Ban hành cơ chế đặc thù xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN

Ngày 6/5, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN.

Mức chi tối đa với giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ là hơn 14 triệu đồng/mẫu

Về nội dung, định mức chi lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, Nghị quyết quy định nội dung chi, bao gồm: thuê phông, bạt; dụng cụ, vật tư lấy mẫu; dụng cụ, vật tư bảo quản, lưu trữ mẫu tạm thời; vận chuyển, bàn giao mẫu cho đơn vị giám định ADN; thuê nhân công, mua vật tư, trang bị bảo đảm cho các hoạt động khai quật, cất bốc, sửa lại vỏ mộ sau khi lấy mẫu, cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu theo quy định; các khoản chi hợp lý, hợp lệ khác có liên quan trực tiếp (bao gồm mua quách/tiểu trong trường hợp bị hư hỏng do khai quật lấy mẫu).

Mức chi tối đa là 6.000.000 đồng/mộ. Việc thanh toán thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước trên cơ sở hồ sơ thực tế và không vượt mức chi tối đa cho phép nêu trên.

Nghị quyết cho phép áp dụng mức chi tối đa đối với giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ là 14.102.000 đồng/mẫu và đối với giám định ADN mẫu thân nhân liệt sĩ là 3.480.331 đồng/mẫu.

Việc thanh toán thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước trên cơ sở hồ sơ thực tế và không vượt mức chi tối đa cho phép nêu trên.

Thực hiện xử lý dứt điểm các vấn đề tồn đọng trước thời điểm Nghị quyết này có hiệu lực thi hành như sau:

Đối với mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu thân nhân liệt sĩ đã được tiếp nhận nhưng chưa được giám định ADN, Chính phủ cho phép áp dụng mức chi tối đa giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ và giám định ADN mẫu thân nhân liệt sĩ ở trên để thực hiện giám định ADN và thanh toán kinh phí theo quy định.

Đối với mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu thân nhân liệt sĩ đã được giám định ADN nhưng chưa thanh toán kinh phí, Chính phủ cho phép áp dụng mức chi tối đa là 4.685.000 đồng/mẫu để thanh quyết toán. Các đơn vị giám định lập hồ sơ đề nghị thanh toán trên cơ sở hóa đơn, chứng từ hợp lệ và được cơ quan chủ quản xác nhận, gửi Bộ Nội vụ xem xét, thực hiện thanh quyết toán theo quy định. Việc thanh toán được thực hiện theo hồ sơ thực tế và không vượt mức chi tối đa cho phép.

Chính phủ yêu cầu Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chỉ đạo các đơn vị giám định ADN trực thuộc tổ chức thực hiện giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ theo địa bàn được Ban Chỉ đạo quốc gia tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phân công.

Bộ Công an lựa chọn đơn vị phối hợp thu nhận và phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin bảo đảm quy định của Luật Căn cước.

Cơ chế, chính sách đặc thù được thực hiện đến hết 31/7/2027

Nghị quyết cũng quy định cụ thể về chế độ, chính sách đối với tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu thân nhân liệt sĩ.

Đối với người hưởng lương từ ngân sách nhà nước, ngoài chế độ tiền lương, phụ cấp và các chế độ khác theo quy định của pháp luật, người trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ được hưởng thêm các chế độ sau:

- Hỗ trợ tiền ăn thêm mức 72.000 đồng/người/ngày, tính theo số ngày thực tế làm nhiệm vụ.

- Hỗ trợ tiền bồi dưỡng bằng 0,2 lần mức lương cơ sở/người/ngày, tính theo số ngày thực tế làm nhiệm vụ. Trong ngày thực tế làm nhiệm vụ, nếu thời gian làm việc dưới 4 giờ thì được tính bằng 1/2 ngày; từ đủ 4 giờ trở lên thì được tính bằng 1 ngày. Khi hưởng chế độ bồi dưỡng theo điểm này thì không đồng thời hưởng chế độ công tác phí theo quy định.

