Giá dừa bấp bênh
Tại tỉnh Vĩnh Long, địa phương có diện tích dừa lớn nhất cả nước với khoảng 120 nghìn ha, cây dừa đang đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, mang lại thu nhập cho khoảng 270 nghìn hộ dân. Những năm qua, ngành nông nghiệp địa phương đã đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, cải tạo vườn kém hiệu quả, phát triển mô hình xen canh, mở rộng sản xuất theo hướng hữu cơ, đồng thời cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy giá dừa đang biến động mạnh theo hướng bất lợi cho người sản xuất. Hiện giá dừa khô tại vườn chỉ còn khoảng 5.000 đồng/quả, giảm sâu so với mức hơn 20.000 đồng/quả cùng kỳ năm trước. Mức giá này khiến nhiều hộ trồng dừa gặp khó khăn, thu không đủ chi trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp, nhân công ngày càng tăng.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hương Mỹ, tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Minh Chánh cho biết, mặc dù đầu năm 2025 giá dừa có thời điểm tăng cao, nhưng hiện nay đã giảm mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Toàn xã có gần 4.000 ha dừa đang cho quả, trong đó hơn 3.000 ha đã được cấp mã số vùng trồng và trên 600 ha đạt chứng nhận hữu cơ. Địa phương kiến nghị các cấp, các ngành tiếp tục hỗ trợ xây dựng chuỗi giá trị nhằm nâng cao chất lượng, ổn định giá cả và phát triển bền vững.
Lý giải nguyên nhân giá dừa giảm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lê Văn Dũng cho rằng, sau giai đoạn giá tăng cao, người dân đã đẩy mạnh đầu tư chăm sóc, dẫn đến sản lượng tăng nhanh, trong khi nhu cầu tiêu thụ và xuất khẩu gặp khó khăn, gây mất cân đối cung - cầu. Bên cạnh đó, lượng dừa nhập khẩu với giá cạnh tranh cũng tạo áp lực lên thị trường trong nước.
Thống kê cho thấy, trong năm 2025, tỉnh đã nhập khoảng 30 triệu quả dừa phục vụ chế biến công nghiệp. Việc nhập khẩu giúp các nhà máy duy trì nguồn nguyên liệu ổn định, nhưng đồng thời cũng góp phần làm giảm giá dừa nội địa. Điều này phản ánh nghịch lý khi diện tích trồng lớn nhưng nguồn cung trong nước vẫn chưa đáp ứng ổn định cho chế biến do tính mùa vụ.
Tập trung tổ chức sản xuất, liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp
Trước thực trạng đó, việc tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng và ổn định thị trường. Thời gian qua, tỉnh Vĩnh Long đã từng bước xây dựng các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác gắn với chuỗi sản xuất-chế biến-tiêu thụ. Một số vùng nguyên liệu hữu cơ quy mô lớn được hình thành, góp phần nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Ngành công nghiệp chế biến dừa của tỉnh cũng đang phát triển theo hướng hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm. Năm 2025, giá trị sản xuất ngành chế biến dừa ước đạt hơn 8.150 tỷ đồng, tăng gần 6% so với năm trước. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy tiềm năng lớn nếu tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, gắn kết chặt chẽ giữa các khâu trong chuỗi giá trị.
Theo kế hoạch đến năm 2026, tỉnh dự kiến phát triển thêm hơn 13.000 ha dừa hữu cơ, nâng tổng diện tích lên khoảng 44.000 ha, chiếm gần 36% diện tích toàn tỉnh. Việc mở rộng vùng nguyên liệu hữu cơ không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo điều kiện tiếp cận các thị trường xuất khẩu có yêu cầu cao như Hoa Kỳ và châu Âu.
Cùng với đó, công tác xây dựng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói tiếp tục được đẩy mạnh. Hiện toàn tỉnh đã có hàng trăm mã số vùng trồng dừa phục vụ xuất khẩu và nhiều cơ sở đóng gói đạt tiêu chuẩn, đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường lớn như Trung Quốc. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và giá trị thương mại của sản phẩm.
Từ phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Trường Dũng, phụ trách vùng nguyên liệu Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) cho biết, doanh nghiệp đang phát triển vùng nguyên liệu dừa bền vững theo hướng phát thải carbon thấp, đẩy mạnh canh tác hữu cơ và xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ từ nguyên liệu đến chế biến. Hiện doanh nghiệp đã có hơn 16 nghìn ha dừa được chứng nhận và đặt mục tiêu nâng lên trên 30 nghìn ha vào năm 2030. Việc đồng hành cùng nông dân trong sản xuất phát thải thấp, tham gia thị trường tín chỉ carbon sẽ góp phần gia tăng thu nhập và nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, cả nước hiện có hơn 200 nghìn ha dừa tại 18 tỉnh, thành phố với khoảng 600 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh các sản phẩm từ dừa. Nếu như trước đây chỉ có vài nhà máy chế biến xuất khẩu thì đến nay đã có hàng chục nhà máy hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, tạo nền tảng để ngành dừa phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam Cao Bá Đăng Khoa nhấn mạnh, để ngành dừa phát triển bền vững cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ giống, trồng, chăm sóc đến thu hoạch và chế biến. Giống dừa phải có nguồn gốc rõ ràng, sản xuất phải tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn quốc tế, có nhật ký canh tác đầy đủ. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần chủ động nắm chắc dữ liệu ngành, kịp thời hỗ trợ phòng, chống xâm nhập mặn, sâu bệnh và tổ chức kết nối cung-cầu.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết, cây dừa đang dần trở thành cây trồng chủ lực của địa phương. Tuy nhiên, giá cả biến động thất thường vẫn là vấn đề lớn, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước và doanh nghiệp nhằm ổn định thị trường, bảo đảm lợi ích cho người trồng.
Trong thời gian tới, tỉnh xác định cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn trong liên kết sản xuất, tạo sự đồng thuận giữa doanh nghiệp và nông dân trong xây dựng vùng nguyên liệu; nâng cao chất lượng vùng trồng thông qua phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu dừa Việt Nam cho xuất khẩu và thương hiệu dừa Vĩnh Long cho thị trường nội địa sẽ là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị, thúc đẩy ngành dừa phát triển theo hướng bền vững, hiệu quả.
