ra 24.000 chai/giờ. Nếu tính một ngày dây chuyền hoạt động trung bình 8 tiếng, số lượng sản xuất được trong ngày là hơn 300.000 chai.

Trong khi đó, ông Vũ thừa nhận, chỉ sau khi sản phẩm xuất hiện trên thị trường 15 ngày, công ty mới tiến hành lấy mẫu sản phẩm ngoài thị trường về kiểm tra, đánh giá chất lượng. Sau đó, mẫu được gửi ra nước ngoài kiểm nghiệm nên đến thời điểm này, kết quả kiểm tra lại chất lượng các sản phẩm bị thu hồi vẫn chưa có!

Vẫn theo ông Vũ, vì chắc chắn sản phẩm chưa tới tay người tiêu dùng nên công ty chỉ tiến hành thu hồi và xử lý nội bộ. Nhưng ông không lý giải được căn cứ vào đâu lại tin tưởng sản phẩm chưa đến tay người tiêu dùng dù chúng ra thị trường được 15 ngày kể từ ngày sản xuất đến ngày thu hồi.

Trong khi đó, tới ngày 16-4, chúng tôi vẫn tìm được những chai Fanta bị thu hồi tại hộ kinh doanh Hương Thư ở (Mỹ Đình, Từ Liêm, Hà Nội) với lời khẳng định của chủ hộ là “Nhân viên kinh doanh của Công ty vừa trực tiếp giao xong!”.

Không thể chỉ thủ tục hải quan

Việc thu hồi sản phẩm của nhãn hàng Fanta của Coca Cola được cho rằng không đơn thuần là sự cố về thủ tục hải quan.

Mang sản phẩm Fanta của Coca Cola được sản xuất trong hai ngày kia đi xét nghiệm ở một phòng thí nghiệm thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, chúng tôi được biết hàm lượng chlorine (tác nhân có tác dụng tẩy trùng) trong sản phẩm gần bằng 35 trong khi yêu cầu kỹ thuật chỉ cho phép ở mức 0.

Lỗ hổng chết người

Đấy là chưa kể, một số thông số quan trọng không thấy công bố trên bao bì. Có thể kể đến các chỉ tiêu về hàm lượng màu thực phẩm, chất bảo quản (nếu cho quá nhiều chất này sẽ gây ra khả năng bị ung thư), chất tạo nhũ, v.v...

Khoản 3 và 6, Điều 12, Chương II, Nghị định 89 của Chính phủ ban hành ngày 30-8-2006 và có hiệu lực từ ngày 13-3-2007, nêu rõ: “Một trong những nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn mác với đồ uống (trừ rượu) là thành phần hoặc thành phần định lượng; các chất phụ gia thực phẩm phải ghi rõ thành phần định lượng”.

Tuy nhiên, theo một quan chức của Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm (FA), Nghị định 89 chứa đựng nhiều mâu thuẫn và cũng chưa có thông tư hướng dẫn.

“Bởi thế, trên thực tế, Nghị định 89 vẫn chưa được áp dụng”, bác sĩ Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng Cấp phép Đăng ký thuộc FA, “Thay vào đó, các quy định cũ về nhãn mác theo Quyết định 178 vẫn còn giá trị thêm sáu tháng nữa”.

Không biết có phải vì thế mà ông Lâm Bình Vũ tỏ ra rất yên tâm khi giải thích, với chất phụ gia tạo màu, công ty chỉ căn cứ vào màu sắc đã đăng ký với cơ quan y tế là màu cam chứ không ghi hàm lượng là bao nhiêu.

Trên thực tế, Tiêu chuẩn của Bộ Y tế Việt Nam cho phép giới hạn tối đa hàm lượng của chất phụ gia Sunset yellow FCF (vàng cam) mà công ty đăng ký là 70mg/l. Câu hỏi đặt ra là, nếu lượng phụ gia cho vào vượt quá tiêu chuẩn cho phép, ai sẽ giám sát và hậu quả nếu xảy ra, ai sẽ chịu trách nhiệm.

Một nhà khoa học cho rằng hàm lượng của một số thành phần có trong nước Fanta như màu thực phẩm, chất bảo quản, chất tạo nhũ là những thông tin cực kỳ quan trọng đối với người tiêu dùng. “Nếu hàm lượng chất bảo quản vượt quá mức cho phép, có thể dẫn tới ung thư”, ông nói.

Ông Đỗ Gia Phan, Phó Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam chia sẻ quan điểm trên: “Được biết thông tin về các sản phẩm lưu hành trên thị trường là quyền chính đáng của người tiêu dùng (NTD). Quyền này cũng được quy định rất rõ tại Pháp lệnh Bảo vệ NTD.”