Tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực
Theo báo cáo mới nhất của UBND thành phố Hà Nội, sau 5 năm thi hành, các quy định của Luật Thủ đô đã từng bước đi vào cuộc sống, những cơ chế đặc thù trong luật đã được thành phố từng bước cụ thể hóa, tạo sự chuyển động tích cực trên nhiều lĩnh vực.
HÐND thành phố Hà Nội đã ban hành 16 nghị quyết; UBND thành phố ban hành ba quyết định cụ thể hóa luật trong nhiều lĩnh vực như: quản lý dân cư, giáo dục, quy hoạch - kiến trúc, giao thông - vận tải, môi trường, tài chính, đầu tư. Các cơ chế đặc thù quy định trong luật bước đầu giúp Hà Nội huy động được nguồn lực, tạo bước đột phá về đầu tư kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông và hạ tầng kỹ thuật khung làm cơ sở để đẩy nhanh tiến trình xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại. Nhiều dự án, công trình phát triển kết cấu hạ tầng giao thông được ưu tiên đầu tư, đã hoàn thành và đưa vào sử dụng như cầu Nhật Tân, đường 5 kéo dài, các tuyến đường vành đai..., góp phần nâng cao năng lực giao thông. Lĩnh vực giáo dục và đào tạo cũng được chú trọng. Thành phố đã ban hành quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục trên địa bàn đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Ðến nay, thành phố đã hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trước thời hạn so với quy định của Bộ Giáo dục và Ðào tạo hai năm và trước kế hoạch của thành phố một năm.
Bên cạnh đó, nhiều quy định liên quan biện pháp bảo đảm quy hoạch, quản lý đất đai, không gian, kiến trúc, cảnh quan và xây dựng đô thị đã được triển khai thực hiện. Trong đó, thành phố đã tiến hành rà soát, xác định được 1.579 chung cư cũ, xuống cấp. Ðến nay, thành phố đã hoàn thành xây mới, đưa vào sử dụng 14 chung cư cũ, phá dỡ năm chung cư để cải tạo. Ðồng thời giao 19 nhà đầu tư lập quy hoạch chi tiết để cải tạo, xây dựng lại 28 chung cư…Thành phố cũng huy động được gần 400 tỷ đồng cho việc bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử, văn hóa; thực hiện công bố Danh mục các dự án dự kiến thu hút đầu tư trên địa bàn giai đoạn 2016-2020 (đợt 1), trong đó có 11 dự án công viên với tổng mức đầu tư 36.800 tỷ đồng.
Nhiều vướng mắc cần tháo gỡ
Bên cạnh những kết quả đạt được, sau 5 năm thi hành Luật Thủ đô, TP Hà Nội cũng chỉ ra không ít hạn chế, vướng mắc. Trong đó, phần lớn các văn bản là căn cứ pháp lý ban hành Luật Thủ đô và các văn bản quy định chi tiết đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế như Luật Ðất đai, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở…, cho nên việc thực thi bị hạn chế. Luật còn thiếu những quy định nhằm bảo đảm cho Hà Nội trong việc xây dựng chính quyền đô thị, quản lý các đô thị vệ tinh; cơ chế chỉ định thầu đối với một số dự án quan trọng.
Thí dụ, một trong những mục tiêu quan trọng được đặt ra trong quá trình xây dựng Luật Thủ đô là việc quản lý dân cư tại khu vực nội đô nhằm bảo đảm cơ cấu dân số Hà Nội hợp lý, tuy nhiên quá trình triển khai đang nảy sinh nhiều vấn đề. Theo Giám đốc Sở Tư pháp Ngô Anh Tuấn, việc quản lý dân cư khu vực nội đô được thực hiện theo Ðiều 19 Luật Thủ đô đã bước đầu hạn chế di dân tự phát vào nội thành, song vẫn còn tình trạng dân số cơ học vào nội thành tiếp tục tăng. Một trong những nguyên nhân là tại khoản 4 Ðiều 19 Luật Thủ đô mới đặt ra điều kiện được đăng ký hộ khẩu của khu vực nội thành, còn việc đăng ký tạm trú vẫn được thực hiện theo Luật Cư trú, mà không có bất cứ điều kiện ràng buộc nào. Chính vì vậy, số lượng dân di cư tự phát vào nội thành ngày một tăng (khoảng 210.000 người/năm), kéo theo đó là áp lực rất lớn về hạ tầng xã hội, giao thông, nhà ở, chất lượng sống.
Liên quan chính sách trọng dụng nhân tài, dù thành phố đã tiếp nhận 53 thủ khoa xuất sắc vào làm việc tại các đơn vị, nhưng số lượng sinh viên tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc của các trường đại học, cao đẳng được tuyển dụng tại các cơ quan, đơn vị thuộc thành phố và các quận, huyện, thị xã còn chiếm tỷ lệ thấp. Nguyên nhân là do chính sách trọng dụng nhân tài chỉ dừng ở chế độ tuyển dụng không qua thi tuyển, đồng thời chế độ đãi ngộ chưa hợp lý, cho nên chưa thật sự giữ được người tài phục vụ thành phố.
Ðể tháo gỡ những vướng mắc trong triển khai các quy định của Luật Thủ đô, thành phố Hà Nội kiến nghị Trung ương bổ sung các quy định của Luật (do có nhiều luật liên quan đã có sửa đổi, bổ sung, thay thế như đã nêu ở trên) nhằm bảo đảm mô hình tổ chức chính quyền đô thị, áp dụng cơ chế quản lý của chính quyền đô thị tại đơn vị hành chính đã được quy hoạch là thành phố vệ tinh của Thủ đô. Ðồng thời kiến nghị cho phép thành phố được phê duyệt chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công nhóm A vốn ngân sách thành phố; được áp dụng cơ chế đặc thù trong việc xem xét, quyết định phương án lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án có quy mô diện tích và tổng vốn đầu tư lớn, đóng góp quan trọng cho thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phát triển đô thị. Trong thực hiện quy định quản lý dân cư, thành phố kiến nghị Quốc hội, Chính phủ hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các văn bản tháo gỡ khó khăn trong thực thi các quy định về cư trú...
Luật Thủ đô là văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lịch sử to lớn đối với sự phát triển của Hà Nội. Ðể luật thật sự đi vào cuộc sống, bên cạnh sự nỗ lực của thành phố, cần thiết phải có sự quan tâm chỉ đạo sâu sắc và cụ thể của Trung ương, các bộ, ngành liên quan, trong đó có việc sửa một số điều khoản của luật, không để nhiệm vụ xây dựng, phát triển và quản lý Hà Nội - Thủ đô của cả nước là nhiệm vụ của riêng Hà Nội.
