Thời tiết thất thường, bất lợi cho cây lúa
Thời gian qua, tại tỉnh Đồng Tháp xuất hiện những đợt mưa kéo dài và xen kẽ có nắng nóng nên dịch bệnh gây hại nhiều trên diện tích lúa thu đông 2026.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, ngụ Ấp 3, xã Mỹ Thành trồng 0,7 ha lúa OM 18 đã được trên 45 ngày tuổi cho biết: “Vụ mùa trước, gia đình trồng dưa hấu dưới chân ruộng. Đến vụ này, tôi chuyển sang trồng lúa. Những liếp trồng dưa hấu, phân đạm còn cho nên cây lúa hầu hết bị nhiễm bệnh đạo ôn, cháy lá. Mặc dù gia đình đã nhiều lần phun thuốc để phòng trừ nhưng lúa hồi phục thấp. Giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tăng, giá lúa thấp, sâu bệnh gây hại nhiều cho nên vụ này chắc hẳn không có lãi”.
Còn tại xã Long Định, sâu bệnh cũng gây hại nhiều trên diện tích lúa thu đông 2026. Ông Nguyễn Văn Sinh, ngụ ấp Long Hòa B thuê máy bay không người lái phun thuốc trừ sâu bệnh trên diện tích 6 ha của gia đình. Ông Sinh cho hay: “Vụ mùa này, gia đình tôi gieo sạ giống lúa OM 18. Đến nay, trà lúa được khoảng 55-60 ngày tuổi và bị nhiễm bệnh đạo ôn, sâu cuốn khoảng 30% diện tích. Cách nhau vài ngày, gia đình phải thuê máy bay phun thuốc phòng trị cho toàn bộ diện tích. Tuy nhiên, cây lúa chưa có dấu hiệu sinh trưởng tốt trở lại. Chi phí sản xuất tăng thêm 30-40% so với các vụ trước”.
Theo các nông dân, bệnh đạo ôn gây hại suốt quá trình sinh trưởng của cây lúa. Triệu chứng ban đầu là chấm nhỏ hình mũi kim mầu nâu, sau đó, vết bệnh lớn dần có dạng hình thoi, hai đầu nhọn; ở giữa có mầu xám, chung quanh mầu nâu, ngoài cùng viền vàng. Bệnh càng phát triển, nhiều vết bệnh liên kết lại gây cháy lá. Trên thân đốt của lúa lúc đầu xuất hiện mầu nâu, sau đó sẽ ngày càng lan ra bao quanh thân lúa, làm cho vị trí bị bệnh thắt lại và có mầu nâu đen, bệnh nặng làm cho thân lúa bị gãy. Vết bệnh có thể xuất hiện ở cổ bông, lúc đầu cũng có mầu nâu đen, nếu tiếp tục phát triển sẽ bao quanh cổ bông. Ngoài ra, vết bệnh cũng có thể xuất hiện ở hạt lúa có hình bầu dục mầu nâu đen, nếu bị nặng sẽ ăn sâu vào bên trong hạt.
Vụ lúa thu đông 2026, tỉnh Đồng Tháp xuống giống được hơn 88.100 ha/gần 150.000 ha, đạt khoảng 60% kế hoạch. Đến nay, 15.700 ha lúa đang trong giai đoạn mạ, 37.000 ha đẻ nhánh, 30.000 ha làm đòng, khoảng 6.000 ha trổ. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, địa phương có hơn 2.000 ha lúa nhiễm bệnh đạo ôn lá, tỷ lệ bệnh từ 5-10%, cục bộ một số nơi xuất hiện với tỷ lệ cao hơn. Diện tích nhiễm bệnh đạo ôn lá tập trung trên lúa giai đoạn đẻ nhánh, đòng trổ. Nguyên nhân, do thời tiết mưa nhiều vào chiều tối đã tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh đạo ôn lá phát triển. Bên cạnh đó, tỉnh có khoảng 1.800 ha lúa bị rầy phấn trắng tấn công, tập trung trên lúa giai đoạn đòng trổ, mật số phổ biến 1.500-3.000 con/m²; cục bộ một số nơi xuất hiện với mật số trên 3.000-6.000 con/m². Ngoài ra, trên cây lúa còn xuất hiện một số sinh vật gây hại khác như rầy nâu, sâu cuốn lá... xuất hiện với mật số thấp.
Phối hợp chặt chẽ với ngành chức năng trong chăm sóc lúa
Theo dự báo của ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp, trong những ngày tới, trên cây lúa sẽ xuất hiện các loại dịch bệnh như: Lem lép hạt, cháy bìa lá và đạo ôn với áp lực diện tích nhiễm tăng. Khi các trà lúa bước vào giai đoạn trổ, chín gặp điều kiện thời tiết mưa, nắng xen kẽ, độ ẩm cao, sâu bệnh dự báo sẽ tiếp tục lây lan nhanh nếu không phòng trị kịp thời trước và sau trổ.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp khuyến cáo: Khi thấy có dấu hiệu chớm bệnh, nông dân nên ngưng bón phân đạm, xử lý thuốc đặc trị kịp thời, không pha chung với phân bón lá. Đồng thời, phun ngừa đạo ôn cổ bông, lem lép hạt trước khi lúa trổ và sau khi lúa đã trổ đều. Nông dân cần tiếp tục theo dõi, chăm sóc và quản lý tốt những diện tích đã nhiễm bệnh. Riêng rầy phấn trắng gây hại phổ biến ở mức nhẹ đến trung bình trên lúa giai đoạn làm đòng trổ, đặc biệt những ruộng sạ dày, bón thừa phân đạm, người dân cần phun thuốc phòng trị ở thời gian thích hợp.
Đồng chí Trần Thanh Tâm, Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp cho biết: Ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp sẽ tiếp tục theo dõi tình hình sản xuất, thu hoạch lúa hè thu, thu đông và các loại cây trồng khác trên địa bàn; tập trung cho công tác điều tra, phát hiện và theo dõi diễn biến của các loại dịch hại trên các loại cây trồng để sớm thông báo, hướng dẫn nông dân các biện pháp phòng trị kịp thời. Đơn vị đã tăng cường truyền thông, vận động nông dân cần thăm đồng thường xuyên, theo dõi sát tình hình sinh vật hại để có biện pháp quản lý kịp thời, an toàn, hiệu quả... Cán bộ kỹ thuật của ngành bám sát địa bàn, đồng ruộng, theo dõi chặt chẽ tình hình sản xuất cây trồng, sinh vật gây hại cây trồng, không để gián đoạn công tác theo dõi sản xuất, phòng trừ sinh vật gây hại; trong đó ngành tập trung vào các loại sâu bệnh như rầy nâu, rầy phấn trắng, sâu cuốn lá trên lúa.
Trong điều kiện thời tiết như hiện nay, ban ngày nắng nóng, mưa vào chiều tối là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của bệnh đạo ôn và cháy bìa lá trên cây lúa, ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp yêu cầu nông dân thăm đồng thường xuyên, nhất là các ruộng sạ dày, bón dư thừa phân đạm để phát hiện và phòng trừ bệnh kịp thời. Khi thấy bệnh xuất hiện trên ruộng lúa, người dân phải phun hoạt chất thuốc đặc trị nấm gây bệnh đạo ôn, quản lý nước trong ruộng hợp lý, không phun phân bón lá, hạn chế bón thêm phân đạm và khi phun thuốc cần bảo đảm các nguyên tắc do ngành chức năng hướng dẫn.
