Mối quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và Kazakhstan vừa chứng kiến bước phát triển mới quan trọng khi hai nước ký kết hàng loạt văn kiện hợp tác song phương trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Nga Vladimir Putin đến nước Cộng hòa Trung Á này. Hai bên khẳng định mối quan hệ bền chặt nhằm xây dựng không gian hợp tác hữu nghị, an ninh và ổn định trên lục địa Á-Âu.
Nga là nhà đầu tư lớn nhất tại Kazakhstan trong số các quốc gia đối tác. Hợp tác kinh tế giữa hai nước thường xuyên được mở rộng thông qua các dự án mới. Nga chiếm khoảng 19% tổng kim ngạch thương mại quốc tế của Kazakhstan. Hai bên đã thực hiện hầu hết các giao dịch bằng đồng nội tệ, giúp bảo vệ thương mại song phương khỏi ảnh hưởng từ bên ngoài; tập trung vào hợp tác năng lượng, nhất là việc mở rộng các tuyến đường vận chuyển dầu của Nga qua Kazakhstan và thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng.
Đây là chuyến thăm chính thức thứ hai của Tổng thống Nga V.Putin tới Kazakhstan trong nhiệm kỳ hiện tại. Mặc dù quy định ngoại giao giới hạn mỗi nhiệm kỳ tổng thống chỉ được phép thực hiện một chuyến thăm cấp Nhà nước, nhưng cả hai nhà lãnh đạo Nga và Kazakhstan đều đã nhất trí bỏ qua thông lệ này để nhấn mạnh tính chất chiến lược của hợp tác giữa hai quốc gia.
Trong chuyến thăm lần này, tháp tùng Tổng thống Putin là phái đoàn 30 người, gồm các quan chức cấp cao và đại diện các doanh nghiệp lớn của Nga. Phái đoàn cũng tham gia các hoạt động liên quan của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) tại Astana cùng với các phái đoàn gồm 400 người từ các quốc gia khác nhau. Tổng thống Nga cũng có bài phát biểu quan trọng tại Diễn đàn Kinh tế Á-Âu lần thứ 5 với chủ đề tập trung vào chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.
Cuộc hội đàm giữa Tổng thống Nga Putin và người đồng cấp nước chủ nhà Kassym-Jomart Tokayev đã thành công rực rỡ với việc hai bên ra Tuyên bố chung khẳng định chuyến thăm có ý nghĩa to lớn trong phát triển quan hệ Đối tác chiến lược. Đặc biệt, Tuyên bố chung về 7 trụ cột hợp tác đã xác định nhiệm vụ ưu tiên là tiếp tục tăng cường toàn diện hợp tác song phương. Bên cạnh đó, hai nước cũng thúc đẩy các nỗ lực chung nhằm phát triển tiến trình hội nhập Á-Âu, hướng tới xây dựng không gian hợp tác, an ninh và đối thoại trong khu vực.
Các nền tảng hợp tác xác định xây dựng đường biên giới chung giữa hai nước trở thành một không gian láng giềng tốt đẹp, coi quan hệ đối tác kinh tế, sự đa dạng về ngôn ngữ và văn hóa như một di sản chung về các giá trị truyền thống... Đáng chú ý, trong các văn kiện quan trọng mà hai bên ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm có thỏa thuận về xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên cho Kazakhstan trị giá 16,4 tỷ USD, thỏa thuận liên chính phủ về mở rộng hợp tác trong lĩnh vực dầu khí.
Tổng thống Putin khẳng định mối quan hệ Nga-Kazakhstan đang phát triển năng động dựa trên các nguyên tắc bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. Nhà lãnh đạo Nga cũng ghi nhận hiệu quả hợp tác trong các lĩnh vực như phát triển các hành lang vận tải quốc tế, số hóa và triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực kinh tế.
Trong khi đó, Tổng thống Tokayev ghi nhận những thành công trong hợp tác kinh tế giữa hai nước và tái khẳng định mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 30 tỷ USD. Ông Tokayev nhấn mạnh, hai nước đang thực hiện 177 dự án chung với tổng vốn đầu tư gần 53 tỷ USD. Các dự án này thể hiện sự sẵn sàng hợp tác lẫn nhau và phù hợp với lợi ích cốt lõi của cả hai quốc gia. Nhà lãnh đạo Kazakhstan đồng thời nhấn mạnh không có vấn đề quốc tế lớn nào có thể được giải quyết nếu không có sự tham gia trực tiếp của Nga.
Tới Kazakhstan lần này, Tổng thống Nga Putin cũng tham dự cuộc họp của Hội đồng Kinh tế Á-Âu tối cao tại Astana. Tại đây, Diễn đàn Kinh tế Á-Âu lần thứ 5 đã chính thức khai mạc, mở đầu cho chuỗi sự kiện nghị sự kinh tế quan trọng hàng đầu của khu vực. Diễn đàn đặt ưu tiên cốt lõi vào việc định hình tương lai công nghệ và xây dựng các cam kết chung về một nền kinh tế số dựa trên nền tảng AI. Tuyên bố tại phiên họp toàn thể, Tổng thống Putin chỉ ra rằng, Nga có lợi thế trong cuộc đua giành vị trí dẫn đầu về AI và sẵn sàng triển khai các công nghệ liên quan. Người đứng đầu Nhà nước Nga cũng nhấn mạnh những lợi ích của việc hội nhập trong EAEU.
Trong khi đó, nhà lãnh đạo Kazakhstan khẳng định việc chuyển đổi sang nền kinh tế số và phát triển AI là con đường tất yếu để tránh trì trệ khi các động lực truyền thống như tài nguyên và lao động giá rẻ dần cạn kiệt. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, Kazakhstan đã tuyên bố năm 2026 là “Năm AI và Phát triển Kỹ thuật số” quốc gia. Nước chủ nhà cũng chia sẻ những bước đi chiến lược mang tính tiên phong trong khu vực Trung Á về lĩnh vực này.
Diễn đàn Kinh tế Á-Âu lần thứ 5 được kỳ vọng sẽ giúp tăng cường tiềm năng của EAEU trong nền kinh tế thế giới trước bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng sâu sắc, cũng như trước những cơ hội và thách thức mới xuất hiện đòi hỏi sự hợp tác quốc tế ngày càng chặt chẽ. Trong bối cảnh đó, mối quan hệ gắn kết giữa Nga và Kazakhstan không chỉ mang lại lợi ích cho hai quốc gia mà còn góp phần củng cố, thúc đẩy mạnh mẽ không gian hợp tác vì sự phát triển và ổn định trên lục địa Á-Âu.
