Mùa thường được báo trước bằng tín hiệu thời tiết, thiên nhiên. Nhưng chẳng mùa nào có “cao trào” được báo bằng các mùa hoa, như Xuân. Công nghệ sinh học từ lâu đã có thể làm thay đổi mầu và thời điểm hiện diện của hoa, rau, quả... Từ tháng Giêng, phố Hà Nội đã thấp thoáng xe đạp rong bán loa kèn. Hễ thấy những búp loa kèn, tôi cảm nhận muôn thanh âm trong suốt. Tháng Tư báo hiệu sớm thế ư, từ tháng đầu năm, tháng đầu của mùa đầu. Tháng Tư, tháng cuối mùa Xuân, kỳ đẹp nhất vì lộng lẫy loa kèn, tulip, anh đào. Đâu phải tháng nào trong năm đều có hoa đặc trưng, là tháng - mùa - hoa! Tôi chờ tháng Tư từ độ Giêng Hai. Khi triệu búp hoa muốt trắng hé cánh là vô vàn tiếng gọi loang không gian ba chiều. Dù điều tiết thời gian bằng xúc cảm lãng mạn đến đâu, làm sao xoay đổi quy luật tạo hóa, đời người. Thuyết tương đối của Albert Eistein (1879 - 1955) có trong tất cả. Thế giới, Trái Đất hay cõi đời rộng lớn bao la, đều là bé nhỏ trong vận hành vũ trụ này. Đời người tưởng dài, mà lại ngắn. Ấu thơ, thanh niên, tuổi già mỗi thời đánh dấu bằng mốc tuổi, số năm sống bằng số lần kỷ niệm, ngày sinh.
Người Á Đông nói chung ít quan tâm đến sinh nhật nhau, thậm chí đa số không biết chính xác ngày sinh của mình, nhưng phải nhớ ngày mất của bậc sinh thành, tiền bối mà lo cúng giỗ. Chiến tranh, mức sống, ý thức, quan niệm, văn hóa; và căn bản hơn, kể cả khoa học lịch sử khiến cho ở phương Đông, người ta không mấy chú ý đến ngày sinh. Thậm chí, một số tác giả lớn, năm sinh hoặc mất không được ghi chép, truyền lưu lại chính xác. Số đông người Việt Nam từ xa xưa đến giờ, không có lệ tổ chức mừng sinh nhật. Khá lâu rồi, tôi và những người bạn không còn háo hức khi Tết đến. Chỉ bởi lý do: Tết thêm tuổi, thêm nếp nhăn, tóc bạc. Tôi nghĩ về cái chết từ khi 20 tuổi, nên lao động cật lực suốt tuổi trẻ. Cuộc đánh đổi đắt giá này là ý nguyện của tôi khi nghĩ đến các con tương lai của mình. Nhạt nhòa, biếng lười, kém cỏi, không thể khẳng định mình, lúc sống chẳng ai biết đến, bị quên ngay khi đang sống, huống hồ lúc chết. Muốn được biết đến khi đang sống và nhắc nhớ sau khi qua đời, chỉ có cách rốt ráo trả lời: Sống thế nào và cống hiến gì. Đó không phải là mục đích của danh - lợi, mà là sự lựa chọn của mỗi người: chọn cách sống, dám sống và trả giá, sức lực và thời gian đổ ra cho lao động, sáng tạo để mỗi nghệ sĩ, nhà khoa học, phát minh... làm “căn cước” cho mình bằng chất lượng tác phẩm, giá trị công trình nghiên cứu, sáng chế.
Tuổi thơ tôi không có sinh nhật ga-tô và nến. Khi có thể mua một lúc nhiều ga-tô, tôi lại “trốn” tổ chức sinh nhật mình. Mỗi ngày qua, đời ngắn lại một ngày. Mọi người dù ở đâu, hoàn cảnh nào, đều có một đích phải đến dù muốn hay không: Chết. Khoa học đã chứng minh, có sự sống của tâm linh, linh hồn. Đạo Phật có thuyết luân hồi. Sau cái chết, linh hồn siêu thoát hay đọa đày, lên thiên đường hay xuống địa ngục, là do người ta sống như thế nào.