Đối với người không hưởng lương từ ngân sách nhà nước được hưởng chế độ sau:

- Hỗ trợ tiền ăn thêm mức 72.000 đồng/người/ngày, tính theo số ngày thực tế làm nhiệm vụ.

- Hỗ trợ tiền bồi dưỡng bằng 0,3 lần mức lương cơ sở/người/ngày, tính theo số ngày thực tế làm nhiệm vụ. Trong ngày thực tế làm nhiệm vụ, nếu thời gian làm việc dưới 4 giờ thì được tính bằng 1/2 ngày; từ đủ 4 giờ trở lên thì được tính bằng 1 ngày.

Nghị quyết nêu rõ, người thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được hưởng chế độ theo quy định tại Nghị định số 281/2025/NĐ-CP ngày 29/10/2025 của Chính phủ quy định chế độ, chính sách và công tác bảo đảm đối với cá nhân, tổ chức làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thì không hưởng chế độ, chính sách quy định ở trên.

Về nguồn lực thực hiện, ngân sách Trung ương bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chỉ cho công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và các hoạt động triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”; xây dựng, bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị phục vụ triển khai phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ và phần mềm báo cáo quản lý tiến độ, kết quả thực hiện.

Các nhiệm vụ chi khác được bảo đảm bằng nguồn ngân sách Nhà nước và các nguồn hợp pháp khác theo quy định tại pháp luật về ngân sách Nhà nước và Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổng hợp kinh phí thực hiện các nhiệm vụ được giao, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền phê duyệt, giao dự toán cho các cơ quan Trung ương và bổ sung có mục tiêu cho các địa phương theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Việc quản lý, sử dụng và quyết toán thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và quy định tại Nghị quyết này.

Các cơ quan ở Trung ương và địa phương chủ động sử dụng dự toán ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền giao theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước để kịp thời thực hiện các nhiệm vụ tổ chức lấy mẫu, giám định ADN và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, giám định ADN mẫu thân nhân liệt sĩ theo quy định.

Trường hợp phát sinh các nội dung chi khác ngoài quy định tại Nghị quyết này, đề nghị Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ tình hình thực tế để quyết định nội dung và mức chi cụ thể, bảo đảm không vượt mức chi tối đa quy định tại Nghị quyết này.

Trường hợp các nhiệm vụ tổ chức lấy mẫu, giám định ADN hài cốt liệt sĩ, giám định ADN mẫu thân nhân liệt sĩ quy định tại Điều 2 Nghị quyết này được bảo đảm bằng các nguồn hợp pháp khác ngoài ngân sách nhà nước thì không được thanh toán bằng nguồn ngân sách trung ương cho các nhiệm vụ này.

Nghị quyết này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (6/5/2026) và được thực hiện đến hết ngày 31/7/2027.

Trong những năm qua, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước; sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ. Đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu (gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân), qua đó, đã xác định được danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; đã tổ chức thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm để xây dựng ngân hàng gene thân nhân liệt sĩ.

Tuy nhiên, hiện nay, vẫn còn khoảng 175 nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300 nghìn mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng rất khó khăn, khi thông tin ngày càng ít, nhân chứng lịch sử ngày càng giảm, địa hình, địa bàn thay đổi lớn theo thời gian.

"Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ: Rà soát, chuẩn hóa dữ liệu; đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập trong và ngoài nước; tăng cường giám định ADN, kết nối ngân hàng gen thân nhân với dữ liệu hài cốt liệt sĩ. Việc tổ chức thực hiện được triển khai theo lộ trình cụ thể: từ khảo sát, xây dựng kế hoạch trong quý I/2026; tổ chức tập huấn, giao nhiệm vụ trong tháng 4/2026; đến triển khai lấy mẫu diện rộng từ tháng 5/2026 và mở rộng toàn quốc đến giữa năm 2027.

Chiến dịch này đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc; giám định ADN được khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.