Năm 2006, toàn quốc xảy ra 144 vụ TNGT gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm 408 người chết và làm 493 người bị thương; trong đó có 56 vụ do lái xe chạy quá tốc độ quy định (chiếm 39%). Ðiển hình như vụ tai nạn xảy ra ngày 13-10-2006 tại km 1468+500, quốc lộ 1A, địa phận huyện Diên Khánh (Khánh Hòa), xe ô-tô khách biển kiểm soát 53M-5509 đâm vào xe ô-tô khách biển kiểm soát 75H-8283, làm chết 12 người, bị thương ba người hoặc vụ tai nạn xảy ra ngày 24-4-2006 tại km 600+950, quốc lộ 1A, địa phận huyện Quảng Trạch (Quảng Bình); xe ô-tô khách biển kiểm soát 14LD-0131 đâm vào xe mô-tô biển số 73K3-2806, làm chết chín người, bị thương tám người.
Ðằng sau tay lái, khi người điều khiển phương tiện cho xe chạy tốc độ cao, là những ẩn họa khôn lường do người điều khiển phương tiện bị giảm khả năng quan sát. Theo phân tích khoa học, với tốc độ 40 km/giờ, góc nhìn phía trước của lái xe là 100o; tốc độ 100 km/giờ, góc nhìn giảm xuống còn 45o. Khi góc nhìn bị hạn chế, lái xe rất dễ bị động khi gặp chướng ngại vật trên đường. Tiếp xúc một số lái xe, chúng tôi nhận được câu trả lời chủ quan như: "Xe của anh là loại xe đời mới, hệ thống phanh ABS cực nhạy, rất an toàn" hay "lái xe có kinh nghiệm như anh thì lo gì"; "đường đẹp, xe tốt mà chạy như rùa bò thì chịu sao nổi"... Trên đường khô ráo bình thường, hệ thống phanh của xe tốt, nếu đi với tốc độ 50 km/giờ thì quãng đường từ khi lái xe phát hiện chướng ngại vật đến khi phanh cho xe dừng hẳn là 28 m; với tốc độ 90 km/giờ thì quãng đường này là 70 m; với tốc độ 130 km/giờ thì khoảng cách tương ứng là 129 m. Nếu đường trơn, ướt thì quãng đường dừng xe sẽ dài hơn.
Với những phân tích khoa học như trên, nếu lái xe không làm chủ tốc độ, rất dễ xảy ra tai nạn. Hậu quả những vụ va chạm do tốc độ cao cũng nguy hiểm hơn so với tình huống va chạm khác và mức độ nghiêm trọng tăng lên cùng tốc độ. Khi ô-tô đâm vào một vật tốc độ 50 km/giờ thì va đập tương đương với trường hợp ô-tô rơi tự do từ độ cao 10 m; tốc độ 100 km/giờ va đập tăng lên gấp bốn lần. Với tốc độ từ 70 km/giờ trở lên mà xảy ra tai nạn, xe sẽ bị hư hỏng rất nặng, thậm chí còn bị phá hủy.
Ðể bảo đảm an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông trên đường bộ, Nhà nước thống nhất quy định về tốc độ của xe cơ giới tham gia giao thông. Quy định của nhà nước về tốc độ đã qua nhiều lần điều chỉnh cho phù hợp hơn với thực tế, tạo thuận lợi cho phương tiện cơ giới lưu thông trên đường bộ.
Ngày 2-2, Bộ trưởng Giao thông vận tải đã ban hành Quy định về tốc độ khoảng cách của xe cơ giới tham gia giao thông trên đường bộ kèm theo Quyết định số 05/2007/QÐ-BGTVT, có hiệu lực từ ngày 15-3, thay thế Quyết định số 42/2005/QÐ-BGTVT ngày 16-9-2005 của Bộ trưởng Giao thông vận tải. Nhìn chung, với điều kiện đường sá và mật độ giao thông như hiện nay ở nước ta thì tốc độ của xe cơ giới đường bộ như trên là khá hợp lý. Người lái xe cơ giới tham gia giao thông trên đường bộ phải nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về tốc độ trên các biển báo hiệu đường bộ; tại những đoạn đường không có báo hiệu đường bộ về tốc độ, người lái xe cơ giới phải chấp hành theo các quy định cụ thể khác của Bộ Giao thông vận tải. Nếu lái xe vi phạm tốc độ sẽ nhận mức xử lý thích đáng.
Theo Nghị định 152/CP của Chính phủ, nếu điều khiển xe chạy quá tốc độ quy định hơn 20 km/giờ, lái xe ô-tô bị phạt tiền từ một đến hai triệu đồng; lái xe mô-tô bị phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng, bị đánh dấu số lần vi phạm trên giấy phép lái xe; tạm giữ phương tiện mười ngày; ngoài ra lái xe ô-tô còn bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe 30 ngày.
