Những hành vi vi phạm Luật Ðất đai ở một doanh nghiệp

Sai phạm trong khâu chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp

Theo nhận định ban đầu của chúng tôi, ít có doanh nghiệp nào luôn bị biến động cả về tổ chức và quỹ đất nông nghiệp như Xí nghiệp (XN) chăn nuôi và thức ăn gia súc An Khánh. Từ năm 1991 đến 2001, mười năm, XN trải qua hai lần thay đổi tư cách pháp nhân và diện tích đất nông nghiệp giảm với tốc độ chóng mặt.

Lần thứ nhất, giữa tháng 11-1991, trên cơ sở sáp nhập XN với nông trường An Khánh, thành lập doanh nghiệp mới với tên gọi Xí nghiệp chăn nuôi và thức ăn gia súc An Khánh. Khi ấy, XN được Nhà nước giao quyền quản lý, sử dụng 73,25 ha đất các loại, chủ yếu là đất nông nghiệp nằm trên địa bàn xã An Khánh, huyện Hoài Ðức, tỉnh Hà Tây, cách trung tâm thủ đô Hà Nội hơn 8 km theo đường Láng - Hòa Lạc. Một năm sau, khoảng giữa tháng 10-1992, theo đề nghị của UBND huyện Hoài Ðức và tỉnh Hà Tây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có Quyết định số 313-CSQL/QÐ chuyển 10 ha ruộng canh tác của XN giao về cho địa phương quản lý, sử dụng. Ngày 20-1-1997, XN ký hợp đồng và cho ông Bùi Thiện Tố ở xã An Khánh thuê 9.600 m2 đất nông nghiệp, thời hạn 5  năm  (từ  1997  đến  2001), để ông Tố sản xuất gạch. Ngày 12-12-1998, Tổng công ty chăn nuôi Việt Nam ra thông báo số 909-CN/KH-TB giao 1,379 ha đất nông nghiệp của XN cho Trung tâm kỹ thuật lợn giống T.Ư quản lý, sử dụng. Cả XN và Tổng công ty đều tự ý thu hồi đất, giao đất là sai phạm, không đúng thẩm quyền do Luật Ðất đai quy định.

Lần thứ hai,  tháng 2-2001, XN trở thành thành viên của Công ty giống lợn miền bắc. XN là đơn vị hạch toán phụ thuộc cho nên việc quản lý, sử dụng ruộng đất, sản xuất, kinh doanh đều tuân theo sự chỉ đạo trực tiếp của Công ty giống lợn miền bắc. Theo sự phân công, XN lấy cơ sở cũ tại xã An Khánh là trụ sở để thực hiện nhiệm vụ được giao như: nuôi, giữ, nhân giống lợn ngoại, sản xuất thức ăn gia súc, trồng lúa và hoạt động dịch vụ tại chỗ. Từ đó đến nay, trên địa bàn XN diện tích đất nông nghiệp liên tục bị chuyển đổi sang đất chuyên dùng để giao hoặc cho một số cơ quan, doanh nghiệp thuê. Ðây là giai đoạn đất nông nghiệp giảm sút khá nhanh. Tính đến nay, XN chỉ còn hơn 48 ha đất các loại, giảm 24,45 ha so với năm 1991. Ðồng thời nảy sinh sai phạm nghiêm trọng trong quản lý, sử dụng đất đai. Vậy sai phạm diễn ra như thế nào?

