Thị trường tiềm năng
Khệ nệ đẩy một xe đồ lớn chất đầy thức ăn, hoa quả, đồ gia dụng ở siêu thị Big C Thăng Long (Hà Nội) bước ra, chị Huyền Thư, nhân viên văn phòng sống tại Khu đô thị Nam Trung Yên cho biết, chị thường có thói quen mua đồ ở siêu thị mỗi tuần một lần, bởi không tốn thời gian đi nhiều chỗ để lựa chọn, chỉ cần vào siêu thị, cái gì cần cũng có.
Có thể thấy, thói quen mua sắm như chị Huyền Thư không còn hiếm đối với số đông NTD trong xu thế hiện đại và bận rộn hiện nay. Sự xuất hiện của siêu thị cách đây 20 năm cho đến nay được đánh giá đã đem lại luồng sinh khí, bộ mặt mới, phong cách phục vụ mới cho thị trường bán lẻ Việt Nam.
Theo thống kê của Bộ Công thương, đến nay, cả nước có gần 750 siêu thị và 140 trung tâm thương mại, cùng với đó là hàng nghìn cửa hàng tiện ích. Ước tính, thị phần các loại hình bán lẻ hiện đại chiếm khoảng 20-30% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Điều đáng nói, tại các kênh phân phối này, hệ thống hàng Việt đang có xu hướng tăng lên. Nếu như những năm trước, tỷ trọng hàng Việt trong siêu thị chiếm chưa đầy 50%, đến nay đã tăng lên 80 - 90%, thậm chí có siêu thị 100% hàng Việt, như hệ thống Vinatex Mart, hoặc hơn 95% như Co.op Mart, Hapro Mart, Big C,… Điều này cho thấy, hàng Việt đang có cơ hội tiêu thụ rất lớn, đặc biệt trong hoàn cảnh hàng tồn kho nhiều và kéo dài như hiện nay. Bà Nguyễn Thị Thiệp, trú tại Thái Hà (Hà Nội) cho biết, vài năm lại đây, hàng Việt chất lượng đa dạng hơn về mẫu mã, chủng loại, ngày càng quen thuộc với NTD. Tại các hệ thống bán lẻ hiện đại, siêu thị lớn, các sản phẩm “Made in” Việt Nam ngày càng đa dạng, được NTD tín nhiệm và ưa chuộng, như đồ gia dụng, giày dép, quần áo, sữa,… không chỉ tiêu dùng trong nước, thậm chí còn gửi đi nước ngoài cho người thân sử dụng vì kích cỡ thích hợp, giá rẻ, lại đẹp và bền,…
Cùng với việc tạo thuận lợi cho NTD, mang lợi nhuận cho nhà sản xuất, việc phân phối hàng Việt tại các hệ thống bán lẻ hiện đại cũng đem lại lợi nhuận không nhỏ cho chính các kênh phân phối. Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Thương mại Hà Nội (Hapro) Nguyễn Tiến Vượng cho biết: Những năm qua, Hapro đã tăng tỷ trọng hàng hóa có nguồn gốc trong nước, chiếm hơn 80% trong tổng cơ cấu hàng hóa của hệ thống bán lẻ Hapro, tăng doanh thu từ 30%-50% so những năm trước.
Vẫn thiếu tính bền vững
Với 90 triệu dân cùng cơ cấu dân số trẻ, Việt Nam được biết đến như một thị trường giàu cơ hội và tiềm năng đối với các quốc gia. Điều đó được chứng minh qua sự góp mặt của các thương hiệu có tiếng trên thế giới, như Big C (Pháp), Parkson (Ma-lai-xi-a), Metro (Đức), Lotte (Hàn Quốc) và mới đây nhất là Aeon (Nhật Bản),… Mặc dù không phủ nhận hiệu quả lớn mà kênh phân phối bán lẻ hiện đại mang lại cho hàng Việt, nhưng để chiếm lĩnh tốt hơn hệ thống phân phối này, còn nhiều điều nhà sản xuất Việt phải làm. Bởi theo nhận định của các chuyên gia, "miếng bánh" dành cho các doanh nghiệp (DN) trong nước trên thị trường bán lẻ còn rất nhiều, tập trung chính ở phân khúc bán lẻ truyền thống. Nhưng làm thế nào để tiếp tục giữ vị thế “thượng phong” mà không bị các đối thủ nước ngoài “soán ngôi” đang là bài toán khó đối với họ. Theo chị Lê Hoài Phương, trú tại Khu tập thể cơ khí Nguyễn Trãi (Hà Nội), hàng Việt tại các siêu thị khá phong phú, tuy nhiên, một số mặt hàng giá cao hơn khá nhiều so với chợ truyền thống. Các mặt hàng thực phẩm tại siêu thị cũng không tươi ngon như ở chợ, vì thế, NTD có xu hướng chỉ chọn mua đồ gia dụng, quần áo, hàng điện tử,… còn thức ăn vẫn ra chợ mua.
Có thể thấy, xét về bản chất, hàng Việt vẫn thiếu tính bền vững, nguy cơ bị “thất sủng” do chưa đáp ứng nhu cầu phong phú của NTD. Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam Đinh Thị Mỹ Loan, hiện nay ở cả ba cấp Nhà nước, ngành và DN đều chưa có chiến lược phát triển bán lẻ, nguồn nhân lực của DN chưa được đào tạo bài bản, quản trị DN yếu; chất lượng hàng hóa, an toàn vệ sinh thực phẩm tiềm ẩn nhiều rủi ro,... Thách thức lớn của ngành bán lẻ là DN thiếu tính liên kết, hợp tác chặt chẽ, có nguyên tắc. Do vậy, sức mạnh cộng đồng đã không được phát huy, dẫn tới cạnh tranh yếu ngay ở “sân nhà”. Điều này, các DN Việt Nam cần phải nhận thức rõ để sớm giành thế chủ động, trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn đến từ các DN nước ngoài.
| Chính phủ cần nghiên cứu đưa ra cơ chế chính sách hỗ trợ các DN về địa điểm kinh doanh, vay vốn ưu đãi… tạo điều kiện để các DN phát triển hệ thống phân phối bán lẻ. Đặc biệt, cần áp dụng các chế tài mạnh để thực hiện triệt để chủ trương, chính sách hỗ trợ DN trong nước đầu tư, mở rộng và chuyển đổi mô hình kinh doanh, từ đó, làm thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân, hướng tới hoạt động mua bán thông qua các kênh phân phối hiện đại. Vũ Vinh Phú |
