Từ nhiều năm qua, hoạt động NCKH đã được ngành GD-ĐT thành phố triển khai đồng loạt và mạnh mẽ trong hệ thống trường phổ thông. Nhờ vậy mà ngày càng nhiều HS từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông (THPT) tại 24 quận, huyện được tiếp cận và thỏa sức sáng tạo trong lĩnh vực này. Hàng loạt ý tưởng, sản phẩm NCKH thiết thực của các em đã ra đời, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục theo đúng phương châm “học đi đôi với hành”.
Tuy vậy, nhiều HS đam mê NCKH vẫn cho rằng, nếu thành phố có thêm nhiều cơ chế hỗ trợ hơn nữa, HS sẽ hăng say hơn trong hoạt động ý nghĩa này. Khó khăn đầu tiên được nhiều HS đề cập là hệ thống cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động NCKH tại các trường hiện chưa được đầu tư đều, chỗ đầy đủ, hiện đại, nơi nghèo nàn, thiếu thốn. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian nghiên cứu cũng như chất lượng sản phẩm sáng tạo của HS. Em Nguyễn Thị Nhi, HS Trung tâm Giáo dục thường xuyên quận Phú Nhuận chia sẻ: “Tại các trung tâm giáo dục thường xuyên, điều kiện về cơ sở vật chất còn thiếu thốn, hạn chế hơn nhiều so với các trường THPT. Do vậy, chúng em gặp không ít khó khăn. Thời gian tới, chúng em mong muốn được tạo điều kiện mượn trang thiết bị hoặc cùng nghiên cứu với các bạn tại những cơ sở được trang bị đầy đủ các thiết bị”.
Thiếu cơ sở vật chất cho nên để bảo đảm chất lượng tốt nhất trong các cuộc thi NCKH từ cấp thành phố đến quốc gia, quốc tế, nhiều trường phổ thông đã chủ động liên hệ nhờ sự giúp đỡ của các trường đại học, cao đẳng, nơi được trang bị tốt các phòng thí nghiệm, nghiên cứu. Thế nhưng, để được tiếp cận với môi trường này quả thật không dễ dàng. “Chúng em gặp không ít khó khăn trong việc xin giấy tờ để vào phòng thí nghiệm của các trường đại học, cao đẳng”, em Nguyễn Võ Minh Hiếu, HS Trường THPT Nhân Việt tâm tư.
Nhiều bài tập về nhà cũng là một trong những lý do khiến không ít HS ngại đầu tư “chất xám” cho các công trình NCKH tại trường phổ thông. Bên cạnh đó, đang có sự đầu tư “lệch pha” trong lĩnh vực NCKH. Vì nhiều lý do khác nhau, đến nay, các đề tài NCKH về lĩnh vực xã hội rất ít được HS phổ thông quan tâm. Có ý kiến cho rằng, chính việc phải đầu tư nhiều thời gian trong khi phạm vi này khá trừu tượng và quan trọng là khó cạnh tranh giải với các sản phẩm thuộc lĩnh vực tự nhiên nên ít thu hút HS nghiên cứu. Không ít HS mong muốn, thời gian tới, ngành giáo dục và đào tạo thành phố cần tổ chức thêm các cuộc thi NCKH về đề tài xã hội cũng như tạo điều kiện cho HS tiếp cận nhiều hơn với lĩnh vực này để kích thích các “nhà nghiên cứu” tương lai.
Câu chuyện “thi xong để đó” của các đề tài NCKH trong giới HS cũng khiến không ít bạn trẻ trăn trở. Em Phạm Tường Lan Thy, HS Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cho hay, em và các bạn trong trường rất thích các hoạt động NCKH. Năm ngoái, nhóm của em có tham gia cuộc thi NCKH do Sở GD và ĐT TP Hồ Chí Minh tổ chức và được vào vòng quốc gia. Thế nhưng, kể cả những ý tưởng, sản phẩm đoạt giải thưởng tại các vòng thi quốc gia, quốc tế thì sau đó cũng bị gác lại. “Như vậy thật tiếc. HS phổ thông tham gia NCKH là vì đam mê và rất mong sản phẩm được đưa ra thị trường. Vì vậy, dù là ý tưởng hay sản phẩm, chúng em vẫn mong các đề tài thiết thực được đầu tư để phát triển hơn nữa.”, Phạm Tường Lan Thy bày tỏ nguyện vọng.
Cùng suy nghĩ, em Nguyễn Đặng Kim Cương, HS Trường THPT Gia Định cho rằng, nếu các thầy, cô giáo ở Sở GD và ĐT thành phố làm cầu nối giới thiệu công trình, sản phẩm của HS với doanh nghiệp hoặc các đơn vị khác, thì trong một ngày không xa, những ý tưởng, công trình này sẽ đến gần hơn với cuộc sống.
Thấu hiểu những băn khoăn, trăn trở của các em HS trong lĩnh vực NCKH, Phó Giám đốc Sở GD và ĐT TP Hồ Chí Minh Nguyễn Tiến Đạt cho hay, thời gian tới, Sở sẽ phối hợp chặt chẽ hơn với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn để tạo điều kiện tốt nhất cho các em HS phổ thông tập trung NCKH. Bên cạnh đó, Sở sẽ chỉ đạo phòng giáo dục chuyên nghiệp hỗ trợ về mặt chuyên môn, tạo điều kiện cho các em phát triển đam mê nghiên cứu.
