Ra mắt truyện tranh "Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar"

Sự kiện thu hút đông đảo bạn đọc nhỏ tuổi cùng phụ huynh, các nhà nghiên cứu, giảng viên, giáo viên, sinh viên và những người quan tâm đến lịch sử, ngôn ngữ, văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Tiếp nối thành công của dự án "Hành trình sáng tạo chữ Quốc ngữ", "Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" được chuyển thể từ công trình nghiên cứu "Lịch sử chữ viết hệ Latinh của tiếng Bahnar với việc nghiên cứu, bảo tồn và phục dựng các giá trị văn hóa lịch sử của dân tộc" do Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly chủ nhiệm.

Phát biểu tại buổi ra mắt, Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly cho biết, cuốn sách là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, điền dã tại Tây Nguyên và khảo cứu tư liệu tại Paris. Theo tác giả, điều mong muốn nhất là đưa những kết quả nghiên cứu học thuật đến gần hơn với độc giả trẻ bằng một hình thức kể chuyện hấp dẫn, giàu cảm xúc nhưng vẫn bảo đảm tính xác thực của lịch sử.

Họa sĩ Tạ Huy Long chia sẻ, quá trình thực hiện tác phẩm đòi hỏi nhiều thời gian tìm hiểu đời sống, kiến trúc, trang phục, lễ hội và cảnh quan Tây Nguyên để mỗi khung hình đều phản ánh chân thực bản sắc văn hóa Bahnar. Lối thể hiện kết hợp giữa truyện tranh hiện đại với chất sử thi Tây Nguyên đã góp phần tạo nên màu sắc riêng cho tác phẩm.

Theo nhóm tác giả, thông qua hình thức truyện tranh kết hợp lối kể giàu chất sử thi, tác phẩm giúp bạn đọc nhỏ tuổi tiếp cận một chủ đề học thuật bằng ngôn ngữ gần gũi, sinh động.

Lấy bối cảnh làng Kon Kơ Tu (Kon Tum), câu chuyện mở ra từ những thắc mắc hồn nhiên của cô bé Bahnar tên Hri về chữ viết của dân tộc mình. Từ đó, hành trình khám phá lịch sử đưa người đọc trở về Tây Nguyên cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, tái hiện quá trình các thừa sai học tiếng Bahnar, xây dựng hệ thống chữ viết Latinh, mở trường học, lập nhà in và từng bước đưa chữ viết trở thành công cụ lưu giữ tri thức, văn hóa của cộng đồng.

Tác phẩm được chuyển thể từ công trình nghiên cứu về lịch sử chữ viết hệ Latinh của tiếng Bahnar do Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly chủ trì. Bên cạnh tái hiện một giai đoạn lịch sử, cuốn sách còn đặt ra thông điệp về vai trò của chữ viết trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa.

Theo nhóm tác giả, việc tạo dựng chữ viết mới chỉ là bước khởi đầu; để ngôn ngữ được gìn giữ và phát triển bền vững cần có sự chung tay của cộng đồng, của giáo dục và các chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích thế hệ trẻ sử dụng, đọc và viết tiếng mẹ đẻ.

"Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" được xuất bản đồng thời bằng tiếng Việt và tiếng Bahnar. Hình thức giúp mở rộng khả năng tiếp cận của bạn đọc và thể hiện nỗ lực lan tỏa giá trị của tiếng Bahnar trong đời sống đương đại, góp phần khuyến khích thế hệ trẻ gìn giữ ngôn ngữ dân tộc, đồng thời tăng cường sự hiểu biết và tôn trọng sự đa dạng văn hóa trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.

Điểm nhấn khá đặc biệt của chương trình là sự tham gia của Ja Mi - người chuyển ngữ cuốn sách sang tiếng Bahnar với tên gọi "Yang Hlabar". Là người con của Tây Nguyên, Ja Mi mang đến những câu chuyện gần gũi về ngôn ngữ, văn hóa và đời sống cộng đồng Bahnar, góp phần giúp người đọc hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ trong bối cảnh hiện đại.

Nhà nghiên cứu giáo dục Nguyễn Quốc Vương, người dẫn dắt buổi giao lưu, cho rằng việc kể lại lịch sử chữ viết thông qua truyện tranh là cách tiếp cận sáng tạo, giúp độc giả trẻ tiếp cận lịch sử, ngôn ngữ và văn hóa dân tộc một cách tự nhiên, sinh động. Qua đó, các em hiểu rằng quyền được nói, đọc và viết bằng tiếng mẹ đẻ là một giá trị văn hóa quan trọng, góp phần bảo tồn sự đa dạng ngôn ngữ của Việt Nam.

Với 96 trang minh họa màu khổ lớn, "Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" vừa góp phần kể câu chuyện về sự hình thành chữ viết Bahnar, đồng thời mở ra hành trình khám phá không gian văn hóa Tây Nguyên với tiếng cồng chiêng, rừng thiêng, những phong tục lâu đời và khát vọng gìn giữ tri thức qua từng con chữ.

Không gian ra mắt sách và giao lưu diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi, chia sẻ xoay quanh quá trình hình thành chữ viết Bahnar, vai trò của tiếng mẹ đẻ trong đời sống cộng đồng và những nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản ngôn ngữ trong bối cảnh hiện đại.

Hầu hết bạn đọc trẻ cũng bày tỏ sự thích thú trước cách tiếp cận lịch sử thông qua hình thức truyện tranh giàu tính nghệ thuật, góp phần đưa những tri thức học thuật đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ thiếu nhi và thanh thiếu niên.

Trước khi chính thức ra mắt bạn đọc tại Hà Nội, ê-kíp thực hiện cuốn sách đã lựa chọn Kon Tum - vùng đất gắn bó sâu sắc với không gian văn hóa Bahnar - làm điểm dừng chân đầu tiên trong hành trình giới thiệu tác phẩm.

Hai buổi đọc sách và giao lưu được tổ chức tại làng Kon Kơ Tu và khu vực trung tâm thành phố Kon Tum không chỉ là hoạt động quảng bá xuất bản phẩm mà còn là dịp để tác phẩm trở về với chính cộng đồng đã truyền cảm hứng cho những trang sách.

Không khí các buổi giao lưu diễn ra gần gũi, cởi mở với sự tham gia của đông đảo thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và người dân địa phương. Các em nhỏ chăm chú theo dõi từng trang tranh, hào hứng trao đổi với tác giả và họa sĩ về các nhân vật, bối cảnh cũng như những chi tiết quen thuộc của núi rừng Tây Nguyên được tái hiện trong sách. Những câu chuyện, ký ức và chia sẻ của người dân Bahnar cũng góp thêm những góc nhìn sinh động, giúp cuộc gặp gỡ trở thành sự kết nối hai chiều giữa người sáng tạo và cộng đồng.

Các hoạt động đọc sách ngay tại Kon Tum cho thấy mong muốn của nhóm tác giả đưa tác phẩm đến với những bạn đọc đầu tiên là đối tượng gắn bó trực tiếp với không gian văn hóa Bahnar. Đây cũng là cách để lắng nghe sự đón nhận của cộng đồng, đồng thời lan tỏa văn hóa đọc và khuyến khích các em nhỏ thêm yêu những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ trong đời sống hôm nay.

Quá trình Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản tác phẩm cũng góp phần làm phong phú dòng sách lịch sử-văn hóa dành cho thiếu nhi, đồng thời lan tỏa thông điệp về bảo tồn ngôn ngữ, tôn trọng sự đa dạng văn hóa và khơi dậy tình yêu đối với tiếng mẹ đẻ của các dân tộc Việt Nam.