Từ vườn hoa đến không gian số
Tại cơ sở hoa kiểng của ông Tô Hoàng Thái, khu phố Tân An, phường Sa Đéc, những chậu hoa kiểng được lựa chọn, đóng gói cẩn thận vào thùng giấy, sau khi khách đặt hàng qua phiên bán hàng trực tuyến (livestream) trên mạng xã hội. Mỗi ngày, cơ sở của ông Thái thực hiện từ hai đến ba phiên livestream và chốt từ 80-130 đơn hàng. Sau khi chốt đơn, cơ sở thường bàn giao cho đơn vị vận chuyển trong ngày.
“Tôi mới tham gia bán hoa kiểng trên sàn thương mại điện tử gần đây nhưng bước đầu cho thấy có thêm đầu ra cho sản phẩm. Từ nguồn hoa kiểng của mảnh vườn gia đình chăm sóc, tôi còn liên kết với các nhà vườn lân cận để duy trì nguồn hàng và thu mua sản phẩm của nông dân trong khu vực. Bán hàng trực tuyến giúp giảm bớt khâu trung gian cho nên hạn chế được thời gian vận chuyển, nguy cơ cây bị hư hỏng”, ông Thái cho biết.
Việc tiêu thụ hoa kiểng ở Sa Đéc hiện đã thuận lợi hơn nhờ hạ tầng giao thông phát triển và nhất là thương mại điện tử. Nếu trước đây nhà vườn chủ yếu làm hoa Tết, phụ thuộc thị trường truyền thống thì nay sản xuất, tiêu thụ quanh năm. Ông Đặng Quang Giàu, Tổ trưởng Tổ hợp tác hoa kiểng Tân An, khu phố Tân Huề, phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp cho biết: “Tổ hợp tác bán hàng trực tuyến đã giúp lượng tiêu thụ tăng khoảng 5-10 lần so với trước. Nhà vườn thì tập trung sản xuất, các nhóm bán hàng thì đảm nhiệm giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách và chốt đơn. Tôi thấy nhờ vậy mà ngay cả những vườn nhỏ cũng có thể bán hàng đến nhiều tỉnh, thành phố mà không phải đầu tư thêm mặt bằng”.
Không chỉ mở rộng đầu ra, việc bán hàng trực tuyến còn giúp các nhà vườn duy trì sản xuất quanh năm, chủ động nguồn vốn và việc làm. Trung bình một nhà vườn trồng hoa kiểng kinh doanh hình thức trực tuyến có thể giúp duy trì việc làm tại chỗ cho từ năm đến tám lao động địa phương.
Ngoài ra, việc tiêu thụ thuận lợi qua sàn thương mại điện tử giúp cơ sở thu mua lượng lớn hoa kiểng của các hộ nông dân chung quanh, góp phần tạo công ăn việc làm, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nông dân trong vùng.
Những năm gần đây, chuyển đổi số trong ngành hàng hoa kiểng ở làng hoa không chỉ diễn ra ở những người trẻ. Không ít nông dân có hàng chục năm gắn bó với nghề hoa kiểng cũng đang chủ động thích ứng. Ông Tống Thiện Hồng, 63 tuổi, thế hệ thứ tư trồng hoa kiểng ở khu phố Tân Mỹ, phường Sa Đéc cho biết: “Tôi giao vườn cho một người trẻ quay, chụp sản phẩm hoa kiểng và đưa lên mạng xã hội. Khi bán được hàng, hai bên chia phần trăm”.
Vườn của ông Hồng có khoảng 50-60 loại hoa kiểng. Tuy nhiên, qua thực tế bán hàng trực tuyến, ông nhận thấy khách hàng thường ưu tiên những cây nhỏ, bởi sản phẩm có kích thước phù hợp sẽ thuận tiện hơn cho việc đóng gói và vận chuyển đến các tỉnh, thành phố.
