Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan lên tiếng phản đối mạnh mẽ động thái của EU mà nước này cho là “không công bằng” và “bất hợp pháp”, khi lập danh sách các công dân Thổ Nhĩ Kỳ bị Brúc-xen áp đặt lệnh trừng phạt liên quan các hoạt động khoan thăm dò ở đông Địa Trung Hải. Đây là một nội dung đã được đưa ra trong kết luận Hội nghị cấp cao EU mới đây, thể hiện sự thiếu kiên nhẫn của EU trước các động thái bị cho là “khiêu khích” từ phía Thổ Nhĩ Kỳ. Việc An-ca-ra cử một tàu thăm dò và nhiều tàu hải quân đến vùng biển tranh chấp với Hy Lạp ở đông Địa Trung Hải đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của A-ten cũng như các nước EU. Pháp, Hy Lạp và CH Síp liên tục hối thúc EU phải hành động mạnh tay hơn đối với Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thống Pháp E.Ma-crông nêu rõ, các biện pháp trừng phạt mới mà EU chuẩn bị nhắm vào Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy Brúc-xen không thể ngồi yên trước những hành động gây bất ổn.
Các động thái gây sức ép từ các thành viên EU nhằm đáp trả hoạt động của Thổ Nhĩ Kỳ ở vùng biển tranh chấp làm leo thang căng thẳng giữa hai bên. Là một ứng cử viên gia nhập EU, bất đồng mới nảy sinh gây trở ngại lớn cho Thổ Nhĩ Kỳ trong tiến trình đàm phán về gia nhập ngôi nhà chung châu Âu, hiện lâm vào bế tắc. Tuy nhiên, điều này cũng gây khó khăn hơn cho EU trong việc kiểm soát dòng người tị nạn qua Thổ Nhĩ Kỳ vào châu Âu, bởi An-ca-ra vốn được coi là “chốt chặn”. Đó cũng là lý do, trong khi Pháp, Hy Lạp và CH Síp luôn muốn EU trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ, một số nước EU khác lại có cách tiếp cận mềm mỏng hơn. Họ lo ngại những tranh cãi và căng thẳng giữa hai bên ảnh hưởng tới nỗ lực ngăn dòng người tị nạn vào châu Âu ngay từ “cửa ngõ” Thổ Nhĩ Kỳ. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ coi thỏa thuận với EU về ngăn dòng người tị nạn như một “con bài mặc cả” trong các vấn đề mà hai bên còn khúc mắc.
Bất đồng khó hóa giải giữa hai bên buộc EU phải gia hạn các lệnh trừng phạt đối với An-ca-ra thêm một năm, gồm lệnh cấm cấp thị thực và đóng băng tài sản đối với các cá nhân Thổ Nhĩ Kỳ liên quan công tác thăm dò khí đốt ở đông Địa Trung Hải. Trong bối cảnh các cuộc khẩu chiến tiếp tục nổ ra giữa An-ca-ra và các thành viên EU, Thổ Nhĩ Kỳ kêu gọi EU tránh trở thành “công cụ gây thù địch”. Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng EU nên là một “trung gian hòa giải công bằng” cho tranh cãi giữa nước này với Hy Lạp liên quan các nguồn tài nguyên dưới biển. Song EU lại chỉ trích rằng, Thổ Nhĩ Kỳ chưa đáp lại thiện chí ngoại giao từ phía EU để giảm căng thẳng với A-ten trong vấn đề đông Địa Trung Hải. Các nhà lãnh đạo EU yêu cầu An-ca-ra chấm dứt các hành động đơn phương gây căng thẳng, khi liên tục đưa tàu thăm dò khí đốt tới vùng biển tranh chấp. Mâu thuẫn giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp, hai đồng minh trong NATO, đã buộc liên minh quân sự này phải thiết lập một cơ chế giảm xung đột để tránh nguy cơ xảy ra đụng độ quân sự đáng tiếc giữa các thành viên trong khối.
Việc EU rục rịch chuẩn bị “đòn trừng phạt” tiếp theo nhằm gây thêm áp lực cho An-ca-ra. Tuy nhiên, EU tuyên bố vẫn mở cánh cửa đối thoại, với hy vọng có thể đưa ra “củ cà rốt” thay vì “cây gậy” mà bất đắc dĩ họ mới phải sử dụng đến trong ứng xử với An-ca-ra, bởi giữa hai bên còn tồn tại mối quan hệ lợi ích.
Trong bối cảnh các động thái đáp trả lẫn nhau giữa Thổ Nhĩ Kỳ và các thành viên EU châm ngòi cho những căng thẳng, “rút củi đáy nồi” là hành động cần thiết đối với cả hai phía. Đối thoại vẫn là phương thức duy nhất nhằm dập tắt nguy cơ bùng phát một điểm nóng mới ở đông Địa Trung Hải.
