Triển khai Ðề án giảm quá tải bệnh viện giai đoạn 2013 - 2020 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đã tập trung thực hiện đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó có giảm quá tải khu vực ngoại trú bằng việc cải tiến quy trình khám bệnh. Toàn ngành thống nhất quy trình khám bệnh tại tất cả các bệnh viện đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế và người bệnh khám, chữa bệnh theo yêu cầu theo quy trình cơ bản gồm 4 đến 8 bước (tùy theo tính chất của bệnh và yêu cầu của bác sĩ đối với các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán), giảm khoảng 50% so với quy trình từ 10 đến 15 bước trước đây. Ðồng thời, cắt giảm một số thủ tục hành chính như: bệnh viện phải phô-tô giấy tờ cần thiết thay vì yêu cầu người bệnh phải tự phô tô; sau khi làm xét nghiệm, người bệnh không phải chờ để tự lấy kết quả xét nghiệm (trừ kết quả chẩn đoán hình ảnh); cắt giảm hai trong năm chữ ký trong phiếu thanh toán viện phí khi ra viện. Bộ Y tế cũng yêu cầu bệnh viện tăng số bàn khám để giảm số lượng khám trên mỗi bàn khám và giúp bác sĩ có thể tăng thời gian khám, tư vấn cho người bệnh.
Sau 5 năm thực hiện Quyết định 1313/QÐ-BYT hướng dẫn quy trình khám bệnh tại bệnh viện, các cơ sở y tế cũng đã tích cực triển khai nhiều hoạt động cải thiện môi trường khoa phòng, khu vực khám bệnh; cải tiến quy trình, rút ngắn thời gian chờ khám bệnh; thực hiện cải tiến môi trường vệ sinh chung của bệnh viện theo hướng khang trang, thuận tiện, tiện nghi, sạch đẹp hơn... Nhờ đó, kết quả khảo sát sự hài lòng cho thấy yếu tố hài lòng nhất của người bệnh là khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh.
Báo cáo của Cục Quản lý chất lượng khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho thấy: thời gian khám lâm sàng chung của cả ba tuyến bình quân là 66,5 phút (giảm 53,5 phút); tuy nhiên thời gian chờ vẫn rất dài, với 45,4 phút. Khám lâm sàng theo hai kỹ thuật phối hợp cả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh là 200 phút (giảm so với quy định 40 phút), tuy nhiên thời gian chờ là 92,6 phút... Bình quân giảm thời gian khám bệnh trên một lượt khám so với trước khi có cải tiến là 48,5 phút, qua đó tiết kiệm được tới hơn 27 triệu ngày công lao động mỗi năm.
Theo Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, hiện nay tại các bệnh viện tuyến huyện, tỉnh, thời gian chờ khám của người dân đã giảm đi rất nhiều. Tuy nhiên, tại các bệnh viện tuyến trung ương, người bệnh vẫn phải chờ rất lâu. Người bệnh đi khám nhịn ăn sáng, xếp hàng lấy số từ 5 - 6 giờ sáng nhưng phải đến 8 - 9 giờ mới được khám. Những trường hợp phải làm thêm các xét nghiệm sinh hóa, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng… thì có thể kéo đến chiều. Chính vì vậy, người đứng đầu ngành y tế đưa ra mục tiêu: Không thể để người bệnh chờ khám cả buổi, bằng mọi giải pháp quyết liệt để người bệnh không phải đợi quá lâu. Các bệnh viện phải quyết tâm, phải đặt quyền lợi của người bệnh lên trước để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tăng giờ khám, bàn khám, khám sớm và có thể tính đến giải pháp khám sau 17 giờ và hẹn khám theo giờ.
Thống kê của nhiều bệnh viện, kể cả bệnh viện tuyến trung ương cho thấy, có tới 80% số người bệnh tới khám vào buổi sáng, trong khi buổi chiều lại vắng vẻ. Vì thế, giải pháp đơn giản nhất là hẹn thời gian khám bệnh. Ở nhiều nước trên thế giới đã thực hiện đặt lịch hẹn khám, khi họ đến khám chỉ cần chờ từ 5 đến 10 phút. Tuy nhiên, khi đã đặt lịch thì phải bố trí người khám cẩn thận, chu đáo, sau một lần sẽ thành thói quen, người bệnh đỡ phải chờ đợi. Với những người bệnh chỉ đến tái khám, không phải làm xét nghiệm thì nên chuyển sang buổi chiều.
Theo kinh nghiệm của nhiều nước, muốn giảm thời gian chờ khám bệnh, phải đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin. Người bệnh đặt lịch online; giới hạn số lượt khám bệnh từng ngày; thống kê sự tăng giảm số lượng người bệnh theo từng ngày để bố trí đội ngũ bác sĩ và đầu tư trang thiết bị vào những khu vực có nhu cầu. Ngoài ra, nên triển khai hệ thống thông báo tin nhắn SMS khi gần đến lượt khám của người bệnh. Giảm tối đa dùng giấy, tất cả thông tin đều được liên kết bằng hệ thống máy tính. Người bệnh khi khám sẽ được cấp mã số thông suốt trong suốt quá trình khám, chữa bệnh ở các bệnh viện.
Để rút ngắn thời gian chờ đợi, các bệnh viện cần cải cách hơn nữa các thủ tục hành chính, nhất là những hạn chế trong quy trình nhận diện thẻ bảo hiểm y tế; tăng cường dịch vụ đặt lịch khám qua điện thoại, có sự phối hợp tích cực của cơ quan bảo hiểm xã hội để quản lý người bệnh, hỗ trợ máy lấy số thứ tự cho một số bệnh viện.
Giải pháp về lâu dài mà ngành y tế cũng đang tích cực triển khai là nâng cao chất lượng y tế cơ sở để đưa người mắc các bệnh mạn tính như: tăng huyết áp, tiểu đường… về khám định kỳ, nhận thuốc tại tuyến y tế cơ sở, không cần phải lên tuyến trên, vừa tránh tình trạng quá tải, vừa giúp người bệnh không phải chờ lâu và giảm chi phí đi lại.
