Trong khi các tổ chức nhân đạo phải gồng mình trước “sức ép kép” là nhu cầu cứu trợ tăng mạnh và chi phí vận chuyển, hậu cần, cung ứng thực phẩm leo thang, thì nhiều khu vực trên thế giới cũng đã bị đẩy đến bờ vực nạn đói.
Cuộc chiến ở Trung Đông trở thành mây đen bao phủ an ninh lương thực toàn cầu, khiến các quan chức Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) phải thừa nhận rằng, những cảnh báo từng bị xem là quá bi quan hồi đầu năm nay đang dần trở thành sự thật.
Xung đột kéo dài giữa Israel, Mỹ và Iran không chỉ làm rung chuyển khu vực Trung Đông mà còn tạo ra những tác động dây chuyền lên thị trường năng lượng, giá lương thực và an ninh lương thực toàn cầu. Việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến giá nhiều mặt hàng thiết yếu như gạo và lúa mì tăng mạnh, kéo theo nguy cơ gia tăng đói nghèo ở nhiều khu vực.
Theo cảnh báo WFP đưa ra hồi tháng 3, nếu giá dầu duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng đến hết tháng 6, khoảng 45 triệu người trên thế giới có thể rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính. Con số này sẽ cộng thêm vào gần 320 triệu người vốn phải đối mặt với nạn đói và thiếu ăn từ đầu năm 2026.
Điều đáng lo ngại là ảnh hưởng của cuộc chiến đang không dừng lại ở khu vực Trung Đông mà lan rộng tới nhiều quốc gia dễ tổn thương bởi giá nhiên liệu tăng cao, chi phí lương thực leo thang và gián đoạn thương mại quốc tế.
Tại Somalia, một trong những quốc gia luôn bị nạn đói rình rập, khoảng 6 triệu người hiện rơi vào cảnh thiếu lương thực trầm trọng. Quốc gia này là một trong những điểm nóng đáng lo ngại nhất hiện nay về an ninh lương thực. Những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là trẻ em dưới 5 tuổi. Dự báo, đến cuối năm nay sẽ có thêm 2,5 triệu người không đủ khả năng mua các loại thực phẩm cơ bản.
Trong bối cảnh sau gần 3 tháng giao tranh và các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ-Iran vẫn bế tắc, kịch bản xấu nhất đang dần hiện hữu. Giám đốc bộ phận phân tích lương thực và dinh dưỡng của WFP, ông Jean-Martin Bauer, đã cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ tái diễn một cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tương tự năm 2022, thời điểm giá lương thực và năng lượng toàn cầu tăng vọt sau khi bùng nổ cuộc xung đột ở Ukraine.
Tình hình hiện nay thậm chí được đánh giá còn đáng lo ngại hơn, bởi hệ thống cứu trợ nhân đạo toàn cầu đã suy yếu đáng kể sau hàng loạt đợt cắt giảm ngân sách viện trợ quốc tế. Với sự eo hẹp về tài chính, dự kiến số người được hỗ trợ trong năm 2026 sẽ giảm khoảng 1,5 triệu người so với kế hoạch ban đầu. Nếu xung đột Trung Đông kéo dài thêm 6 tháng, hơn 9 triệu người có nguy cơ mất hoàn toàn nguồn viện trợ lương thực.
Cuộc xung đột tàn khốc ở Trung Đông đã gây ra những tác động lan rộng toàn cầu. Theo các chuyên gia của WFP, tình hình an ninh lương thực toàn cầu hoàn toàn có thể xấu đi hơn nữa nếu chiến sự Trung Đông tiếp tục kéo dài.
Thêm vào đó, ngoài yếu tố xung đột, biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan tạo thêm áp lực rất lớn cho thế giới trong nỗ lực bảo đảm an ninh lương thực cho năm tới. Dự báo, thế giới còn phải đối mặt với nguy cơ xuất hiện một đợt El Nino cường độ mạnh trong thời gian tới. Hiện tượng thời tiết cực đoan này có thể gây hạn hán, lũ lụt và làm gián đoạn sản xuất nông nghiệp ở nhiều khu vực, từ đó có thể đẩy giá lương thực tăng phi mã.
Hệ thống toàn cầu đang chịu các áp lực chưa từng có. Chia rẽ địa chính trị gia tăng và nguồn tài trợ cho phát triển-nhân đạo bị cắt giảm là rào cản lớn đối với cuộc chiến chống đói nghèo toàn cầu. Nếu không có giải pháp cho các vấn đề hiện nay thì vòng luẩn quẩn xung đột-đói nghèo tiếp tục đeo bám. Trước thực tế này, rất cần sự chung tay đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau của tất cả các quốc gia trên thế giới.
