Ngành chế biến hạt điều trở lại "sân nhà"

Quay lại thị trường trong nước

Gần đây, người tiêu dùng không còn quá lạ lẫm với sản phẩm điều rang muối, điều chiên bơ, bánh kẹo từ nhân hạt điều và nhiều sản phẩm khác được làm từ nhân điều mang thương hiệu Donafoods (Đồng Nai) hay Mỹ Lệ (Bình Phước). Còn thực khách khi vào nhà hàng, quán nhậu cũng thường được mời đĩa nhân điều hay bịch hạt điều rang muối. 

Ông Hồ Ngọc Cầm, Chủ tịch Hiệp hội Cây điều Việt Nam (Vinacas), cho biết hiện nay các nhà máy chế biến hạt điều trong nước một mặt tìm kiếm mở rộng thị trường xuất khẩu, mặt khác cũng không quên xây dựng thị trường trong nước. "Chúng tôi cố gắng làm sao để các sản phẩm chế biến từ nhân điều tiêu thụ trong nước chiếm tỷ trọng ít nhất 10% sản lượng hạt điều nhân, khoảng 100.000 tấn mỗi năm", ông nói. 

Kể từ khi Việt Nam bắt đầu chế biến hạt điều nhân xuất khẩu vào cuối thập niên 1980 đến nay, sản lượng hạt điều nhân luôn tăng mạnh nhưng gần như xuất khẩu toàn bộ, phần tiêu thụ trong nước không đáng kể. Nay thì tình hình đã khác. Đầu tiên là Công ty Donafoods, một nhà xuất khẩu nhân điều có uy tín nhiều năm qua. Ông Nguyễn Thái Học, Giám đốc công ty, cho biết, từ nhân điều, Donafoods chế biến thành cả chục sản phẩm khác nhau. Ông Học nhận định thị trường tiêu thụ các sản phẩm từ nhân hạt điều trong nước được cải thiện rõ rệt trong vài năm gần đây, sức mua tăng nhanh và hiện phần lớn các siêu thị có bán các sản phẩm chế biến từ nhân hạt điều. 

Tuy thị trường nội địa hấp dẫn các doanh nghiệp chế biến hạt điều nhưng không phải ai cũng làm được. Hiện nay phần lớn các nhà máy chế biến hạt điều của Việt Nam có quy mô nhỏ, sản xuất kết hợp giữa cơ khí và thủ công, nên hầu hết chỉ làm công việc chẻ hạt điều thô ra để lấy nhân, sau đó bóc tách vỏ lụa rồi chao dầu và… xuất khẩu. 

Các doanh nghiệp chế biến thừa biết nhân điều mà họ xuất khẩu chỉ là "bán thành phẩm", nhà nhập khẩu mua về, phải tiếp tục chế biến mới cho ra các sản phẩm bánh kẹo để tiêu thụ. Ông Hồ Ngọc Cầm cho rằng chế biến hạt điều đến sản phẩm cuối cùng để tiêu thụ trong nước là một bước đệm, nhằm tạo dựng thương hiệu rồi mới từ từ thâm nhập thị trường nước ngoài. 

Vào thị trường Mỹ

Ông Trần Khán, Chánh văn phòng Vinacas, cho biết năm nay Việt Nam có thể xuất khẩu được 100.000 tấn nhân hạt điều, đạt kim ngạch 400 triệu USD. Con số 400 triệu USD nếu so với xuất khẩu hàng dệt may hay thủy sản thì còn khiêm tốn nhưng với nhân hạt điều thì đó là một con số ấn tượng, khi biết rằng con số này đã tăng đến 115 triệu USD so với năm ngoái. Đây là năm Việt Nam có sản lượng nhân hạt điều và kim ngạch xuất khẩu cao nhất kể từ khi xuất khẩu hạt điều vào năm 1982.  

Trước năm 2002, cứ nói đến xuất khẩu nhân điều là người ta nghĩ ngay đến thị trường Trung Quốc, vì phần lớn nhân điều của Việt Nam bán cho thị trường này. Nhưng từ năm ngoái, thị trường Mỹ vượt qua Trung Quốc và chiếm 30% kim ngạch xuất khẩu nhân điều của Việt Nam, thị trường Trung Quốc chỉ còn chiếm 25% vào năm ngoái so với 40% như các năm trước đó.  

Năm nay, thị trường Mỹ dự báo sẽ  chiếm 45% kim ngạch xuất khẩu nhân hạt điều, theo số liệu của Vinacas. Theo ông Khán, điều này là nhờ các doanh nghiệp chế biến hạt điều đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ theo các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm phù hợp với các quy định của thị trường Mỹ, cùng với nỗ lực xúc tiến xuất khẩu vào Mỹ từ nhiều năm trước của Vinacas và các doanh nghiệp hội viên.