Đây là sự kiện do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh của danh họa Nguyễn Gia Trí (1908-2018) và kỷ niệm 52 năm thành lập Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (24-6-1966 – 24-6-2018). Triển lãm bao gồm 40 tư liệu phác thảo tranh của danh họa, thuộc sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh. Các phác thảo có nhiều kích thước khác nhau, nhỏ nhất là 15x11 cm, lớn nhất 67x106 cm, được thể hiện trên nhiều chất liệu đa dạng, như bút bi, bút dạ, sơn dầu, màu nước, chì than, màu sáp… trên giấy, chia thành các tiểu đề về phong cảnh, nhân vật, chi tiết trang trí và đề tài lịch sử. Các phác thảo và ký họa này được Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh sưu tầm trong hai giai đoạn năm 1991 và 2010.
Danh họa Nguyễn Gia Trí là người gắn bó với sự ra đời của hội họa sơn mài Việt Nam trong thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương. Ông là người đi đầu trong việc tìm tòi chất liệu tạo hình mới và được vinh danh bởi nhưng đóng góp trí lực, những nỗ lực và cống hiên hếtmình trong việc đưa “sơn ta” của mỹ nghệ truyền thống thành “sơn mài”, một chất liệu hội họa đặc trưng của Việt Nam. Hai tác phẩm của ông đã trở thành Bảo vật Quốc gia, là “Vườn xuân Trung Nam Bắc” và Bình phong “Thiếu nữ trong vườn” – “Phong cảnh”.
Ông Trịnh Xuân Yên, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh cho biết, tất cả những phác thảo này là những mảnh ghép và có thể nhiều phác thảo, ký họa đã tạo nên những tác phẩm lớn của họa sĩ Nguyễn Gia Trí. Phong cách của họa sĩ thể hiện khá rõ nét, từ phong cảnh, thiếu nữ đến hoa sen, tất cả đều được tổng hợp lại và đưa vào những tác phẩm lớn của mình. Có thể thấy ở đây những phác thảo cô gái, hoa sen sau này được họa sĩ đưa vào tác phẩm “Vườn xuân Trung – Nam – Bắc” mà Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh đang lưu giữ. Cũng có những tác phẩm phác họa, ký họa mà bản thân nó đã như một tác phẩm hoàn chỉnh, như một số bức vẽ lá sen…
Cũng theo ông Trịnh Xuân Yên, ý tưởng đưa bộ sưu tập phác thảo quý hiếm này ra Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam trưng bày đã có từ rất lâu, nhưng nhiều lần phải lỗi hẹn vì những lý do khách quan, mà cho đến bây giờ bộ sưu tập này mới chính thức ra mắt người yêu hội họa Hà Nội. “Tôi cho rằng không chỉ công chúng mà giới họa sĩ trẻ Việt Nam cũng rất quan tâm đến bộ sưu tập này” – ông nói.
Phác thảo "Lá sen".
Là một trong số khách tham quan ngay trong buổi khai mạc, họa sĩ Đào Hùng, người chuyên về tranh sơn mài cho biết, trong lĩnh vực hội họa sơn mài, danh họa Nguyễn Gia Trí là cây đại thụ, cùng với những tên tuổi lớn khác như các họa sĩ Phan Kế An, Nguyễn Sáng, Hoàng Tích Chù… tạo nên nền hội họa sơn mài rạng rỡ thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương. Ông nhận xét, những bức ký họa, phác thảo cho thấy bậc thầy danh họa Nguyễn Gia Trí là người vẽ rất nhanh, nhưng cũng rất kỹ: “Nhìn những đường bút đưa rất thoáng, nhẹ, có những bức ông ký họa rất nhanh, chỉ vài nét đủ nhìn ra hình dáng, và cũng có những bức phác thảo rất kỹ, phải vẽ tới 2-3 lần, điều này hiếm thấy ở nhiều họa sĩ thời nay”.
Lá sen.
Những phác thảo này là tập hợp những dấu ấn mà họa sĩ sáng tác để đưa vào một tác phẩm hoàn thiện. Cũng có những bức phác thảo cho một tác phẩm hoàn thiện, thí dụ như bức “Lá sen”, “Các cô gái", "Hoa".... Bộ sưu tập phác thảo này tập hợp rất nhiều chi tiết mà sau này xuất hiện trong các tác phẩm lớn của danh họa.
Họa sĩ Nguyễn Gia Trí là một trong những bậc đại thụ của nền hội họa Việt Nam, ông được Bộ Văn hóa đưa vào danh sách Mười họa sĩ đương đại có công trong việc xây dựng nền nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại (năm 1989) và được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật vào năm 2012.