Kết hợp sức trẻ và kinh nghiệm
Bà Nguyễn Hoàng Sương, chủ Cơ sở Casa Farm, phường Sa Đéc cho biết, hơn ba năm nay, cơ sở của bà đẩy mạnh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử. Từ năm 2023, cơ sở khai thác TikTok, Shopee để đưa hoa giấy Sa Đéc đến người tiêu dùng trên cả nước. Theo bà Sương, nhà vườn phải tính cả phí sàn, thuế, vận chuyển và hao hụt để xây dựng giá bán. Chất lượng và uy tín chính là yếu tố quyết định khả năng giữ khách.
Tại Làng hoa Sa Đéc, nhiều cơ sở cũng chuyên nghiệp hóa hoạt động bán hàng, đào tạo nhân sự trẻ livestream theo ca, hình thành kho tập trung và liên kết nhiều nhà vườn. Cơ cấu sản phẩm được điều chỉnh theo nhu cầu thị trường, ưu tiên các chậu mini giá 9.000-40.000 đồng, dễ đóng gói và vận chuyển. Có nhà vườn cung ứng khoảng 500-600 chậu hoa mỗi ngày cho các nhóm bán hàng trực tuyến.
Diện tích sản xuất hoa kiểng Sa Đéc hiện nay khoảng 950 ha, với hơn 4.000 hộ sản xuất và khoảng 2.000 chủng loại, giá trị sản xuất năm 2025 ước đạt 3.000 tỷ đồng. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Sa Đéc Huỳnh Anh Điền, việc chuyển đổi số đã mang đến những hiệu quả rõ rệt đối với ngành hoa kiểng, nhất là mở rộng thị trường và phương thức tiêu thụ.
Người trồng hoa hiện nay không chỉ bán trực tiếp tại vườn mà còn sử dụng mạng xã hội, thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến, thanh toán số và các nền tảng trực tuyến để tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương.
“Chuyển đổi số góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và kết nối sản xuất với du lịch. Do đó, chuyển đổi số nên được xem là một công cụ tạo thêm giá trị cho toàn chuỗi, chứ không chỉ đo bằng doanh thu trên một héc-ta”, đồng chí Huỳnh Anh Điền chia sẻ.
Thời gian qua, phường Sa Đéc đã hỗ trợ ngân sách ban đầu và tạo môi trường để người trồng hoa kiểng tham gia chuyển đổi số. Các khoản hỗ trợ tập trung vào đầu tư hạ tầng và nền tảng số; tập huấn kỹ năng số cho người dân, hợp tác xã và cơ sở sản xuất; hỗ trợ quảng bá, xúc tiến thương mại; truy xuất nguồn gốc...
Đến nay, Hội Nông dân phường Sa Đéc đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng kinh doanh trên sàn thương mại điện tử cho hơn 2.000 nông dân trồng hoa kiểng tham gia theo phương thức “cầm tay chỉ việc”.
Thực tế hiện nay cho thấy, tốc độ và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số giữa nhóm nông dân trẻ với nhóm nông dân truyền thống lâu năm có sự chênh lệch. Theo Ủy ban nhân dân phường Sa Đéc, hiện cũng có sự khác biệt giữa hai nhóm nông dân, nhưng không phải cứ nông dân lớn tuổi là không có khả năng chuyển đổi số.
Nhóm nông dân trẻ, chủ hợp tác xã trẻ, hộ kinh doanh trẻ thường có lợi thế về sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội; bán hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm,... Trong khi đó, nhóm nông dân sản xuất lâu năm có một lợi thế rất lớn, đó là kinh nghiệm, tay nghề và tri thức bản địa về cây hoa, kiểng.
Vì vậy, địa phương xác định trong chuyển đổi số kinh doanh hoa kiểng, “người trẻ làm hạt nhân số-người có kinh nghiệm làm hạt nhân nghề”, kết hợp hai thế mạnh. Thời gian tới, địa phương nghiên cứu triển khai mô hình: Nông dân lớn tuổi truyền nghề, nông dân trẻ số hóa, hợp tác xã-doanh nghiệp tổ chức thị trường, chính quyền hỗ trợ nền tảng và kết nối.
