Rước nước, tế cá ở Lễ hội Đền Trần - Nam Định

Phó Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và du lịch) Lê Hồng Quang cho biết, nghi lễ này nằm trong tổng thể các nghi thức, nghi lễ của Lễ hội khai ấn Đền Trần - Nam Định, mang ý nghĩa nhớ về cội nguồn nhà Trần có nghề đánh cá. Việc xây dựng kịch bản “Nghi lễ rước nước, tế cá” tại Lễ hội khai ấn Đền Trần - Nam Định được dựa trên các thư tịch cổ, tìm hiểu trong dân gian. Người dân là chủ nhân tổ chức lễ hội, được huy động trên tinh thần tự nguyện, vì mục đích chung của cả cộng đồng có tục lệ này.

Tái hiện nghề đánh cá của tổ tiên nhà Trần.

Đội hình Đoàn rước nước, tế cá (gọi chung là Đoàn rước) gồm 14 cờ hội, một cờ Tổ quốc, một cờ triều Trần, rồng - lân - sư tử - trống chiêng - bát âm, kiếm, kiệu rước nước, kiệu rước cá, kiệu rước cá, đội đánh cá, chấp kích, kiệu Thánh, đội tế nam quam, đội tế nữ quan và quan viên dân chúng.

Nghi lễ rước nước, tế cá được thực hiện theo trình tự: Đúng 6 giờ sáng, tại Đền Cố Trạch, Đoàn rước làm lễ xin Đức Thánh Trần được thực hiện nghi lễ rước nước, tế cá. Sau đó Đoàn rước đi đến Giếng Rồng lấy nước ở Giếng Rồng và đánh bắt cá tại ao trong khu vực này. Tiếp theo, là chuyển nước và cá về Đền Thiên Trường để thực hiện nghi lễ rước nước, tế cá. Cuối cùng là rước cá thả phóng sinh ra sông Hồng.

Rước nước và cá về Đền Thiên Trường.

Nghi lễ rước nước, tế cá diễn ra từ sáng đến trưa ngày khai hội mới xong. Trong khi tế, các giáp thay nhau tắm cho cá, nghĩa là lấy nước mới khoát lên mình cá để giữ cho cá sạch và khỏe mạnh. Sau khi tế xong, lộc nước tế được ban cho con cháu uống để nhắc nhở không quên nguồn gốc tổ tiên và bao sái đồ thờ cúng tại đền.

Theo ông Nguyễn Xuân Hoạt- Trưởng ban Quản lý khu di tích LSVH Đền Trần - Chùa Tháp, việc nghiên cứu và phục hồi nghi lễ rước nước, tế cá nhằm trả lại cho Lễ hội khai ấn Đền Trần vai trò một lễ hội truyền thống, có nhiều ý nghĩa nhân văn và lịch sử, chứ không chỉ có lễ khai ấn như hiện nay nhiều người thường nghĩ. Nghi lễ phóng sinh cá ra sông Hồng có ngụ ý, tổ tiên nhà Trần xuất thân từ nghề chài lưới nên phải nhân nuôi đàn cá để khai thác lâu dài chứ không được tận diệt nguồn lợi thiên nhiên.

Nghi lễ tế cá tại Đền Thiên Trường.