Liên thông kết quả xét nghiệm giữa các bệnh viện

Theo thống kê của Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cả nước hiện có 1.336 bệnh viện, trong đó có 38 bệnh viện tuyến T.Ư; 492 bệnh viện tuyến tỉnh; 629 bệnh viện tuyến huyện, 31 bệnh viện ngành... Số lượng xét nghiệm thực hiện tại các bệnh viện liên tục tăng hơn 10%/năm, đạt hơn 516 triệu xét nghiệm năm 2016. Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong công tác xét nghiệm y học vẫn còn những bất cập, như kết quả xét nghiệm của các trung tâm xét nghiệm, các bệnh viện tính tương đồng chưa cao, cùng một người bệnh nhưng kết quả xét nghiệm lại khác nhau; các cơ sở y tế vẫn chưa chấp nhận kết quả xét nghiệm của nhau; không ít trường hợp do đánh giá chưa đúng vai trò của xét nghiệm mà ảnh hưởng tới kết quả khám, chữa bệnh…

Theo đánh giá của Cục trưởng Quản lý khám, chữa bệnh Lương Ngọc Khuê, hiện nay do trình độ cán bộ y tế chưa đồng đều giữa các tuyến, dẫn đến tình trạng kết quả xét nghiệm có sự khác nhau, thậm chí đọc nhầm kết quả xét nghiệm. Do vậy, các bệnh viện vẫn chưa công nhận kết quả xét nghiệm của nhau, dẫn đến tình trạng người bệnh khi chuyển tuyến, hoặc đi khám lại ở bệnh viện khác phải làm lại các xét nghiệm. Có những trường hợp vừa hôm trước xét nghiệm ở bệnh viện tỉnh nhưng hôm sau chuyển lên bệnh viện trung ương vẫn bị yêu cầu làm lại toàn bộ các xét nghiệm. Hiện nay, tại những bệnh viện tuyến cuối, phần lớn người bệnh vẫn phải làm lại các xét nghiệm mà trước đó họ đã làm ở cơ sở y tế khác, gây lãng phí, tốn kém cho người bệnh.

Để hạn chế việc lạm dụng xét nghiệm, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đang tiến hành nhiều giải pháp trong đó có việc ban hành bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện để các cơ sở y tế áp dụng, đồng thời triển khai thực hiện liên thông công nhận kết quả xét nghiệm, không để tình trạng cán bộ y tế yếu kém làm khổ người bệnh. Bộ Y tế đã yêu cầu 122 bệnh viện trực thuộc và bệnh viện hạng một rà soát, lập kế hoạch để liên thông kết quả xét nghiệm theo Quyết định số 316/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, liên thông kết quả xét nghiệm của các bệnh viện trực thuộc Bộ trước ngày 1-7- 2017, bệnh viện hạng một và tương đương trước ngày 1-1-2018.

Tuy nhiên, theo một số lãnh đạo bệnh viện, trên thực tế, một số xét nghiệm chỉ có giá trị trong một thời gian nhất định, hơn nữa, hệ thống kiểm chuẩn trong nước chưa đánh giá, phân loại được tất cả các phòng xét nghiệm của các bệnh viện (theo loại A, B, C, D, E) như ở nước ngoài. Do vậy Bộ Y tế nên sớm đánh giá, kiểm chuẩn chất lượng phòng xét nghiệm và có quy định bệnh viện tuyến nào thì công nhận xét nghiệm lẫn nhau, loại bệnh lý nào thì khi chuyển tuyến không phải làm lại xét nghiệm. Bên cạnh đó, hiện nay nhiều phòng xét nghiệm ở Việt Nam đang áp dụng tiêu chuẩn ISO 15189, coi như một chuẩn với phòng xét nghiệm, song mới chỉ có hơn 50 phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn này. Chưa kể máy xét nghiệm, hóa chất xét nghiệm của các bệnh viện được đầu tư khác nhau, nhân lực làm xét nghiệm trình độ khác nhau cho nên kết quả có thể khác nhau. Nếu bác sĩ không chỉ định xét nghiệm lại mà căn cứ vào kết quả xét nghiệm của bệnh viện khác để mổ luôn, không may người bệnh có vấn đề gì thì đơn vị nào chịu trách nhiệm?

Giám đốc Bệnh viện E Lê Ngọc Thành cho biết, hiện nay Bệnh viện E đã công nhận một số kết quả xét nghiệm, chiếu chụp của nhiều bệnh viện khác. Tuy nhiên, có nhiều xét nghiệm bắt buộc phải làm lại. Như trước khi truyền máu, xét nghiệm công thức máu không cần phải làm lại nhưng xét nghiệm nhóm máu thì bắt buộc phải làm lại cho dù người bệnh đã làm xét nghiệm nhóm máu ở bệnh viện khác. Bởi nếu nhóm máu không chính xác, truyền nhầm nhóm máu sẽ nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Bên cạnh đó, khi phòng xét nghiệm của nhiều bệnh viện còn chưa đạt chuẩn thì Bộ Y tế phải đứng ra làm trọng tài, chỉ định các bệnh viện nào thì công nhận kết quả xét nghiệm lẫn nhau, loại bệnh lý nào khi chuyển tuyến không phải làm lại xét nghiệm.

Theo chỉ đạo của Bộ Y tế, giám đốc các bệnh viện cần tổ chức rà soát các khoa xét nghiệm, đặc biệt lưu ý chấn chỉnh các đơn vị xét nghiệm đặt tại các khoa khám bệnh, phòng bệnh… thực hiện nghiêm các quy định về quản lý chất lượng xét nghiệm. Mặt khác, thực hiện các giải pháp để chuẩn hóa chất lượng kết quả xét nghiệm giữa các khoa xét nghiệm trong mỗi bệnh viện, lưu ý thực hiện đầy đủ nội kiểm, ngoại kiểm; bảo dưỡng, bảo trì trang, thiết bị xét nghiệm theo quy định trước khi làm xét nghiệm cho người bệnh. Ngoài ra, lập kế hoạch hoạt động cụ thể các công việc để chuẩn bị cho việc liên thông kết quả xét nghiệm giữa các bệnh viện theo lộ trình quy định.

Hiện Bộ Y tế đang xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng phòng xét nghiệm y học theo 5 mức (rất tốt - tốt - khá - trung bình khá - trung bình) và chưa xếp hạng. Đây là bộ công cụ để đánh giá việc tuân thủ các quy định về quản lý chất lượng và thực hiện cải tiến chất lượng. Từ đó từng bước nâng cao chất lượng xét nghiệm để bảo đảm kết quả xét nghiệm chính xác, kịp thời, chuẩn hóa, làm cơ sở cho việc liên thông, công nhận kết quả xét nghiệm giữa cơ sở khám chữa bệnh, giảm phiền hà, chi phí cho người bệnh.

Kết quả xét nghiệm y học ngày càng đóng vai trò quan trọng, giúp các bác sĩ chẩn đoán chính xác bệnh, xác định căn nguyên để đưa ra quyết định phương pháp điều trị, tiên lượng và phòng bệnh phù hợp. Do vậy, có thể nói chất lượng xét nghiệm đã gắn liền với chất lượng chẩn đoán, điều trị, tiên lượng bệnh, phòng bệnh qua đó gắn liền với chất lượng dịch vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.