Những không gian sáng tạo trong lòng thành phố

Khái niệm "không gian sáng tạo" mới chỉ xuất hiện ở Việt Nam vài năm trở lại đây nhưng đã nhanh chóng thu hút đông đảo giới trẻ. Có nhiều mô hình khác nhau, nhưng phổ biến nhất là mô hình hoạt động kinh doanh có dành một không gian cho các hoạt động biểu diễn, giao lưu nghệ thuật, kiến trúc, văn hóa, các hoạt động có tính sáng tạo... Những không gian này góp phần làm "bà đỡ" cho những chương trình nghệ thuật, cho những sáng tạo. Tuy nhiên, hiện nay những không gian này chủ yếu vẫn hoạt động một cách tự phát, thiếu tính bền vững.

Các bạn trẻ tại Thành phố sáng tạo (Hanoi Creative City). Ảnh: TRẦN HẢI
Các bạn trẻ tại Thành phố sáng tạo (Hanoi Creative City). Ảnh: TRẦN HẢI

Triển lãm "Đình làng Việt - Những điều còn mất" được tổ chức cách đây ít lâu có thể coi là một trong những triển lãm lớn nhất từ trước đến nay về đình làng. Ngoài hoạt động triển lãm, còn một chuỗi các hoạt động hướng về mái đình làng Việt như tọa đàm, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, giới thiệu ẩm thực... Chỉ vài năm trước đây, một hoạt động văn hóa quy mô như thế gần như không thể diễn ra, nếu không có sự tham gia của các viện bảo tàng, viện nghiên cứu hay các cơ quan của nhà nước. Nhưng trên thực tế, "Đình làng Việt - Những điều còn mất" được tổ chức bởi một nhóm những người yêu di sản trên in-tơ-nét, và địa điểm là Heritage Space - một không gian sáng tạo trong tòa nhà Dolphin Plaza ở phố Trần Bình (quận Cầu Giấy). Mới đi vào hoạt động chưa đầy hai năm, nhưng Heritage Spcae liên tục có các hoạt động văn hóa nghệ thuật. Có thể là những buổi biểu diễn nghệ thuật truyền thống, những cuộc triển lãm của các nghệ sĩ trong và ngoài nước, giới thiệu những xu hướng nghệ thuật, hay các cuộc tọa đàm của các chuyên gia trong các lĩnh vực khác nhau... Heritage Space chỉ là một trong nhiều không gian sáng tạo ở khắp thành phố như: X 98 (phố Hoàng Cầu), Cà-phê thứ bảy (phố Ngô Quyền), Hanoi Rock City (phố Tô Ngọc Vân), Manzi (phố Phan Huy Ích)... hay mới đây nhất là Thành phố sáng tạo (Hanoi Craetive City) ở phố Lương Yên.

Không gian sáng tạo là một khái niệm mới xuất hiện ở Việt Nam trong vài năm gần đây. Theo Chủ tịch CLB Doanh nhân sáng tạo Lê Quốc Vinh, không gian sáng tạo được xem là một địa điểm sử dụng một phần hoặc toàn bộ diện tích để cho thuê hoặc phục vụ cho hoạt động kết nối, phát triển kinh doanh các ngành công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo. Chính bởi sự mới mẻ này mà khi một số không gian sáng tạo ra đời, đã xuất hiện không ít hoài nghi. Chẳng hạn như Zone 9 ở phố Trần Thánh Tông trước đây là một tổ hợp kinh doanh nhiều lĩnh vực khác nhau, từ âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh cho đến thời trang... Song, cũng không ít người cho đây là một "tụ điểm” ăn chơi khi có nhiều loại hình giải trí. Khi Zone 9 bị đóng cửa vì không bảo đảm an toàn, giới trẻ có một sự hụt hẫng nhất định. Và lúc đó, xã hội mới nhìn nhận một cách nghiêm túc hơn về những không gian sáng tạo. Theo các chuyên gia, không gian sáng tạo thu hút những nghệ sĩ, những nhà sáng tạo trong các lĩnh vực, đồng thời thu hút các nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội. Không gian này sẽ tạo cơ hội cho họ kết nối, từ đó đem lại những hiệu quả kinh tế lớn hơn những gì người ta có thể nhìn thấy.

