Khai thác sức trẻ trong phát triển làng nghề

Từ những trại sáng tạo này, nhiều thiết kế, ý tưởng mới được ra đời, trong đó, có những thiết kế mang tính ứng dụng cao. Đây là động lực để thúc đẩy sáng tạo cho các làng nghề trên địa bàn thành phố.

Hơn 100 sinh viên thuộc các ngành mỹ thuật, kiến trúc của các trường đại học: Kiến trúc Hà Nội, FPT, Mở Hà Nội, Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Mỹ thuật Công nghiệp, Xây dựng Hà Nội... vừa tham gia trại hè “Summer Camp Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh” tại các làng nghề: Gốm Kim Lan, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan Phú Vinh, rối nước Đào Thục, thêu Quất Động.

Trong hành trình “về làng”, các bạn trẻ được chia thành những nhóm làm việc, qua đó, làm việc, trao đổi trực tiếp với các nghệ nhân để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa làng nghề, nhất là tìm hiểu về những đặc trưng riêng của từng làng nghề, các kỹ thuật cơ bản trong tạo ra sản phẩm.

Các bạn trẻ được giải đáp tất cả những băn khoăn, thắc mắc về kỹ thuật chế tác sản phẩm và cả những khó khăn của làng nghề trong phát triển sản phẩm và kinh doanh. Hiện các sản phẩm từ trại hè đang được giới thiệu tại Trung tâm triển lãm văn hóa, nghệ thuật số 47 phố Hàng Dầu.

Những sản phẩm, giải pháp của các bạn trẻ thật sự đem đến một luồng sinh khí mới cho làng nghề truyền thống. Trong những sản phẩm từ trại hè, đáng chú ý là sản phẩm “Quất Động Tú hoa ký” (Quất Động hành trình thêu hoa) của nhóm Quất Động 1.

Sản phẩm được lấy cảm hứng từ bàn cờ cá ngựa, mỗi quân “cá ngựa” trên bàn cờ được thiết kế bằng những cuộn chỉ sắc màu. Bằng cách tung những con xúc xắc, các quân cờ sẽ đi qua những địa chỉ văn hóa-lịch sử của Quất Động trên bàn cờ, đồng thời, thu thập những vật phẩm trong hành trình “về đích”.

Bản thiết kế và cách chơi này kích thích nhu cầu tìm hiểu về nghề thêu Quất Động cũng như quảng bá nét đẹp của làng nghề, đồng thời, cũng là một sản phẩm lưu niệm cho du khách. Sản phẩm này đã được trao giải Nhất trong số các sản phẩm, giải pháp của sinh viên tham gia trại sáng tác. Mô hình trò chơi này không chỉ có thể áp dụng ở Quất Động mà còn có thể nhân rộng ở các làng nghề khác.

Em Vũ Ngọc Thanh, sinh viên Trường đại học Văn hóa Hà Nội, Trưởng nhóm Quất Động 1 cho biết: Thông qua trò chơi này, chúng em mong muốn tạo ra một sản phẩm để du khách không chỉ ngắm nhìn hay mua sản phẩm mà có thể tương tác, khám phá và hiểu sâu hơn về nghề thêu Quất Động.

Trong khi đó, một nhóm sinh viên khác lại tạo ra những bộ sản phẩm độc đáo, gắn với cuộc sống đương đại từ gốm Kim Lan. Nổi bật trong đó là bộ sản phẩm lọ nước hoa và đồ trang sức giúp nước hoa có thể tỏa hương. Bộ sản phẩm này được sáng tác trên quan niệm về ngũ hành, năm loại nước hoa tương ứng với năm màu tượng trưng cho các yếu tố: Kim, mộc, thủy, hỏa thổ.

Làng rối nước Đào Thục cũng có hai nhóm sinh viên về học tập, nghiên cứu, sáng tạo. Trong đó, một nhóm tạo nên sản phẩm lưu niệm từ rối nước Đào Thục, nhóm còn lại hướng đến việc xây dựng chuỗi trải nghiệm hợp lý, xây dựng bộ nhận diện quảng bá sản phẩm làng nghề... để tạo nên một sản phẩm công nghiệp văn hóa thú vị.

Đặc biệt, nhóm sinh viên về làng nghề mây tre đan Phú Vinh còn đưa ra ý tưởng cải tạo không gian làng nghề, trong đó, mặt đứng của các ngôi nhà được cải tạo bằng chính sản phẩm mây tre đan, vừa giới thiệu được nét đặc trưng của làng, vừa tiết kiệm chi phí thay vì những mặt tiền hiện đại đang xuất hiện ngày càng nhiều.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Phạm Tuấn Long cho biết, việc Hà Nội có nhiều làng nghề là thành viên của Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới, Hà Nội có lợi thế lớn để phát triển làng nghề. Thời gian qua, cùng với sự đồng hành của các trường đại học, chuyên gia và nhà khoa học, nhiều ý tưởng, mẫu thiết kế mới đã được nghiên cứu, phát triển.

Sự kết hợp giữa năng lực sáng tạo của người trẻ và kinh nghiệm của các nghệ nhân không chỉ góp phần gìn giữ nghề thủ công truyền thống mà còn mở ra cơ hội hình thành những sản phẩm, trải nghiệm mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Là đơn vị đồng hành với các hoạt động sáng tạo của Thành phố Hà Nội thời gian qua, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker đánh giá, sự kết nối giữa tri thức truyền thống với tư duy sáng tạo của thế hệ trẻ sẽ tạo thêm sức sống cho di sản. Khi người trẻ được trực tiếp tham gia sáng tạo thay vì chỉ quan sát, họ sẽ có cách kể chuyện mới về làng nghề và tạo ra những trải nghiệm hấp dẫn hơn cho du khách.

Từ những sản phẩm bước đầu này, nhiều nhóm tiếp tục hoàn thiện thiết kế, kết nối với nghệ nhân, doanh nghiệp, doanh nghiệp lữ hành để từng bước cho ra mắt sản phẩm mới, thúc đẩy sản xuất và phát triển du lịch.