Trình một đằng, làm một nẻo

Thực hiện Nghị quyết Ðại hội lần thứ IX của Ðảng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH, HÐH và chương trình của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp và sản xuất hàng hóa ở các tỉnh phía bắc, Công ty giống lợn miền bắc đã làm các thủ tục trình lên các cơ quan có thẩm quyền, xin chuyển 7,22 ha đất tại lô số 13, 14 nằm trong khu 63,25 ha đất của XN, để có cơ sở xây dựng và triển khai thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu chế biến thực phẩm và sản xuất thức ăn gia súc tại An Khánh. Ngày 25-12-2001, Tổng công ty chăn nuôi Việt Nam ra Quyết định số 135CN-QÐ/KHÐT với nội dung: Phê duyệt dự án và giao cho Công ty giống lợn miền bắc là chủ đầu tư thực hiện dự án; hình thức đầu tư xây dựng mới 100%; mục tiêu đầu tư và quy mô đầu tư (bước một) xây dựng cơ sở hạ tầng trên khuôn viên 7,22 ha, bao gồm các hạng mục, công trình: Xây dựng Nhà máy giết mổ gia súc, gia cầm và chế biến thực phẩm, công suất 1.000 con, trên diện tích 24 nghìn m2; Nhà máy sản xuất thức ăn gia súc, công suất khoảng 20-30 tấn/giờ, trên diện tích 25.900 m2; Nhà máy sản xuất bao bì 10 nghìn m2; khu tổng kho nguyên liệu 10 nghìn m2; nhà làm việc, bãi đỗ xe, nhà bảo vệ, diện tích trồng cây xanh, hạ tầng cơ sở rộng khoảng 2.300 m2. Tổng số vốn dự kiến đầu tư khoảng 4,7 tỷ đồng. Công ty giống lợn miền bắc làm nhiệm vụ thuê đất triển khai thực hiện dự án. Trên cơ sở đó, ngày 10-8-2002, UBND tỉnh Hà Tây ra Quyết định số 51-QÐ/UB về việc chuyển đổi mục đích sử dụng 7,22 ha đất nông nghiệp của XN sang đất chuyên dùng, cho công ty thuê thực hiện dự án. Nội dung Quyết định số 51-QÐ/UB chỉ rõ: thời hạn thuê là 30 năm, tính từ ngày UBND ra Quyết định; giá thuê đất 975 đồng/m2/năm; công ty có trách nhiệm sử dụng đúng diện tích được thuê, đúng mục đích, đúng vị trí và ranh giới, xây dựng theo quy hoạch, thiết kế được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Sau sáu tháng (kể từ ngày thuê đất) nếu công ty không triển khai dự án hoặc triển khai không đúng mục đích sẽ bị thu hồi đất theo đúng quy định của pháp luật và không được bồi thường thiệt hại về kinh tế đã đầu tư.