Con người làm được nên nhiều điều kỳ diệu, một nghệ sĩ làm ảo thuật tinh vi trước ngàn khán giả, mà vẫn khiến người xem thán phục. Song chẳng trò ảo thuật nào trên sân khấu tròn, ghê gớm bằng sự tráo trở của lòng người trong Trái đất tròn. Không phải thiên tai, địch họa, tai họa, bi kịch đau khổ và tàn bạo trên mặt đất do con người gây, cho nhau, cho thực vật, cảnh quan, muông thú. Kẻ ác tâm, lừa đảo và bội phản vẫn lúc nhúc trong thế giới này. Những giá trị vẫn bị đánh tráo.
Vậy mà không ai, không “phù thủy” nào “đánh tráo” được dấu vết thời gian trên toàn bộ con người, gồm: dung nhan, giọng nói, các giác quan, dáng đi, chưa kể phần tinh thần. Có người nay nói thế này, mai lại nói khác. Có kẻ nghĩ - nói - làm là ba biểu hiện ngược hoàn toàn. Chỉ thời gian là không đổi: số phút mỗi giờ, số giờ mỗi ngày, số tháng mỗi năm. Thời gian chứng minh, trả lời định giá mọi khái niệm, giá trị.
Những thành quả của các công việc ích lợi cho nhân loại, đều ý nghĩa. Hiệu quả của lao động nghệ thuật là giá trị đặc biệt, văn học, văn hóa nghệ thuật nuôi dưỡng tâm hồn điệp trùng thế hệ. Được chứng kiến, thưởng ngoạn vẻ đẹp lao động của nghệ sĩ - ta tích hợp hồng cầu quý cho cơ thể. Đọc những trang viết tuyệt vời, xem các bộ phim hay, dự những buổi diễn choáng ngợp là cơ hội tăng oxy cho tâm hồn. Nghe nhạc hay, cả con người được thanh tẩy. Tuôn chảy da diết, dữ dội, điên cuồng, đắm say, violon mê hoặc miết vào tháng Tư đường acsê (archet) mỹ cảm mà tôi chưa từng thấy. Tiếng đàn bừng sáng sắc mầu, hình ảnh Xuân từ trí tưởng hiện ra trước mặt. Trong đêm, vang xa hòa thanh của rừng rừng búp cánh đồng hoa. Loài hoa có tên tượng thanh, tượng hình - loa kèn đang vọng đến lời của W.Shakespeare (1564 - 1616) - đại văn hào, kịch tác gia kiệt xuất được sinh ra và mất đều vào tháng Tư: “Tình yêu là làn khói tạo bằng hơi nước của những tiếng thở dài”. Khi ban mai non hòa sáng vạt cuối mầu đêm vào sương trắng, như hiện ra những bộ phim đen trắng của nghệ sĩ vĩ đại Charlie Chaplin (1889 - 1977). Chaplin, vua hề Charlot (Sác-lô) không nói gì trong các phim câm của ông, nhưng sức mạnh của ngôn ngữ hình ảnh mà Chaplin sáng tạo sẽ còn chiếu ở thế kỷ sau thời ông sống, bởi độ hấp dẫn, tính nhân văn, hài hước và tầm vóc của một nghệ sĩ lớn dành ước mơ về đời sống khá hơn cho dân nghèo, địa vị thấp ở mọi xã hội.
Tháng Tư, lúa lên xanh, ruộng ngô hoa trổ, bưởi đậu quả bằng trái chanh, kiến rừng Tây Bắc, bầy cá linh ở An Giang đang mùa sinh nở. Cao Bằng mùa Thanh minh, hoa dẻ trắng trời Trùng Khánh. Hết tháng Tư là chạm mùa Hè. Tháng Tư bản lề hay lằn ranh nhịp tháng ngày nhắc giục. Từng khuôn mặt, cơ thể chúng ta dần già đi theo từng sinh nhật, làm sao nuôi dưỡng sức xuân của bộ óc, phù sa sáng tạo? Lý lẽ của niềm ham sống, cho chúng ta quyền được ước: đời người có 80, 90, 100 lần sinh nhật. Sợ chết, để sống từng ngày hiệu suất. Mỗi ngày thức dậy, biết mình còn sống là còn phải lao động. Sống mỗi ngày đầy, mới thanh thản đặt lưng nằm ngủ mỗi đêm, mới đáng một kiếp người khi nhắm mắt. Làm việc - nghĩa lý của sự tồn tại. Còn tôi, sinh nhật nào cũng chỉ ước bình yên tinh thần đủ nhiệt lượng thanh tân để tận hiến trong tháng Tư vô hạn của cuộc đời. Tháng Tư hạnh nguyện.
8-4-2013
