Sau những làn khói trắng

Ðến Bệnh viện K Hà Nội, thăm người bạn đang điều trị tại đây, nhìn danh sách bệnh nhân mắc bệnh ung thư phổi dài lê thê mà tôi sửng sốt. Hút thuốc lá từ năm bắt đầu học cấp ba đến giờ bạn tôi đã có 15 năm thâm niên hút thuốc mà không ai có thể ngăn cản nổi. Mọi người đưa ra lời khuyên sẽ rất hại cho phổi nếu anh hút thuốc quá nhiều thì anh lý luận "phổi anh giống như chiếc rổ để trên gác bếp, càng được hun khói nhiều càng bền" và cuối cùng lý luận ấy của anh đã không thể trở thành hiện thực mà dẫn đến một kết quả đau lòng, anh đang cận kề với cái chết do chính anh gây ra.

Đây chỉ là một trong hàng nghìn trường hợp những người còn rất trẻ bị tử vong vì thuốc lá. Những nghiên cứu gần đây về xu hướng sử dụng thuốc lá cho thấy tỷ lệ hút thuốc trong thanh thiếu niên đang tăng và tuổi bắt đầu hút thuốc ngày càng trẻ. Nếu xu hướng này tiếp tục, khoảng 30 - 40% trong số 2,3 tỷ thanh thiếu niên trên thế giới hiện nay sẽ trở thành người hút thuốc khi bước vào tuổi trưởng thành và nhiều người trong số họ sẽ phải gánh chịu những căn bệnh do thuốc lá gây ra.

Trong xã hội hiện đại hầu hết các bạn trẻ ngay từ khi còn là học sinh ngồi trên ghế nhà trường đều nhận thức được tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, nhưng nhiều người trong số họ vẫn tìm mọi lý do để biện minh cho việc hút thuốc của mình. Ở Việt Nam, theo điều tra y tế quốc gia 2002, khoảng 31,6% nam thanh niên độ tuổi 15 - 24 hút thuốc thường xuyên. Những thanh thiếu niên hút thuốc lá sớm khi được hỏi tại sao thường có chung câu trả lời "Muốn chứng tỏ mình đã là người lớn". Có tới 15,2% số người hút thuốc dưới 30 tuổi cho biết họ hút thuốc từ trước 15 tuổi. 22,8% bắt đầu từ lứa tuổi 16 - 17; 61,1% bắt đầu hút thuốc từ 18 - 25 tuổi và chỉ có 1% bắt đầu hút từ sau tuổi 25.

Theo khảo sát tình hình hút thuốc lá của thanh thiếu niên tại Hà Nội, Hải Phòng, Ðà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và Tuyên Quang tỷ lệ học sinh lứa tuổi 13 - 15 thử hút thuốc tăng cao: 16,7 - 41,5% ở nam và 5,9 - 13,5% ở nữ. Tỷ lệ học sinh hiện đang hút thuốc ở lứa tuổi này từ 4,8% - 17,6% ở nam và 1,2% - 3,3% ở nữ. Ðặc biệt là có 6,8% - 8,8% học sinh được hỏi có ý định sẽ hút thuốc trong tương lai.

Số thanh thiếu niên hút thuốc sớm ngày càng tăng cao nên các công ty thuốc lá thường coi thanh niên là những khách hàng tiềm năng vì thế họ tìm mọi cách để tấn công vào đối tượng này nhằm tạo nhiều lợi nhuận trong tương lai như giảm giá thuốc, bao bì nhãn mác đẹp, tìm mọi cách lách luật để quảng cáo hoặc đưa hình ảnh lên các phương tiện thông tin cho thấy hút thuốc lá là sành điệu và là mốt thời thượng. Nhiều công ty thuốc lá còn tiếp thị bằng cách mời thuốc lá miễn phí cho khách hàng, đặc biệt là những người trẻ tuổi.

Ðược biết ở Việt Nam có quy định cấm bán thuốc cho trẻ em dưới 18 tuổi, nhưng hầu hết các học sinh được hỏi đều trả lời không bị từ chối vì chưa đến tuổi mua thuốc. Hơn 50% học sinh hút thuốc đều nói các em mua thuốc tại các hàng bán lẻ.

Tại TP Hồ Chí Minh, 65,5% bạn gái trẻ trả lời đã từng tiếp nhận thông tin tiếp thị thuốc lá, trong đó 20% cho biết có các loại thuốc lá dành riêng cho phái nữ.

Ngày lại ngày, những bạn trẻ mơ màng trong khói thuốc lá trong khi chính những làn khói đó đang dần dần hủy hoại sức khỏe của họ. Hút thuốc lá có ảnh hưởng xấu đến ngoại hình răng xỉn, hơi thở hôi, môi thâm và da thường bị nhăn sớm. Người  bắt đầu  hút thuốc lá  càng sớm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thuốc lá như ung thư phổi, bệnh tim mạch, bệnh đường hô hấp, lao phổi, giảm khả năng tình dục của nam giới, suy giảm khả năng miễn dịch. Không những thế, tác hại của khói thuốc lá thụ động cũng làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người chung quanh. Từ việc hút thuốc lá, các bạn trẻ cũng có thể buông thả, cho phép bản thân nghiện những thứ có hại cho sức khỏe khác như rượu, cà-phê thậm chí ma túy, heroin.

Ở Việt Nam trung bình một người hút thuốc lá tốn khoảng 700.000 đồng tiền thuốc lá mỗi năm. Số tiền này sẽ tương đương 1/3 khoản dành cho lương thực tính theo bình quân đầu người trung bình mỗi năm trong mỗi hộ gia đình, gấp 1,5 lần so với chi tiêu giáo dục bình quân đầu người và gấp 5 lần chi phí y tế bình quân đầu người. Ðiều đáng chú ý là số người nghèo ở Việt Nam có tỷ lệ hút thuốc lá cao trong xã hội. Theo thống kê của Tổ chức Y tế trên thế giới cứ 8 giây có người chết do thuốc lá. Vậy mà thuốc lá vẫn là mặt hàng được bày bán hợp pháp khắp nơi.

MAI HƯƠNG