Dự án được các cơ quan trong ngành chấp thuận, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Nhưng công ty triển khai thực hiện không đúng như nội dung đã trình và được phê duyệt. Sau khi thuê được đất, công ty tiến hành san nền, xây dựng cơ sở hạ tầng gồm: đường giao thông nội bộ (đường bê-tông), hệ thống điện, hệ thống cấp, thoát nước, nhà điều hành, xây tường bao bảo vệ mặt bằng với tổng diện tích 121.380 m2 trải rộng trên các lô số 11, 13, 14, 15, tăng 49.180 m2 so diện tích được phép thuê (có hai lô số 13, 14 nằm trong dự án, hai lô số 11, 15 nằm ngoài dự án). Tổng vốn đầu tư lên tới hơn 14 tỷ đồng. Ðến tháng 11-2002, công ty hoàn thành các công việc nêu trên, nộp 1,373 tỷ đồng tiền thuê 72 nghìn m2 đất với Nhà nước, thời hạn 26 năm. Ðến đây, với lý do khó khăn về tài chính, công ty không có khả năng thực thi dự án giai đoạn tiếp theo. Trước tình hình đó, Tổng công ty chăn nuôi Việt Nam đã "bật đèn xanh" để công ty cho thuê diện tích đất mặt bằng và nhà xưởng nằm trong khu vực dự án. Công ty đã ký hợp đồng và cho 14 đơn vị, cá nhân thuê lại mặt bằng với diện tích 67.233 m2, thời hạn thuê 30 năm. Giá cho thuê nhiều mức khác nhau. Mức bình quân chung là 237.600 đồng/m2. Một vài đơn vị thuộc Tổng công ty (TCT) chăn nuôi Việt Nam được thuê lại với "giá mềm". Thí dụ, Văn phòng TCT thuê lại với giá 125 nghìn đồng/m2, bằng 53%; Công ty xuất nhập khẩu gia cầm thuê lại với giá 178 nghìn đồng/m2, bằng 73% so mức giá bình quân. Tổng số tiền công ty đã thu được lên tới hơn 14 tỷ đồng. Tổng hợp diện tích mặt bằng  trên thực địa cho các đơn vị, cá nhân thuê đất vượt 450 m2 so diện tích ghi trong các hợp đồng. Chúng tôi được biết, một số đơn vị, cá nhân thuê đất tiếp tục cho thuê lại mặt bằng theo kiểu trao tay, mua đi, bán lại, vi phạm pháp luật. Xin nêu: Ông Hoàng Như Tuyết thuê đất của công ty hơn 2.000 m2 mặt bằng trong khu vực dự án, ông đã cho thuê lại toàn bộ diện tích này, trong đó, Công ty TNHH Bình Minh thuê 1.000 m2, Công ty cổ phần Ngân Phát thuê hơn 1.000 m2. Công ty giống lợn miền bắc cho Công ty TNHH Bình Minh thuê 3.089 m2; hiện nay, trên diện tích này có ba doanh nghiệp đã xây dựng cơ sở sản xuất. Trong đó, Công ty TNHH Bình Minh sử dụng 1.000 m2, Công ty TNHH Thành Nghĩa 1.036,5 m2, Công ty TNHH Công Danh sử dụng 1.053 m2. Ðến hết năm 2003, 10/14 đơn vị, cá nhân thuê lại đất, đã xây dựng cơ sở sản xuất trên mặt bằng khoảng 40.700 m2, chiếm 60% diện tích thuê lại. Bốn đơn vị, cá nhân còn lại là Tổng công ty chăn nuôi Việt Nam, Công ty xuất nhập khẩu gia cầm, Công ty kiến trúc công trình và ông Ngô Trọng Hạnh chưa đầu tư xây dựng gì. Ðã có những đơn vị sản xuất, kinh doanh những ngành hàng, sản phẩm trái với quy hoạch của dự án, gây ô nhiễm môi trường trong toàn khu. Chẳng hạn cơ sở sản xuất cao-su, lốp xe đạp, xe thồ của Công ty Công Danh là minh chứng.

Tình hình trên cho thấy, Công ty giống lợn miền bắc đã thay đổi dự án đầu tư xây dựng khu chế biến thực phẩm và sản xuất thức ăn gia súc tại XN An Khánh khi chưa được cấp thẩm quyền cho phép. Mục đích sử dụng đất bị thay đổi bởi công ty không thực hiện đúng theo nội dung Quyết định số 51 của UBND tỉnh Hà Tây, đã cho 14 đơn vị, cá nhân thuê lại mặt bằng, vi phạm Ðiều 78 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ðất đai năm 2001; diện tích đất chuyển đổi vượt hơn 4,9 ha so quy định; mức đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng vượt 10,1 tỷ đồng so dự án; việc công ty cho các đơn vị, cá nhân thuê lại đất mặt bằng, rồi họ tự động xây dựng nhà xưởng, tiến hành sản xuất, trong khi chưa có quy định, chưa có thiết kế xây dựng, chưa được cấp có thẩm quyền cho phép và chưa có dự án bảo vệ môi trường, v.v. là vi phạm pháp luật đất đai, điều lệ xây dựng cơ bản và pháp luật về bảo vệ môi trường. Dư luận trong và ngoài công ty, nhất là nhiều người dân ở xã An Khánh cho rằng lãnh đạo Công ty giống lợn miền bắc đã trình dự án một đằng, làm một nẻo. Những hành vi vi phạm pháp luật diễn ra liên tục, kéo dài hơn hai năm, nhưng chưa được ngăn chặn.