Việc Zone 9 bị đóng cửa vô tình đã tạo ra “động lực” để hình thành những tổ hợp mới tương tự, mà nổi bật nhất là Hanoi Creative City tại phố Lương Yên. Hanoi Creative City đóng tại tòa nhà cao 20 tầng của Công ty Kim khí Thăng Long, biến nơi đây thành một tổ hợp nghệ thuật quy mô hàng đầu Việt Nam. Nếu như Heritage Space ít nhiều có tính cổ điển, hàn lâm, chú trọng tới văn hóa nghệ thuật hơn thì Thành phố sáng tạo lại là một hình ảnh ngược lại. Đây vừa là một trung tâm giải trí nghệ thuật có tính phá cách, đi theo những dòng chảy của văn hóa, nghệ thuật đương đại. Bước vào Thành phố sáng tạo, gần như mọi ngóc ngách đều đậm đặc không khí nghệ thuật, từ thang máy, các góc tường, các tấm kính... Các quán cà-phê, các loại hình ẩm thực, hay các không gian tập luyện, thời trang đều được trưng bày theo những phong cách mới lạ, độc đáo. Chẳng hạn như khu luyện tập gym theo phong cách "bụi" với các dụng cụ độc đáo như lốp, xích... Một trong những khu vực thu hút nhất là nơi vui chơi với các trò như đua xe, gôn trong nhà, bắn cung, leo núi, đu dây... cũng được trang trí rất bắt mắt... Thành phố sáng tạo dành một không gian riêng là Quảng trường sáng tạo với những công trình nghệ thuật đường phố, nơi khách tham quan được trải nghiệm nghệ thuật gravity, những buổi trình diễn âm nhạc, các hoạt động vui chơi ngoài trời... Không chỉ là một không gian vui chơi, Thành phố sáng tạo được đánh giá là một tổ hợp tương đối hoàn thiện bởi có đủ khu vực làm việc của các doanh nghiệp sáng tạo, không gian trưng bày, triển lãm, biểu diễn thử nghiệm, không gian đào tạo, không gian hạ tầng dịch vụ... Đây là môi trường để các nghệ sĩ thể hiện bản thân và các khuynh hướng nghệ thuật, nơi truyền cảm hứng, thúc đẩy sáng tạo, đồng thời cũng là nơi các doanh nhân có thể liên kết với những nghệ sĩ để hợp tác trưng bày, phát triển, mua bán sản phẩm... Sau gần nửa năm đi vào hoạt động, Thành phố sáng tạo đã tạo một không gian nghệ thuật, không gian sáng tạo thu hút giới trẻ.

Dù hoạt động dưới những mô hình khác nhau, nhưng những không gian sáng tạo trên địa bàn thành phố đã mang lại những nét tươi mới trong đời sống văn hóa, đồng thời, kích thích tính sáng tạo và góp phần phát triển kinh tế. Tuy nhiên, hoạt động của các không gian này đến nay chủ yếu vẫn là tự phát. Nhiều không gian được cải tạo từ các tòa nhà cũ, hoặc chưa hoàn thiện, cho nên sự an toàn chưa bảo đảm. Những người tạo lập ra các không gian sáng tạo chủ yếu là đi thuê địa điểm, vì vậy, sẽ thiếu tính bền vững. Những không gian đã tạo lập được thương hiệu cũng có nguy cơ đóng cửa nếu chủ sở hữu các địa điểm này tìm được đối tác kinh doanh mới. Vì vậy, những không gian này cũng cần được hỗ trợ từ phía chính quyền để các hoạt động đi đúng định hướng và có sự bền vững hơn.

Có thể bạn quan tâm